Raadsvoorstel programmabegroting 2027-2030

s ss....,77s Zwartewaterland G nmudn. Hsl • Z atsluis Raadsvoorstel Onderwerp: Programmabegroting 2027-2030 Zaaknummer: 11354 Datum PFO 21 september 2026 Datum College: 6 oktober 2026 Datum Raad: 12 november 2026 Portefeuillehouder: M. Slingerland Opsteller: Pieter Goedhart Domein/Opgave: Strategie & Control Te nemen besluit(en) 1. De programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 inclusief de daarin opgenomen budgetten vast te stellen. 2. Voor incidentele activiteiten en ontwikkelingen in de jaren 2027-2030 een bedrag van € 431.000 te onttrekken aan de algemene reserve. 3. Het begrotingstekort 2027 van € 30.000 en het begrotingstekort 2028 van € 789.000 te dekken uit de algemene reserve. 4. Met ingang van 2027 geen hondenbelasting meer te heffen. 5. De verlaging van de algemene uitkering vanwege de OZB-maatstaf vanaf 2027 te compenseren via de OZB-opbrengsten. 6. De verwachtte structurele daling van de kosten voorjeugdhulp met€ 176.000 vanaf 2027 in de begroting te verwerken. 7. Kredieten beschikbaar te stellen voor vervangingsinvesteringen (€ 5.471.000) en nieuwe investeringen (€ 4.753.000). Samenvatting De Programmabegroting 2027-2030 is de eerste begroting van het nieuwe college en daarmee de eerste integrale vertaling van het Bestuursakkoord 2026-2030 'Wij werken samen aan, met, voorZwartewaterland'. In het bestuursakkoord heeft het college de koers voor de komende vierjaar bepaald. De meeste afspraken zijn daarin bewust als doelen geformuleerd; de wijze waarop deze doelen worden bereikt, krijgt gedurende deze bestuursperiode verder vorm. Die vorm vertrekt vanuit de kracht van Zwartewaterland: sterke en herkenbare kernen, betrokken inwoners, een vitaal verenigingsleven en ondernemerschap. Het college wil die kracht benutten en ruimte geven aan initiatief. De gemeente is daarbij betrouwbaar, toegankelijk en dichtbij en werkt samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen rond onder andere wonen, zorg, energie, klimaat, bereikbaarheid en leefbaarheid om keuzes. Niet alles kan tegelijkertijd en niet iedere opgave kan door de gemeente alleen worden opgelost. Daarom stellen we prioriteiten, zijn we duidelijk over wat wel en niet kan en zoeken we actief de samenwerking met uw raad, inwoners, ondernemers, verenigingen en het maatschappelijk middenveld. In deze programmabegroting wordt deze koers voor het eerst inhoudelijk en financieel geconcretiseerd. We versterken onder andere de sociale basis en preventie, werken aan passende woningen en een vitale lokale economie, investeren in wegen, openbare ruimte en voorzieningen en ontwikkelen onze dienstverlening en samenwerking met inwoners en ondernemers verder. De begroting vormt daarmee het kader voor de uitvoering in 2027 én het vertrekpunt voor de verdere uitwerking van de ambities gedurende deze bestuursperiode. Daarbij zoeken we een verantwoord evenwicht tussen onze ambities en de beschikbare financiële ruimte. We kiezen ervoor nu ruimte te creëren voor de uitvoering van het bestuursakkoord en de algemene reserve daarvoor tijdelijk in te zetten. Voor 2027 en 2028 worden de tekorten uit de algemene reserve gedekt. Vanaf 2029 laat de meerjarenbegroting op basis van de huidige inzichten weer een positief saldo zien. Doel Met het vaststellen van de programmabegroting 2027-2030 geeft de gemeenteraad invulling aan haar kaderstellende rol. De begroting bevat de beleidsmatige en financiële vertaling van het Bestuursakkoord 2026-2030 en stelt de benodigde middelen beschikbaar om de gemeentelijke ambities en wettelijke taken uit te voeren. Daarnaast geeft de meerjarenraming inzicht in de financiële positie van de gemeente voor de komende jaren. Argumenten 1.1 Metde vaststelling van de begrotinggeeftde raadinvullingaan haarkaderstellende en budgetrechtelijkerol Dit is voorgeschreven in artikel 191 van de Gemeentewet: "De raad stelt de begroting vast in hetjaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient". Het college biedt de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de begroting met toelichting. De vastgestelde begroting moet voor 15 november aan de provincie (de toezichthouder) worden toegezonden. 1.2Deprogrammabegrotinggeeftuitvoeringaan hetBestuursakkoord2026-2030 De beleidsdoelstellingen en activiteiten in de programmabegroting sluiten aan bij de ambities en afspraken uit het Bestuursakkoord 2026-2030. Deze begroting vormt daarmee de eerste integrale vertaling van het bestuursakkoord in beleid en financiële middelen. 1.3 Ten opzichte van de Kadernotazijn er wijzigingen in de begroting Sinds de vaststelling van de Kadernota 2027 zijn diverse ontwikkelingen verwerkt in de begroting. Het betreft onder meer actualisaties van bestaande budgetten, prijsontwikkelingen, nieuwe beleidsvoorstellen, de verwerking van de meicirculaire 2026 en de septembercirculaire 2026 van het rijk en maatregelen uit het Bestuursakkoord 2026-2030. Het resultaat hiervan is verwerkt in het begrotingssaldo, zie hiervoor de opgenomen tabel onder Financiën. 2.1 Incidentele uitgaven worden gedektuitincidentele middelen Voor incidentele activiteiten en ontwikkelingen is in de periode 2027-2030 € 431.000 benodigd. Voorgesteld wordt deze kosten te dekken uit de algemene reserve. Hiermee worden incidentele uitgaven gedekt met incidentele middelen. De onttrekking bedraagt€ 321.000 in 2027, € 86.000 in 2028, € 17.000 in 2029 en€ 7.000 in 2030. 3.1 Tijdelijke inzet van de algemene reservegeeftruimte vooruitvoering én houdt perspectiefop structureelfinancieelevenwicht Na verwerking van alle begrotingsmutaties resteert een tekort van € 30.000 in 2027 en € 789.000 in 2028. Het college kiest ervoor deze tekorten tijdelijk ten laste van de algemene reserve te brengen. Daarmee ontstaat ruimte om de uitvoering van het bestuursakkoord op gang te brengen zonder direct maatregelen te nemen die de inhoudelijke ambities beperken. De reservepositie biedt hiervoor voldoende ruimte. Vanaf 2029 laat de meerjarenbegroting op basis van de huidige inzichten weer een positief saldo zien. De voorgestelde inzet van de algemene reserve voldoet aan de voorwaarden van de Commissie BBV. 4.1 Hetafschaffen van de hondenbelasting is een afspraakuithetBestuursakkoord2026- 2030 In het Bestuursakkoord 2026-2030 is afgesproken de hondenbelasting afte schaffen. Daarom is vanaf 2027 geen opbrengst uit hondenbelasting meer opgenomen in de begroting. De financiële gevolgen hiervan zijn verwerkt in het begrotingssaldo. 5.1 De verlaging van de algemene uitkering compenseren we via de OZB-opbrengst De verlaging van de algemene uitkering als gevolg van de OZB-maatstaf compenseren we vanaf 2027 via de OZB-opbrengst. Hiermee voorkomen we dat de korting leidt tot een verslechtering van het begrotingssaldo of ten koste gaat van de uitvoering van gemeentelijke taken of ambities. 6.1 Verlaging kostenJeugdhulp doorinzetgezinscoaches Met de inzet van gezinscoaches investeert de gemeente in preventie, vroegsignalering en ondersteuning dicht bij inwoners. Hierdoor wordt naar verwachting minder gebruik gemaakt van specialistische jeugdhulp en kunnen de kosten van jeugdhulp structureel afnemen. Op basis van deze verwachting is een besparing van€ 176.000 opgenomen in de begroting. 7.1 Voorde uitvoering vangemeentelijke opgaven zijn investeringen noodzakelijk Voor de uitvoering van gemeentelijke taken en ambities zijn investeringen noodzakelijk. Op grond van de Financiële Verordening stelt de gemeenteraad bij de begrotingsbehandeling tevens de benodigde investeringskredieten vast. In de begroting is voor vervangingsinvesteringen een bedrag van€ 5.471.000 opgenomen en voor nieuwe investeringen een bedrag van€ 4.753.000. De vervangingsinvesteringen hebben met name betrekking op riolering, wegen en gemeentelijke gebouwen. De nieuwe investeringen hangen vooral samen met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het onderwijs, de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed, sportaccommodaties en de vernieuwing van groenvakken. De financiële gevolgen van deze investeringen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting. Risico's en kanttekeningen 1.1 Ontwikkelingen kunnen invloedhebben op de financiëlepositie van degemeente De financiële omstandigheden waarin de gemeente opereert blijven voortdurend in beweging. Tijdens het opstellen van de begroting zijn alle op dat moment bekende ontwikkelingen en risico's zo goed mogelijk verwerkt. Niet alle toekomstige kostenontwikkelingen zijn echter al volledig bekend offinancieel te kwantificeren. In de paragraafWeerstandsvermogen en risicobeheersing zijn daarom de belangrijkste risico's opgenomen die in de komende jaren van invloed kunnen zijn op de financiële positie van de gemeente. 1.2Nietalle ambitiesuithetbestuursakkoordzijn metdeze begroting volledig uitgewerkt Het bestuursakkoord geeft de koers voor de gehele bestuursperiode. Een deel van de daarin opgenomen doelen vraagt nadere beleidsvorming, onderzoek, participatie of besluitvorming door de raad. Deze begroting bevat daarom de eerste concrete stappen voor 2027, maar is niet de volledige uitwerking van alle ambities voor de periode tot en met 2030. Dat volgt in de kadernota 2028-2031 en voorstellen worden gedurende de bestuursperiode aan de raad voorgelegd. Achtergrond De Gemeentewet schrijft voor dat de gemeenteraad jaarlijks een begroting vaststelt. Voorliggend voorstel betreft de programmabegroting 2027-2030, waarin de beleidsvoornemens en de financiële kaders voor de komendejaren zijn opgenomen. Deze begroting vormt het financiële en beleidsmatige kader voor de uitvoering van gemeentelijke taken en ambities. Financiën • Ja o Nee Toelichting: Sinds de vaststelling van de Kadernota 2027 zijn diverse ontwikkelingen verwerkt in de begroting. Deze zijn als volgt samen te vatten: EEEENAEEEERIEEEEREEEI Bedragen x€ 1.000 Saldo Kadernota 2027 -441 -914 380 1.743 Reeds genomen besluiten, meicirculaire '26 255 237 123 134 en prijsontwikkelingen Onontkoombare mutaties -578 -875 -1.009 -1.087 Uitvoering visie sociaal domein, wegenbeheer -356 -356 -355 -342 en bedrijfsvoering Afschaffen hondenbelasting -60 -60 -64 -66 Besparingjeugdzorg en actualisatie 376 346 331 311 rentelasten Verwerking korting algemene uitkering via 250 250 250 250 OZB Septembercirculaire 2026 524 583 713 637 Saldo begroting2027-2030 -30 -789 369 1.580 Inzet vrij deel algemene reserve 30 789 0 0 Eindsaldo begroting 2027-2030 0 0 369 1.580 We stellen voor de begrotingstekorten in 2027 en 2028 te dekken uit de algemene reserve. Juridisch n.v.t. Communicatie Via een persbericht hebben we informatie over de programmabegroting gepubliceerd. Participatie n.v.t. Planning De beleidsthema's en reguliere thema's voor 2027 worden opgenomen in een lange termijn agenda (LTA) voor de raad. Bijlagen 1. Raadsbesluit Programmabegroting 2027 - 2030 2. Programmabegroting 2027 - 2030: https://zwartewaterland.pcportal.nl/ Met vriendelijke groet, Namens burgemeester en wethouders van Zwartewaterland,