Technische sessie over de begroting 2027

Programmabegroting 2027 K A D E R B R I E F CO L L E G E R A P P O RTA G E P R O G R A M M A R E K E N I N G colofon Deze Programmabegroting 2027 is in opdracht van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Pekela geschreven met een bijdrage van collega’s uit de ambtelijke organisatie. Fotografie: Annemieke Klijnstra | redheadcommunicatie.nl Vormgeving: Elianne Schotanus | studioems.nl 2. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela INHOUDSOPGAVE Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Algemene gegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Kerngegevens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Algemeen beeld van de programmabegroting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Programmabegroting 2027 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Programma 1 – Woonomgeving . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Programma 2 – Gezondheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Programma 3 – Leren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 Programma 4 – Werk en Inkomen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Programma 5 – Bestuur en organisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 Paragrafen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 Lokale heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 Financiering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90 Verbonden Partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Grondbeleid Pekela en De Regionale Agenda . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 Wet Open Overheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 Frauderisico. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 FINANCIËLE BEGROTING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 Het overzicht van baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 Het meerjarenperspectief van de begroting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 De toelichting op de financiële begroting 2027-2030 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Bijlagen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Bijlage 1: De stand en het gespecificeerde verloop van de reserves. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 Bijlage 2: De stand en het gespecificeerde verloop van de voorzieningen . . . . . . . . . . . . . 133 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 3. 4. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Voorwoord Zorgvuldig verder bouwen aan Pekela Deze aanpak past bij de verantwoordelijkheid die we als college voelen. We willen vooruit Voor u ligt de programmabegroting voor 2027. met Pekela, maar ook zorgvuldig omgaan met Het is de eerste begroting van het nieuwe college gemeenschapsgeld en met de beschikbare capa- en voor mij persoonlijk de eerste begroting die ik citeit van onze organisatie. Ambities moeten als wethouder aan u mag presenteren. Dat maakt niet alleen mooi op papier staan; ze moeten dit een bijzonder moment. ook daadwerkelijk uitvoerbaar zijn en merkbaar resultaat opleveren voor onze inwoners, onder- De afgelopen periode stond in het teken van een nemers en maatschappelijke organisaties. nieuwe gemeenteraad, een nieuw college en een nieuw coalitieprogramma. In dat coalitiepro- Als nieuwe wethouder zie ik hoeveel betrok- gramma hebben we onze ambities voor Pekela kenheid en kennis er in Pekela aanwezig is. Bij voor de komende vier jaar vastgelegd. Die ambi- inwoners, verenigingen, ondernemers, maat- ties willen we zorgvuldig vertalen naar concrete schappelijke partners, de gemeenteraad en onze en haalbare plannen. Daarom werken we op dit eigen medewerkers. Die betrokkenheid geeft moment aan een uitvoeringsprogramma voor de vertrouwen, maar schept ook een verantwoor- bestuursperiode 2026-2030. delijkheid om duidelijk te zijn over wat mogelijk is, welke keuzes we maken en wanneer resultaten De begroting die nu voorligt, is om die reden mogen worden verwacht. beleidsluw. Dat betekent niet dat er niets gebeurt of dat onze ambities worden uitgesteld. De Met deze begroting zorgen we voor continu- dagelijkse dienstverlening aan onze inwoners iteit en leggen we een basis voor de verdere gaat door, wettelijke taken worden uitgevoerd uitwerking van onze plannen. Het uitvoerings- en bestaande projecten en afspraken worden programma geeft vervolgens richting aan de voortgezet. Ook blijven we inspelen op urgente komende jaren. Daarbij blijven we oog houden ontwikkelingen wanneer dat nodig is. voor nieuwe ontwikkelingen en sturen we bij wanneer de omstandigheden daarom vragen. Beleidsluw betekent wel dat we in deze begro- ting nog niet vooruitlopen op de keuzes die Ik kijk ernaar uit om daar samen met de gemeen- in het uitvoeringsprogramma in samenhang teraad, de organisatie en de Pekelders aan te worden uitgewerkt. Daarin brengen we per werken. ambitie in beeld wat we willen bereiken, welke activiteiten daarvoor nodig zijn, wanneer deze kunnen worden uitgevoerd en wat dit vraagt van Eddie Jonker onze financiële middelen en ambtelijke capaci- Wethouder gemeente Pekela teit. Niet alles kan tegelijkertijd. Daarom zijn een realistische planning, duidelijke prioriteiten en een goede financiële afweging noodzakelijk. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 5. 1. Inleiding Algemene gegevens De gemeente Pekela is een zelfstandige gemeente met 12.5791 inwoners per 1 januari 2026. De organisatie van de gemeente Pekela bestaat uit: • Gemeenteraad • College van burgemeester en wethouders • Griffier • Gemeentesecretaris De gemeenteraad De gemeenteraad van Pekela bestaat uit 15 raadsleden. Sinds de gemeente- raadsverkiezingen op 18 maart 2026 is de zetelverdeling als volgt: Zetelverdeling Gemeente Pekela 0 1 2 3 4 PVV 4 SP 4 Samen voor Pekela 3 CDA 2 PRO 2 1 https://allecijfers.nl/gemeente/pekela 6. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela College van burgemeester en wethouders Mevrouw E. van Klaveren, Wethouder Het college van burgemeester en wethouders • Werk en inkomen van de gemeente Pekela bestaat uit 4 leden. De • Armoedebeleid en schuldhulpverlening portefeuilleverdeling is als volgt: • Inburgering • Volkshuisvesting en wonen De heer J. Kuin, Burgemeester • Duurzaamheid en energietransitie • Bestuur • Economie • (Inter)nationale en bovenregionale • Recreatie en toerisme samenwerking • Bedrijventerreinen • Openbare orde en handhaving • Programma Thuus in Nij Pekel • Cultuur • Gemeentelijke huisvesting De heer E. Jonker, Wethouder • Integrale veiligheid • Financiën • Organisatie en dienstverlening • Jeugdzorg • Volksgezondheid De heer A. van Dooren, Wethouder • Sport en bewegen • Ruimtelijke ordening • Onderwijs en onderwijshuisvesting • Waterbeheer • Erfgoed • Milieu en afval • Bibliotheekwerk • Verkeer en vervoer • Landbouw • Welzijn Griffier en gemeentesecretaris • WMO De heer M. Meerman is de raadsgriffier van de • Grondbeleid gemeente Pekela en de heer J. Pel is gemeente- • Openbare werken secretaris van de gemeente Pekela. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 7. Kerngegevens Kerngegevens Pekela van de begroting 2026 2027 Sociale structuur Aantal inwoners begin voorgaand jaar 12.489 12.580 Leeftijdsopbouw bevolking: van 0-19 jaar 2.515 2.548 van 20-64 jaar 6.947 7.015 van 65 jaar en ouder 3.027 3.017 Aantal periodieke bijstandsgerechtigden: 346 388 PW (participatiewet) 332 376 BBZ 1 - IOAW/IOAZ 13 12 Aantal FTE's in sociale werkvoorziening 131 131 Fysieke structuur Oppervlakte gemeente in (ha) 4.909 4.909 binnenwater 119 119 historische stads- of dorpskernen - - Lengte van de wegen (in km) 138 138 wegen buiten de bebouwde kom 91 91 wegen binnen de bebouwde kom 47 47 Openbaar groen (in ha) 255 255 8. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Kerngegevens van de begroting 2026 2027 2026 2027 Financiële structuur (€ 1.000) Begroting Totaal (x €1.000) Per inwoner (€) Totaal lasten 68.506 74.073 5.485 5.888 Totaal baten 68.517 74.321 5.486 5.908 Begrotingsresultaat 11 248 1 20 Opbrengst belasting 3.678 3.708 294 295 OZB eigenaren 3.233 3.268 259 261 OZB gebruikers 415 410 33 33 Aanmaningen/dwangbevelen 30 30 2 2 Overige heffingen 3.544 3.981 284 332 afvalstoffenheffing 2.025 2.265 162 190 rioolheffing 1.139 1.179 91 103 Leges Burgerzaken 237 271 19 19 Leges Omgevingsvergunningen 140 263 11 20 Leges APV 3 3 0 0 Algemene Uitkering Gemeentefonds 40.880 42.852 3.273 3.406 Reserves en voorzieningen per 31-12 44.555 43.362 3.568 3.447 algemene reserve + resultaat 8.996 8.718 720 693 algemene risico reserve 9.750 9.750 781 775 bestemmingsreserves 16.923 16.575 1.355 1.318 voorzieningen 8.886 8.319 712 661 Schuldpositie Gemeente totale schuldpositie 14.072 -3.962 1.127 -315 EMU-normen berekend EMU saldo -8.922 -17.460 -714 -1.388 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 9. 2. Algemeen beeld van de programmabegroting De begroting 2027 vertoont een overschot van afgerond €248.000,- Uitkomsten meerjarenbegroting 2027-2030 Conform de begrotingsrichtlijnen 2027, zoals bij de Kaderbrief 2026 door uw raad vastgesteld, zijn in de begroting 2027 de effecten van de meicirculaire 2026 Algemene Uitkering in dit saldo verwerkt. Vanuit het Rijk is er incidenteel geld beschikbaar gekomen voor de jaren 2026 en 2027 die samenhangt met de hervormingsagenda Jeugd. Gemeenten ontvangen daarnaast een structurele verhoging om de terugval van het gemeentefonds voor een deel te dempen. Hierdoor kunnen we in 2027 een positief saldo presenteren. Voor de jaren 2028 en 2029 zijn deze middelen er vanuit het Rijk niet, waardoor we hier tekorten verwachten. Daarnaast is rekening gehouden met het uitgangspunt van het College om een beleidsluwe begroting 2027 op te stellen. 10. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela De meerjarenbegroting geeft de volgende uitkomsten: Bedragen x €1.000 Jaar 2027 2028 2029 2030 Saldo 248 -357 -789 112 De begroting 2027 laat voor 2027 een overschot zien van afgerond €248.000. Meerjarig is de begroting niet sluitend, dit wordt veroorzaakt door de gewijzigde financieringssystematiek vanuit het Rijk. In de programmabegroting wordt bij de financiële ontwikkelingen meer in detail toegelicht waar de begroting in 2027 afwijkt van de begroting 2026. Structurele begrotingssaldi 2027-2030 Op basis van de Gemeentewet moeten gemeenten een begroting opstellen die structureel en reëel in evenwicht is, het structurele begrotingssaldo. Dit saldo laat het financiële resultaat zien zonder rekening te houden met tijdelijke (eenmalige) meevallers of tegenvallers. Hieraan zijn de volgende voorwaarden verbonden: • Structurele kosten moeten worden betaald uit structurele inkomsten. Dit betekent dat taken die elk jaar terugkomen, ook betaald moeten kunnen worden uit inkomsten die elk jaar binnenkomen. • De kosten en inkomsten moeten zo goed mogelijk worden ingeschat. Hierbij wordt gekeken naar wat taken waarschijnlijk gaan kosten, hoeveel inkomsten er worden verwacht en hoeveel geld mogelijk kan worden bespaard door maatregelen te nemen. De structurele begrotingssaldi zien er als volgt uit: Bedragen x €1.000 2027 2028 2029 2030 Bruto lasten na mutatie reserves 74.073 68.575 68.258 69.294 -/- Incidentele lasten -7.870 -921 -642 -464 -/- Incidentele toevoegingen reserves -916 -16 -16 -16 A Structurele lasten 65.287 67.638 67.600 68.814 Bruto baten na mutatie reserves 74.321 68.218 67.469 69.406 -/- Incidentele baten -6.210 -194 -194 -16 -/- incidentele onttrekkingen reserves -1.541 -790 -510 -464 B Structurele baten 66.569 67.234 66.765 68.926 C Structurele saldi (B-A) 1.282 -404 -835 112 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 11. De tabel laat zien dat we voor 2027 meer structurele baten dan lasten hebben en dus een positief structureel resultaat. Aangezien bepaalde inkomsten van het Rijk in 2028 en 2029 wegvallen is dat dus voor die jaren niet het geval. Ombuigingen Op basis van de voorschriften van het Rijk nemen wij een overzicht op van stelposten dan wel ombuigingen die (meerjarig) in de begroting zijn verwerkt. In de begroting 2027-2030 gaat het om onderstaande posten: Bedragen x €1.000 2027 2028 2029 2030 Hogere baten Eigen bijdrage jeugdzorg - 273 283 293 Lagere lasten Sturing trajectduur Jeugdzorg - 71 74 78 Lagere lasten Effect Uitvoeringsplan Jeugdhulp 238 483 721 736 Structureel effect op begrotingssaldi 238 827 1.078 1.107 De hogere baten ‘Eigen bijdrage Jeugdhulp’ en de lagere lasten ‘Sturing op trajectduur Jeugdhulp’ zijn verwerkt op basis van de voorschriften van het Rijk, zoals gecommuniceerd bij de meicirculaire 2026. De lagere lasten effect Uitvoeringsplan Jeugdhulp is verwerkt op basis van het genomen besluit rondom het onderzoek Jeugdhulp van Significant. Investeringen De boekwaarde van het totaal aan investeringen bedraagt naar raming per 1-1-2027 afgerond €33.328.000 In het hoofdstuk Financiële begroting is een overzicht van de geplande (vervangings-)investeringen 2027-2030 opgenomen. Uit dit overzicht blijkt dat voor het jaar 2027 een totaalbedrag van afgerond €3.742.000 voor (vervangings-)investeringen benodigd is. Conform de besluitvorming in de Kaderbrief 2026 zijn de kapitaallasten van deze investeringen in de meerjarenbegroting 2027-2030 opgenomen. Reserves en voorzieningen Op basis van het besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten dienen de mutaties in de reserves door uw raad te worden vastgesteld. Dit kunnen mutaties in de algemene reserve of de bestemmingsreserves zijn. Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar het overzicht van de baten en lasten en naar de stand en het gespecificeerd overzicht van het verloop van de reserves. 12. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 3. Programmabegroting 2027 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 13. 14. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programma 1 – Woonomgeving 1.1 Kern In Pekela is veel ruimte en kun je mooi wonen. Het woongenot krijgt een hoog cijfer, namelijk een 7,6.2 Ruim 70% van de respondenten geeft in de enquête aan dat ze Pekela zouden aanbevelen als woongemeente. Als reden geven ze vaak op ‘betaalbare huizen’, en mensen vinden het prettig wonen in Pekela dankzij ‘rust en ruimte’ en de strategische ligging tussen drie kernen. “Passend en betaalbaar wonen vinden we belangrijk.” Maar ook zijn er wensen om de woonomgeving nog beter te maken. Ongeveer een kwart wil graag meer recreatiemogelijkheden in de gemeente. Daarnaast staan meer winkels en huizen op het wensenlijstje. Net als overal in Nederland is het in Pekela met name voor starters op de woningmarkt moeilijk om een woning te vinden. De actuele druk op de woningmarkt is in die zin een kans voor onze gemeente. We gaan ruimte zoeken om te bouwen. Passend en betaalbaar wonen vinden we belangrijk. De prognose is dat Pekela in de nabije toekomst meer oudere inwoners krijgt, omdat de bevolking vergrijst. Voor hen is huisvesting nodig die aansluit op hun levensfase en eventuele zorgbehoefte, zodat zij langer thuis kunnen blijven wonen. De meeste inwoners redden zich prima, maar er zijn ook inwoners waar we ons zorgen over maken. De energieprijzen stijgen en een huis onderhouden kost ook geld. En dan hebben we het nog niet over investeringen in isolatie en zonnepanelen. Niet iedereen kan hierin mee. 2 Enquête Toekomstvisie januari 2022 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 15. 1.2 Beleidsontwikkelingen 1.2.1 Ruimtelijke ontwikkeling Beleidshorizon 2027 ‘In Pekela woont men toekomstbestendig en is er een passende woning en leefomgeving voor elke levensfase’ Aanpak op hoofdlijnen • De woningvoorraad verbeteren en in evenwicht brengen. • We zetten in op een gebiedsgerichte aanpak (GGA). • Het vereenvoudigen van de processen om initiatieven mogelijk te maken. • Meedoen aan Leader Oost-Groningen Acties 2027 • We maken een voorstel voor het investeren in dorpshuizen. Daarnaast maken we een start met Thuus in Nij Pekel voor het vervangen van de Kiepe. We volgen de mogelijkheden die vanuit de Sociale Agenda van Nij Begun geboden worden. Daarbij worden inwoners en gebruikers actief betrokken. Dit moet ervoor zorgen dat de dorpshuizen in alle dorpskernen ook op langere termijn hun maatschappelijke functie kunnen vervullen. • We zetten de wijkrondes voort samen met Acantus en De Badde. • We stellen een uitvoeringsplan BOSS (bewegen, ontmoeten, spelen en sporten in de open- bare ruimte) op. In 2027 realiseren we drie vernieuwde voorzieningen en hebben hierbij extra aandacht voor de jeugd. We ondersteunen eigen initiatieven van inwoners waar mogelijk en wenselijk. • We zetten het Leefbaarheidsfonds voort. • We brengen het Inwonersbudget Nij Begun onder de aandacht bij inwoners. • We blijven Leader Oost Groningen onder de aandacht brengen bij inwoners, verenigingen, stich- tingen en ondernemers. 1.2.2 Beheer Beleidshorizon 2027 ‘De kwaliteit en uitstraling van de openbare ruimte is verhoogd ten opzichte van 2022’ Aanpak op hoofdlijnen • We geven uitvoering aan en actualiseren waar nodig de beheerplannen en uitvoeringsplannen. Acties 2027 • We continueren het ingezette beleid voor het verbeteren van de openbare ruimte. 16. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 1.2.3 Duurzaamheid Beleidshorizon 2027 ‘In 2027 is het energieverbruik van woningen, bedrijven en gemeentelijke panden aanzienlijk lager dan in 2022’ Aanpak op hoofdlijnen • Stimuleren van het terugbrengen van het energieverbruik. Acties 2027 Naast alle lopende acties zoals het informeren van de inwoners en de subsidieregelingen Maatregel 29 en de warmtesubsidie, willen we met het project isolatieaanpak bewoners extra stimuleren om hun huis te verduurzamen. Als het project succesvol is willen we dit meerdere jaren uitvoeren. Zelf investeren we ook in het verduurzamen van ons vastgoed (bijvoorbeeld het gemeentehuis) en blijven we bedrijven informeren en stimuleren via Groningen Werkt Slim! • 52 woningeigenaren worden actief benaderd en geïnformeerd over de aanpak en de beschikbare ondersteuning • Wanneer deelname achterblijft, wordt de aanpak waar nodig aangepast, bijvoorbeeld door een extra aanbelronde of bewonersbijeenkomst. Dit wordt uitgevoerd op een integrale en projectmatige manier in samenwerking met collega’s van sociaal, fysiek en externe partijen zoals Bureau voor Verduurzamen, de Badde en Pekela Duurzaam. Bewoners worden volledig ontzorgd voor een zo groot mogelijk resultaat. 1.2.4 Bereikbaarheid Beleidshorizon 2027 ‘De fysieke en digitale bereikbaarheid van Pekela en tussen Pekela en de omlig- gende kernen zijn verbeterd’ Aanpak op hoofdlijnen • We verbeteren (snel)fietsverbindingen. • We zetten ons in om de diverse OV-voorzieningen lokaal en regionaal beter op elkaar aan te laten sluiten. Acties 2027 • We starten met de bouw van vier nieuwe bruggen. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 17. 1.2.5 Veiligheid Beleidshorizon 2027 ‘De veiligheid en het gevoel van veiligheid van de inwoners van Pekela is in 2027 verbeterd’ Aanpak op hoofdlijnen Er bestaat een wettelijke plicht om eens in de vier jaar de uitgangspunten voor het te voeren veilig- heidsbeleid vast ter stellen. Dit gebeurt in een zgn. Integraal veiligheidsbeleidsplan waarin op vaste thema’s of veiligheidsvelden door de raad wordt geprioriteerd waar de aandacht en inspanning op wordt gegeven. Voor 2027 staat de oplevering van een dergelijk IVB-plan gepland. Als input voor het IVB-plan staat onder andere een inwonersenquête gepland. Deze wordt in het najaar van 2026 uitgevoerd. • Opstellen nieuw integraal veiligheidsplan Acties 2027 • We inventariseren en analyseren data op veiligheidsthema’s in het algemeen, bepalen speci- fieke knelpunten en brengen prioriteit aan voor wat betreft de aanpak van het geprioriteerd veiligheidsprobleem of –issue. Het thema ondermijning is daarbij een speerpunt waarin ook ondersteuning wordt gezocht in de analyse en de aanpak. • Samen met ketenpartners en ook de bewoners zelf wordt een aanpak en de rolverdeling daarin bepaald m.b.t. het geprioriteerd veiligheidsprobleem; • Er wordt nadrukkelijk integraal ingezet op preventie en het voorkomen van het ontstaan van onveilige situaties in wijken en buurten. 18. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 1.3 Beleidsindicatoren Op de hiervoor genoemde aanpak hebben onderstaande beleidsindicatoren betrekking: Beleidsindicatoren Indicator Eenheid Periode Pekela ProvincieNederland Bron Beschrijving Verwijzingen per 1.000 2025 8 11 10 Bureau Halt Het aantal verwijzingen naar Halt inw Halt, per 1.000 inwoners in de 12-17jr leeftijd van 12-17 jaar Winkel- per 1.000 2025 1,2 3,2 2,1 Politie Het aantal winkeldiefstallen per diefstallen inwoners 1.000 inwoners Gewelds- per 1.000 2025 4,0 4,7 4,6 CBS - Het aantal geweldsmisdrijven, misdrijven inwoners Geregistreerde per 1.000 inwoners. criminaliteit & Voorbeelden van geweldsmis- Diefstallen drijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.) Diefstal uit per 1.000 2025 0,8 1,1 1,2 Politie Het aantal diefstallen uit woning inwoners woningen, per 1.000 inwoners Vernieling en per 1.000 2025 6,0 5,7 5,7 CBS - Het aantal vernielingen en beschadiging inwoners Geregistreerde beschadigingen, per 1.000 (in de open- criminaliteit & inwoners bare ruimte) Diefstallen Functie- % 2024 34,5 52,1 54,5 LISA De functiemengingsindex (FMI) menging weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Vestigingen per 1.000 2024 122,7 160,7 191,4 LISA Het aantal vestigingen van (van inw bedrijven, per 1.000 inwoners in bedrijven) 15-64jr de leeftijd van 15-64 jaar. Omvang kg per 2024 155 158 148 CBS - Statistiek De hoeveelheid restafval per huishoudelijk inwoner - Huishoudelijk bewoner per jaar (kg) restafval afval Hernieuwbare % 2023 126,3 77,2 40,0 RWS Klimaat- Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit monitor elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Nieuw aantal 2024 1,6 7,0 8,4 ABF - Systeem Het aantal nieuwbouwwo- gebouwde per 1.000 Woning- ningen, per 1.000 woningen. woningen woningen voorraad Demografische % 2025 78,9 67,9 70,7 CBS De som van het aantal personen druk - Bevolkings- van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of statistiek ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding van het niet-werk- ende deel van de bevolking tot het werkende deel van de bevolking. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 19. 1.4 Financiële ontwikkelingen Taakveld Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 237.727 808.000 851.700 851.700 851.700 851.700 1.2 Openbare orde en Veiligheid 47.569 8.845 8.845 8.845 8.845 8.845 2.1A Verkeer en Vervoer 62.318 14.979 1.500 1.500 1.500 1.500 2.3 Recreatieve Havens 594 540 613 613 613 613 2.4 Economische Havens en waterwegen 9.816 6.485 6.485 6.485 6.485 6.485 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en 5.3 - 33.661 33.661 45.201 45.201 45.201 cultuurparticipatie 5.6 Media 335.350 105.740 111.770 111.770 111.770 111.770 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 187.948 112.290 88.952 47.952 47.952 47.952 7.2 Riolering 1.167.439 1.169.939 1.179.000 1.367.154 1.816.629 2.015.604 7.3 Afval 2.131.820 2.204.017 2.404.031 2.311.542 2.311.542 2.311.542 7.4 Milieubeheer 753.646 4.951.034 451.949 175.097 175.097 175.097 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 40.963 65.850 40.416 40.416 40.416 40.416 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 953.568 659.982 608.474 - - - 8.3 Wonen en bouwen 1.160.704 1.387.256 784.777 735.800 735.800 735.800 Totale baten 7.089.462 11.528.618 6.572.173 5.704.075 6.153.550 6.352.525 Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 207.338 781.400 884.642 945.895 933.641 936.641 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 835.782 857.262 893.152 931.529 987.566 1.033.923 1.2 Openbare orde en Veiligheid 692.864 717.837 741.411 754.411 775.411 797.411 2.1A Verkeer en Vervoer 1.391.147 1.681.639 1.358.483 1.378.729 1.398.776 1.409.306 2.1B Verkeer en vervoer - bruggen 417.998 993.398 565.383 849.493 847.521 847.521 2.3 Recreatieve Havens 11.769 14.964 14.077 14.161 14.149 14.149 2.4 Economische Havens en waterwegen 161.125 154.976 222.641 294.480 361.554 361.554 2.5 Openbaar vervoer - 261.000 11.000 11.000 11.000 11.000 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en 5.3 97.577 154.461 160.081 176.261 180.921 185.601 cultuurparticipatie 5.4 Musea 31.327 40.369 29.910 30.330 30.760 31.210 5.5 Cultureel erfgoed 53.786 108.700 108.220 107.853 106.091 106.111 5.6 Media 519.124 466.707 299.975 300.315 300.665 301.025 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 2.336.568 2.305.655 2.388.451 2.351.858 2.399.841 2.426.343 7.2 Riolering 928.595 924.290 981.000 1.353.943 1.590.825 1.769.799 7.3 Afval 1.569.293 1.664.290 1.730.790 1.731.790 1.732.790 1.733.790 7.4 Milieubeheer 1.268.877 5.691.001 1.661.916 902.064 915.064 879.464 7.5 Begraafplaatsen en crematoria 106.608 149.459 130.159 135.106 138.981 142.988 8.1 Ruimte en leefomgeving 493.233 389.000 399.000 263.000 272.000 281.000 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 446.246 660.982 555.151 2.650 3.650 4.650 8.3 Wonen en bouwen 2.629.433 3.135.314 2.084.309 2.273.152 2.028.646 2.057.112 Totale lasten 14.198.692 21.152.704 15.219.751 14.808.020 15.029.852 15.330.598 Saldo programma 1 -7.109.230 -9.624.086 -8.647.578 -9.103.945 -8.876.302 -8.978.073 20. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. In de toelichtingen staat een N voor “nadelig effect op het begrotingssaldo” en een V betekent “voordelig effect op het begrotingssaldo”. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €100.000 hoger (N) dan in 2026. Dit wordt veroorzaakt door het feit dat we meer rentelasten toeschrijven aan de Hooiwijk, dit is een feitelijke uitwerking van het genomen raadsbesluit rondom de bouw van de woningen aan de Hooiweg. 2.1a Verkeer en Vervoer De geraamde lasten zijn per saldo in 2027 afgerond €324.000 lager (V) dan in 2026. Dit komt voor €280.000 door de eenmalige bijdrage aanpak N366 aan de Provincie Groningen die wel in 2026, maar niet in 2027 is geraamd. 2.1b Verkeer en Vervoer - bruggen De geraamde lasten zijn per saldo in 2027 circa €428.000 lager (V) dan in 2026. Dit komt grotendeels door de eenmalige bijdrage voor de overdracht van de Blijhamsterbrug aan de Provincie Groningen, die wel in 2026 maar niet in 2027 is geraamd. 2.4 Economische Havens en waterwegen De geraamde lasten zijn per saldo in 2027 circa €68.000 hoger (N) dan in 2026. Dit komt door hogere kapitaallasten vanuit de investeringen beschoeiing Pekelder hoofddiep. 2.5 Openbaar vervoer De geraamde lasten zijn in 2027 circa €250.000 lager (V) dan in 2026. Dit komt door twee incidentele voorbereidingsbudgetten in 2026 voor het opstellen van een beleidsnota Abri’s en onderzoeksbudget voor een HUB. 5.6 Media De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €167.000 lager (V) dan in 2026. Dit komt door een incidenteel budget voor volwaardig bibliotheekwerk welke in 2026 beschikbaar was gesteld. 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €82.000 hoger (N) dan in 2026. Dit komt voor €50.000 door het besluit om de exploitatie van de Kiepe ook in 2027 in stand te houden. Het restant wordt veroor- zaakt door hogere exploitatiekosten van MFC De Binding. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 21. 7.2 Riolering De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €57.000 hoger (N) dan in 2026. Dit wordt volledig veroorzaakt door hogere kapitaallasten in 2027 door extra investeringen vanuit het nieuw vastgestelde Water- en Rioleringsprogramma (WRP). 7.3 Afval De geraamde baten zijn in 2027 afgerond €326.000 hoger (V) dan in 2026. Voor €92.000 komt dit door een onttrekking uit de egalisatievoorziening Afvalstoffenheffing. Voor €234.000 komt dit door hogere baten vanuit de afvalstoffenheffing. De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €61.000 hoger (N) dan in 2026. Voor €60.000 wordt dit veroorzaakt door hogere lasten bij het afvalbrengstation door hogere verwerkingskosten van het ingezamelde afval en extra openingstijden. Dit is verwerkt in de afvalbegroting 2027. De afvalbegroting en de berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing zijn een verplicht onderdeel in de paragraaf Lokale heffingen. 7.4 Milieubeheer De geraamde baten zijn in 2027 afgerond €4.500.000 lager (N) dan in 2026. Dit komt doordat in 2026 inci- denteel hogere baten waren geraamd door de Rijksbijdragen voor het Nationaal Isolatieprogramma, de Aanpak Energiearmoede en de Klimaat- en energiemiddelen. Het deel van deze Rijksbijdragen dat niet wordt ingezet in 2026 blijft beschikbaar voor uitgaven in 2027 en wordt indien nodig bij de Kaderbrief 2027 verwerkt in de begroting 2027. De geraamde lasten zijn in 2027 circa €4.030.000 lager (V) dan in 2026. Dit voordeel hangt voor €4.500.000 samen met de hierboven genoemde lagere baten vanuit de Rijksbijdragen. De lasten stijgen met €486.000 vanwege het opnemen van een extra budget voor Uitvoeringsmiddelen voor gemeenten (CDOKE: Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid) welke vanuit de mei-circulaire door het Rijk beschikbaar is gesteld voor 2027. De bate zit in dit geval verwerkt in de algemene uitkering onder Programma 5. Dit heeft per saldo geen effect. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De geraamde baten en lasten zijn in 2027 per saldo €54.000 hoger dan in 2026, dit heeft per saldo geen effect op het begrote resultaat. Dit komt doordat op dit taakveld de verwachte baten en lasten van de grondexploitaties worden verantwoord die volledig worden overgezet naar de balans aan het eind van het jaar. 22. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 8.3 Wonen en bouwen De geraamde baten zijn in 2027 afgerond €1.265.000 lager (N) dan in 2026. Dit wordt voor €882.000 veroorzaakt door een ontvangen bijdrage in 2026 voor de Uitvoering Masterplan Regiocentra Nieuwe Pekela. Voor €250.000 wordt dit veroorzaakt door hogere opbrengsten uit omgevingsvergunningen in 2026. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de extra leges vanuit de omgevingsvergunning voor de verbouw van het gemeentehuis. De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €1.821.000 lager (V) dan in 2026. Voor €882.000 wordt dit veroorzaakt door geraamde lasten voor de Uitvoering Masterplan Regiocentra Nieuwe Pekela, welke budgettair neutraal in de begroting waren opgenomen. Voor €350.000 wordt dit veroorzaakt door een incidenteel voorbereidingsbudget voor de Gebiedsgerichte Aanpak Nieuwe Pekela welke in 2026 beschikbaar was gesteld en in 2027 niet meer. Voor €300.000 wordt dit veroorzaakt door de eenma- lige bijdrage onrendabele top voor de woningen aan de Schoolstraat welke in 2026 beschikbaar is gesteld door de raad. Het restant wordt veroorzaakt door een hogere budget in 2026 voor subsidies Leefbaarheidsfonds. In 2026 is het budget voor subsidies €125.000 en in 2027 nog €40.000. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 23. 24. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programma 2 – Gezondheid 2.1 Kern Pekelders geven hun eigen gezondheid gemiddeld een 7,13 Dat is een ruime voldoende. Toch weten we dat de levensverwachting in Pekela aanzien- lijk lager is dan gemiddeld in Nederland. Dit verdient onze onverdeelde aandacht. Ons uitgangspunt is daarom ‘positieve gezondheid’. Dit betekent dat gezond zijn meer is dan ‘niet ziek’ zijn. Het gaat ook over kwaliteit van leven, het gevoel hebben dat je betekenis hebt en dat je zelf de regie hebt over je leven. “We gaan voor meer gezonde jaren in Pekela.” Preventie Voorkomen is beter dan genezen. Als het lukt om problemen te voorkomen, loopt het later niet uit de hand. Gezond eten, meer bewegen en buitenspelen, bewust omgaan met alcohol en roken, dat is wat we willen bevorderen. We gaan voor ‘meer gezonde jaren in Pekela’. Om dat te bereiken, zijn meer inspanningen nodig dan de wettelijke zorgplicht voor gezonde inwoners aan de gemeente voorschrijft. We blijven daarom capaciteit reserveren voor het maken en uitvoeren van gezondheidsbeleid. 3 Bron: enquête toekomstvisie januari 2022 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 25. 2.2 Beleidsontwikkelingen 2.2.1 Positieve gezondheid Beleidshorizon 2027 ‘Inwoners van Pekela ervaren een betere ‘positieve gezondheid’ dan in 2022’ Aanpak op hoofdlijnen • We bevorderen de kennis en vaardigheden over positieve gezondheid bij alle inwoners. • Uitvoering geven aan programma’s met (keten)partners. • We bevorderen een beweegvriendelijke leefomgeving. • Gezondheid heeft een prominente rol in iedere beleidskeuze (“Health in All Policies”). Acties 2027 • We herijken onze Nota Lokaal Gezondheidsbeleid op basis van de landelijke gezondheidsnota en in samenwerking met de Groninger gemeenten en de GGD, met specifieke aandacht voor mentale gezondheid, suïcidepreventie en gezondheid in alle beleidsterreinen. • We zetten Positieve Gezondheid in als leidende benadering binnen preventie, welzijn en onder- steuning, onder meer via welzijnscoaches en de inzet van de Gezonde Huiskamer. • We geven samen met zorg-, welzijns- en maatschappelijke partners uitvoering aan (regio- nale) afspraken vanuit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), die bijdragen aan gezond en vitaal ouder worden, mentale gezondheid, preventie en het terugdringen van gezondheidsverschillen. • We geven uitvoering aan de Sport- en Beweegnota en het beleid voor bewegen, ontmoeten, spelen en sporten (BOSS-beleid) en versterken een beweegvriendelijke leefomgeving, waarbij het Beweegteam een belangrijke rol speelt in het stimuleren van bewegen, sporten en ontmoeten en het verkleinen van gezondheidsverschillen. • We passen het principe van gezondheid in alle beleidsterreinen toe door gezondheid nadruk- kelijk te betrekken bij gebiedsontwikkelingen als Thuus in Nij Pekel, vergunningverlening bij bijvoorbeeld evenementen, subsidieverstrekking en beleidskeuzes. 2.2.2 De gezonde basis Beleidshorizon 2027 ‘Alle kinderen hebben gelijke kansen en een goede gezonde start. Hulp en ondersteuning is voor iedereen beschikbaar en bereikbaar.’ Aanpak op hoofdlijnen • We zetten in op alle kinderen de eerste 1.000 dagen (vanaf de geboorte) een goede start. • We nemen deel aan het landelijke programma ‘De goede start’ (vanaf kinderwens). • We nemen deel aan het landelijke programma ‘Gezonde jeugd, gezonde toekomst’ (JOGG). • Vitale sportverenigingen hebben een belangrijke rol in de toegankelijkheid van bewegen. • We voeren maatregelen uit om de kosten in de jeugdhulp te verlagen. 26. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Acties 2027 • Met onze partners in de lokale coalitie Kansrijke Start werken we voortdurend aan (verbeteringen in) een ketenaanpak Kansrijke Start. In het Multidisciplinair Overleg Kansrijke Start bespreken we met onze partners casuïstiek. • Hiermee willen we onze inwoners vroegtijdig ondersteunen op bijvoorbeeld opvoedvaardig- heden, ouderschap, Positieve Gezondheid, gezonde keuzes en taalvaardigheden. Ook komen gezinnen in een kwetsbare situatie hierdoor vroegtijdig in beeld en krijgen zij de zorg en onder- steuning die ze nodig hebben rondom de eerste duizend dagen van hun kinderen en daarna. • We geven uitvoering aan het programma Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG) en stimu- leren een gezonde leefomgeving voor kinderen en jongeren, mede door de structurele inzet van de JOGG-regisseur. • We ondersteunen sportverenigingen laagdrempelig via het Beweegteam, stimuleren ontmoeting, kennisdeling en samenwerking door jaarlijks een sportcafé te organiseren voor verenigingsbestuurders en spreken onze waardering uit voor vrijwilligers door de uitreiking van een jaarlijkse vrijwilligersprijs, de Sportparel Pekela. • We bevorderen gelijke kansen op deelname aan sport, bewegen en cultuur door de inzet van het Jeugdfonds Sport en Cultuur en het Volwassenenfonds te continueren. • Op basis van uitgevoerde onderzoeken voor Pekela naar maatregelen met besparingspo- tentie voeren we maatregelen uit. We richten ons onder meer op een doorontwikkeling van de interventie Praktische Gezinsondersteuning en een versterking van onze verbinding met het onderwijs. Hiermee streven we naar het zo laagdrempelig en dichtbij mogelijk kunnen onder- steunen van jeugdigen en hun ouders/verzorgers. Vroegtijdig en (waar mogelijk) bieden van deze ondersteuning voorkomt zwaardere, duurdere hulp. • Stichting Buurtgezinnen is met ingang van 1 juli 2026 in Pekela gecontinueerd tot 1 juli 2028. • Met deze interventie bieden we aan gezinnen in Pekela met hulpvragen (“vraaggezinnen”) de mogelijkheid om gekoppeld te worden aan een “steungezin” dat kan ondersteunen met de opvang van kinderen. Hierdoor wordt het “vraaggezin” ontlast en hopen we zwaardere, duurdere hulp aan het “vraaggezin” te voorkomen. • We continueren en versterken vanaf 1 januari 2027 het Jongerenactiviteitencentrum in De Kiepe als laagdrempelige ontmoetingsplek voor ontwikkeling, participatie en ondersteuning van jongeren. 27. 2.3 Beleidsindicatoren Op de hiervoor genoemde aanpak hebben onderstaande beleidsindicatoren betrekking: Beleidsindicatoren Indicator Eenheid Periode Pekela ProvincieNederland Bron Beschrijving Niet sporters % 2024 61,4 45,1 42,5 Gezondheids- Het percentage inwoners enquete (CBS, dat niet wekelijks sport ten RIVM) opzichte van het totaal aantal inwoners. Jongeren met % van 2025 15,7 15,2 13,7 CBS - Beleids- Het percentage jongeren tot 18 jeugdhulp alle informatie jaar met jeugdhulp ten opzichte jongeren Jeugd van alle jongeren tot 18 jaar. tot 18 jaar Jongeren met % 2025 1,9 1,3 1,0 CBS - Beleids- Het percentage jongeren tot 18 jeugdbes- informatie jaar met een jeugdbescherming- cherming Jeugd smaatregel ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Wmo-cliënten per 2025 850 756 660 CBS - Monitor Een maatwerkarrangement is met een 10.000 Sociaal een vorm van specialistische maatwerkar- inwoners Domein WMO ondersteuning binnen het rangement kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde geba- seerd is op 137 deelnemende gemeenten. Jongeren met % 2025 Niet 0,4 0,4 CBS - Beleids- Het percentage jongeren (12-22 jeugdreclas- bekend informatie jaar) met een jeugdreclasser- sering Jeugd ingsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). 28. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 2.4 Financiële ontwikkelingen Taakveld Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 5.1 Sportbeleid en activering 158.783 174.124 33.661 45.201 45.201 45.201 5.2 Sportaccommodaties 86.407 79.938 81.938 81.938 81.938 81.938 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.250.713 8.555.367 7.284.038 2.012.057 2.185.240 2.185.240 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd - - 128.000 - - - 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 21.944 25.000 25.000 220.000 220.000 220.000 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal - - - 273.000 283.000 293.000 6.811 Beschermd wonen (WMO) 643.765 485.915 415.000 415.000 415.000 415.000 Maatschappelijke- en vrouwenopvang 6.812 - 125.000 135.000 135.000 135.000 135.000 (WMO) 6.91 Coördinatie en beleid WMO 45.622 67.370 - - - - 7.1 Volksgezondheid 482.994 589.019 375.583 62.725 62.725 62.725 Totale baten 8.690.228 10.101.733 8.478.220 3.244.921 3.428.104 3.438.104 Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 192.567 104.822 97.161 110.701 112.701 114.701 5.2 Sportaccommodaties 561.146 620.744 589.284 615.186 651.302 659.352 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 7.284.438 9.776.211 8.609.443 2.993.367 3.191.186 3.202.186 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen -46.623 - - - - - 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 790.909 518.192 653.613 681.581 708.753 729.840 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 1.232.988 1.524.006 1.731.930 1.642.930 1.679.930 1.716.930 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.23 664.814 698.040 702.502 722.995 743.775 764.851 Integraal 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 785.065 935.000 1.030.000 1.030.000 1.030.000 1.030.000 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 2.363.734 2.280.000 2.348.400 2.418.852 2.491.418 2.566.160 6.712 Begeleiding (WMO) 838.102 976.870 893.954 893.954 893.954 893.954 6.713 Dagbesteding (WMO) 92.361 150.000 175.000 175.000 175.000 175.000 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 245.215 192.000 211.600 217.648 223.877 230.294 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 4.539.577 4.460.000 4.329.500 4.150.525 4.050.661 4.177.031 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 26.374 112.000 117.600 121.128 124.762 128.505 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 183.316 258.000 165.900 170.877 176.003 181.283 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 2.625.750 3.379.000 3.093.550 3.183.357 3.275.857 3.371.133 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 47.139 100.000 52.500 54.075 55.697 57.368 6.791 PGB WMO 50.937 50.000 50.000 50.000 50.000 50.000 6.792 PGB Jeugd 101.742 100.000 125.000 125.000 125.000 125.000 6.811 Beschermd wonen (WMO) 612.423 493.479 422.564 422.564 422.564 422.564 Maatschappelijke- en vrouwenopvang 6.812 84.163 135.000 135.000 135.000 135.000 135.000 (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 585.908 763.000 643.650 662.960 682.848 703.334 6.822 Jeugdreclassering 65.701 59.000 61.950 63.809 65.723 67.694 6.91 Coördinatie en beleid WMO 78.589 102.000 107.000 111.000 115.000 119.000 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 211.061 225.000 183.500 190.075 196.697 203.368 7.1 Volksgezondheid 906.673 1.054.574 909.612 597.754 598.754 602.011 Totale lasten 25.124.070 29.066.938 27.440.213 21.540.338 21.976.462 22.426.559 Saldo programma 2 -16.433.842 -18.965.205 -18.961.993 -18.295.417 -18.548.358 -18.988.455 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 29. Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. In de toelichtingen staat een N voor “nadelig effect op het begrotingssaldo” en een V betekent “voordelig effect op het begrotingssaldo”. 5.1 Sportbeleid en activering De geraamde baten zijn in 2027 circa €140.000 lager (N) dan in 2026. Dit komt doordat in 2026 het laatste jaar was voor de specifieke uitkering voor het Lokaal Sportakkoord. Dit is in 2027 deels vervangen door maatregel 4 van Nij Begun. De geraamde lasten zijn in 2027 circa €8.000 lager (V) dan in 2026. Dit komt door het wegvallen van het Lokaal Sportakkoord. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie De geraamde baten zijn in 2027 circa €1.271.000 lager (N) dan in 2026. Dit komt doordat de vergoeding voor de crisisopvang van Oekraïense ontheemden wordt afgerekend op basis van daadwerkelijke kosten in 2027, waardoor de baten €991.000 lager (N) uitvallen. Daarnaast vallen de transitiekosten voor de verbouw van de Molenhof in 2027 weg, wat een nadeel ten opzichte van 2026 oplevert van €450.000. De baten van de vergoeding van de huisvesting van de statushouders in de Hooiwijk valt €189.000 lager (N) uit op basis van het nieuwe prijzenblad. Via Nij begun zijn er vanuit maatregel 3 €273.000 hogere (V) baten en vanuit maatregel 15 €158.000 hogere (V) baten begroot. De geraamde lasten zijn in 2027 circa €1.167.000 lager (V) uit dan in 2026. Dit komt doordat de lasten voor de opvang van Oekraïense ontheemden gelijk zijn gesteld aan de opbrengsten, wat €991.000 lagere (V) lasten oplevert. De lasten voor de transitie van de Molenhof vallen in 2027 weg wat een voordeel (V) van €450.000 oplevert. De lasten van de huisvesting van de statushouders in de Hooiwijk vallen €137.000 lager (V) uit. De lasten voor Welzijn op Recept zijn €158.000 hoger (N) en voor Wijk- en dorpsondersteuner €273.000 hoger (N). 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - WMO De geraamde lasten zijn in 2027 circa €135.000 hoger (N) dan in 2026. Dit komt voornamelijk door een hogere bijdrage voor Huiselijk geweld en Kindermishandeling van circa €113.000. 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen - Jeugd De geraamde baten zijn in 2027 circa €128.000 hoger (V) dan in 2026. Dit betreft een nieuw budget vanuit het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord, wat wordt ingezet voor schoolmaatschappelijk werk. De geraamde lasten zijn in 2027 circa €208.000 hoger (N) dan in 2026. Dit betreft voornamelijk het verhogen van het budget voor Praktische Gezinsondersteuning met €117.000 (N) als gevolg van indexatie en het uitvoeringsplan m.i.v. 2027. De vervoerskosten van de jeugdwet vallen €35.000 hoger (N) uit. Tevens heeft er een indexatie plaatsgevonden van de loonkosten van €42.000 (N) 30. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) De geraamde lasten zijn in 2027 circa €95.000 hoger (N) dan in 2026. Dit betreft een bijstelling van de baten voor Collectief vervoer van €50.000 (V) en hogere lasten voor Maatwerkvoorzieningen Natura materieel van €145.000 (N), deze zijn bijgesteld op basis van de realisatie over 2026. 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) De geraamde lasten zijn in 2027 circa €68.000 hoger (N) dan in 2026. Dit betreft een bijstelling van de lasten van huishoudelijke hulp op basis de prijsindexering. 6.712 Begeleiding (WMO) De geraamde lasten zijn in 2027 circa €83.000 lager (V) dan in 2026. Dit betreft een bijstelling van de lasten van begeleiding op basis van de realisatie in 2026. 6.751 t/m 6.763 Jeugdhulp ambulant en met verblijf De geraamde lasten zijn in 2027 circa €530.000 lager (V) dan in 2026. Dit wordt met name veroorzaakt door een lagere prognose voor de jeugdhulp met verblijf €425.000 (V). De prognose voor de ambu- lante jeugdhulp is hoger met €133.000 (N), echter hier is een besparingspotentieel ingeboekt vanuit het uitvoeringsplan jeugd van €238.000 (V) 6.821 Jeugdbescherming De geraamde lasten zijn in 2027 circa €119.000 lager (V) dan in 2026. Dit wordt veroorzaakt door een lagere prognose. 6.91 Coördinatie en beleid WMO De geraamde baten in 2027 zijn circa €67.000 lager (N) dan in 2026. Dit betreft het stoppen van de IZA activiteiten in 2026. 7.1 Volksgezondheid De geraamde baten in 2027 zijn circa €213.000 lager (N) dan in 2026. Dit betreft het stoppen van de Rijksbijdrage Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in 2026 en het deels vervangen van de inkom- sten door het Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA), waardoor de baten circa €177.000 lager (N) uitvallen en het eindigen van het project Hechte Gemeenschappen in 2026, waardoor de baten €65.000 lager (N) uitvallen. De geraamde lasten in 2027 zijn circa €145.000 lager (V) dan in 2026. Dit betreft voor €71.000 (V) het verminderen van de uitgaven door het stoppen van de Rijksbijdrage GALA in 2026 en voor €65.000 (V) het stoppen van het project Hechte Gemeenschappen in 2026. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 31. 32. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programma 3 – Leren 3.1 Kern De Pekelder is van nature bescheiden. Gewoon is goed genoeg. Hierdoor benut niet iedereen zijn/haar talenten optimaal. We gunnen de kinderen uit Pekela minstens zulke kansen als kinderen uit een rijke buurt in de stad. Het vergroten van kansengelijkheid. Mede doordat Pekelders zo honkvast zijn, gehecht aan hun dorp, wordt de toekomst van de eigen kinderen gezien in het verlengde van de eigen loopbaan. Pekela nodigt inwoners uit zich een leven lang te blijven ontwikkelen. Om mee te kunnen in de snel veranderende wereld is het voor iedereen zinvol om te blijven leren, een leven lang te ontwikkelen. Om je talent te benutten, is het soms nodig om uit je veilige wereld te komen en je vleugels uit te slaan. Dat wil de gemeente stimuleren. “Succes op school is afhankelijk van veel factoren.” De meeste Pekelders (80%)4 zijn van mening dat zij voldoende mogelijkheden hebben om zichzelf te ontplooien. Dat doen ze door zelf bij te blijven, bijvoor- beeld veel te lezen, en door opleidingen te volgen via hun werkgever. Het begint met een uitdagende schoolomgeving waar alle kinderen en jongeren zich opti- maal, dat wil zeggen passend bij hun mogelijkheden, kunnen ontwikkelen. Dit werkt het beste hun (groot)ouders betrokken zijn. 4 Bron: enquête toekomstvisie januari 2022 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 33. 3.2 Beleidsontwikkelingen 3.2.1 Een leven lang leren Beleidshorizon 2027 ‘Iedereen doet mee en daarom stimuleren we een klimaat waarbij een leven lang ontwikkelen normaal is in een snel veranderende tijd. Leren is de schakel tussen werk, inkomen en gezondheid.’ Aanpak op hoofdlijnen • Inzetten op basisvaardigheden (gezondheid, digitaal, lezen, rekenen en schrijven). • We zetten ons in om ervoor te zorgen dat iedere schoolverlater een startkwalificatie heeft. Acties 2027 • We openen in de bibliotheek in Oude Pekela een Informatieplein. Dit doen we in samenwerking met Biblionet. Inwoners kunnen hier terecht voor betrouwbare informatie, persoonlijk advies, praktische hulp en ondersteuning bij vragen in het dagelijks leven, digitale dienstverlening en basisvaardigheden. Het Informatiepunt Digitale Overheid is een vast onderdeel van het Informatieplein. De bibliotheek organiseert het Informatieplein met lokale partners. • Structurele inzet van de Doorstroomcoach voor jongeren van 16 t/m 27 jaar om ze van school naar werk te begeleiden. 3.2.2 De leeromgeving in Pekela Beleidshorizon 2027 ‘We faciliteren een veilige en uitdagende leeromgeving waarbij kwalitatief goed onderwijs voor iedereen beschikbaar is’ Aanpak op hoofdlijnen • Ieder kind krijgt dezelfde kansen en mogelijkheden om onderwijs te volgen. • Samenwerking met ketenpartners om een doorlopende leerlijn te ontwikkelen dan wel verstevigen. • Inzetten op bereikbaarheid van leren en ontwikkelen van 0 tot 12 jaar in de kernen. • De aansluiting tussen educatie en werk bevorderen. 34. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Acties 2027 • Tijd voor Toekomst op alle zeven scholen Met de Sociale Agenda van Nij Begun wordt Tijd voor Toekomst van vier naar alle zeven basisscholen uitgerold. Daarbij wordt ingezet op een brede ontwikkeling van kinderen, door onderwijs, sport, cultuur en natuur met elkaar te verbinden. Leerlingen krijgen extra mogelijkheden om hun talenten te ontdekken en ontwikkelen. Hiermee wordt gewerkt aan kansengelijkheid voor alle kinderen in de gemeente Pekela. • Subsidieaanvraag Verrijkte Schoolpleinen Samen met onderwijs wordt een subsidieaanvraag ingediend bij de Provincie Groningen voor de realisatie van verrijkte schoolpleinen. Door schoolpleinen groener, uitdagender en multifunc- tioneler in te richten, ontstaat een omgeving die uitnodigt tot spelen, bewegen, ontmoeten en leren. 3.3 Beleidsindicatoren Op de hiervoor genoemde aanpak hebben onderstaande beleidsindicatoren betrekking: Beleidsindicatoren Indicator Eenheid Periode Pekela ProvincieNederland Bron Beschrijving Absoluut per 1.000 2024 2,9 5,8 6,7 Gezondheids- Het aantal leerplichtigen dat verzuim leer- enquete niet staat ingeschreven op een llingen (CBS, RIVM) school, per 1.000 leerlingen (leeftijd 5-18 jaar) Relatief per 1.000 2024 15 21 28 Ingrado Het aantal leerplichtigen dat verzuim leer- wel staat ingeschreven op een llingen school, maar ongeoorloofd afwezig is, per 1.000 leerlingen (leeftijd 5-18 jaar) Voortijdige % 2024 4,4 3,0 2,3 Ingrado Het percentage van het totaal schoolverla- aantal leerlingen (12-23 jaar) dat ters totaal (VO voortijdig, dat wil zeggen zonder + MBO) startkwalificatie, het onderwijs verlaat. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 35. 3.4 Financiële ontwikkelingen Taakveld Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 208.410 273.778 223.000 223.000 223.000 223.000 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 878.501 960.944 930.695 830.695 830.695 830.695 Totale baten 1.086.911 1.234.722 1.153.695 1.053.695 1.053.695 1.053.695 Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 39.689 41.000 43.000 45.000 47.000 49.000 4.2 Onderwijshuisvesting 874.090 872.644 885.752 928.468 924.194 925.784 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken 1.241.601 1.496.763 1.527.285 1.337.804 1.344.804 1.351.804 Totale lasten 2.155.380 2.410.407 2.456.037 2.311.272 2.315.998 2.326.588 Saldo programma 3 -1.068.469 -1.175.685 -1.302.342 -1.257.577 -1.262.303 -1.272.893 Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. In de toelichtingen staat een N voor “nadelig effect op het begrotingssaldo” en een V betekent “voordelig effect op het begrotingssaldo”. 4.2 Onderwijshuisvesting De baten zijn in 2027 €51.000 lager (N) dan begroot in 2026 doordat de GGD geen ruimte meer huurt in De Groenling. 36. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 37. 38. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programma 4 – Werk en Inkomen 4.1 Kern We kennen een relatief lage arbeidsparticipatie en hoog aandeel beschut werk. Dit te verbeteren vraagt om creativiteit. De transitie van het werkvoor- zieningschap Afeer naar een leer- werkbedrijf blijft een uitdaging. In Pekela is er gelukkig veel ervaring met ondersteuning op het gebied van werk en inkomen en durft de gemeente te experimenteren. In lande- lijk perspectief is Pekela een voorbeeld voor vele gemeenten dankzij onze innovatieve, praktijkgerichte aanpak van (generatie-) armoede. Verschillende sociale diensten biedt de gemeente op haar eigen manier aan, laagdrempelig en vanuit één plek. En dat werkt. “We willen zoveel mogelijk maatwerk leveren, mensgericht en met vertrouwen.” Voor wie (nog) niet werkt Bestaanszekerheid betekent niet alleen dat er een vangnet is in de vorm van een uitkering als je zonder werk zit. Het gaat hier ook om het opdoen van de juiste vaardigheden en motivatie om werk te vinden. We willen zoveel mogelijk maatwerk leveren, mensgericht en met vertrouwen. Met ruimhartig minimabeleid en hulp bij schulden. We accepteren het hoge percentage laaggeletterdheid in onze gemeente niet en stimuleren alle inwoners om basisvaardigheden als lezen en schrijven op te doen. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 39. 4.2 Beleidsontwikkelingen 4.2.1 Armoede Beleidshorizon 2027 ‘De trend van generatiearmoede is doorbroken en het aantal inwoners met problematische schulden is teruggedrongen’ Aanpak op hoofdlijnen • We nemen actief deel aan het programma Kansen voor Kinderen en delen onze ervaringen en goede voorbeelden met andere gemeenten. • Via vroegsignalering van betalingsachterstanden bieden we tijdig ondersteuning aan inwoners om financiële problemen en schulden te voorkomen. • Over de Brug is een ontwikkelcentrum waar inwoners ondersteuning krijgen binnen het sociaal domein, gericht op het versterken van zelfredzaamheid en participatie. Acties 2027 • Preventie en vroegsignalering versterken door tijdig contact op te nemen bij betalingsachter- standen en inwoners actief te informeren over geldzaken en ondersteuning. • Kennis, vaardigheden en samenwerking vergroten via regionale kennisuitwisseling, scholing van medewerkers en trainingen voor inwoners. • Resultaten monitoren en bijsturen door structureel inzicht te houden in bereik, meldingen, contactmomenten en doorverwijzingen. 4.2.2 Iedereen doet mee naar vermogen Beleidshorizon 2027 ‘Iedereen doet mee naar vermogen op het gebied van werk en/of andere vorm van tijdsbesteding’ Aanpak op hoofdlijnen • Begeleiden van inwoners naar werk, scholing of participatie. • Versterken van samenwerking met werkgevers, onderwijs en maatschappelijke partners. • Bieden van maatwerk aan inwoners voor wie betaald werk niet haalbaar is. • Stimuleren van inclusief werkgeverschap en passende werkplekken. • Verminderen van belemmeringen voor participatie. • Ondersteunen van jongeren bij de overgang van onderwijs naar werk. • Structurele uitbreiding van de Doorstroomcoach. 40. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Acties 2027 • Inwoners ontwikkelen zich via werk, participatie en ondersteuning vanuit het ontwikkelcentrum op de locatie ‘Over de brug’ en ons sociaal ontwikkelbedrijf Afeer. • We creëren samen met werkgevers en maatschappelijke partners passende participatiekansen. • We bieden maatwerk voor inwoners die ondersteuning nodig hebben om mee te doen. • We bevorderen inclusief werkgeverschap en maatschappelijke deelname. 4.2.3 Lokale werkgelegenheid Beleidshorizon 2027 ‘We behouden lokale werkgelegenheid door ondernemers te ondersteunen, een goed vestigingsklimaat te creëren en onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar af te stemmen’ Aanpak op hoofdlijnen • We zetten ons actief in voor het behoud en de versterking van lokale werkgelegenheid. • Het behoud van lokale banen heeft hoge prioriteit. • Samen met partners werken we aan een sterke regionale arbeidsmarkt. Acties 2027 • We ondersteunen ondernemers door meer ruimte te bieden om te investeren, te groeien en te innoveren. Eén van de locaties voor ondernemers om te investeren is Industrieterrein West in Oude Pekela. • We creëren een aantrekkelijk vestigingsklimaat met voldoende bedrijfsruimte, goede bereik- baarheid en passende voorziening en waar mogelijk worden lokale bedrijven en initiatieven ondersteund. • Samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid wordt versterkt om talent te behouden, waardoor kansen op werk worden vergroot en vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten. • Naast het bezoeken van de bijeenkomsten van de Ondernemers Organisatie Pekela (OOP)is er ook maandelijks overleg met het bestuur van de OOP. • In 2027 wordt gestart met het toeristisch economisch beleidsplan in afstemming met onderne- mers en de samenleving. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 41. 4.3 Beleidsindicatoren Op de hiervoor genoemde aanpak hebben onderstaande beleidsindicatoren betrekking: Beleidsindicatoren Indicator Eenheid Periode Pekela ProvincieNederland Bron Beschrijving Banen per 1.000 2025 335,8 696,2 732,8 LISA Het aantal banen, per 1.000 inw inwoners in de leeftijd van 15-64jr 15-64 jaar. Jongeren met % 2023 1 1 1 CBS - Beleids- Het percentage jongeren (12-21 delict voor informatie jaar) dat met een delict voor de rechter Jeugd rechter is verschenen. Kinderen in % 2024 8 7 6 CBS - Beleids- Het percentage kinderen tot 18 armoede informatie jaar dat in een gezin leeft dat Jeugd van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Netto arbeid- % 2025 69,4 71,2 73,2 CBS - Arbeids- Het percentage van de sparticipatie deelname werkzame beroepsbev- olking ten opzichte van de beroepsbevolking. Jeugd- % 2024 3 2 2 CBS - Beleids- Het percentage werkloze jongeren werkloosheid informatie (16-22 jaar) Jeugd Personen met per 2025 353,1 355,0 281,2 CBS - Het aantal personen met een een bijstand- 10.000 Participatie Wet bijstandsuitkering, per 10.000 suitkering inwoners inwoners. Lopende per 2024 365,4 319,7 203,1 CBS - Het aantal lopende reïntegratie re-integratiev- 10.000 Participatie Wet voorzieningen per 10.000 oorzieningen inwoners inwoners in de leeftijd van 15-64 15-64jr jaar. 42. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 4.4 Financiële ontwikkelingen Taakveld Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 693.437 567.958 579.318 590.904 602.722 614.178 6.3 Inkomensregelingen 7.517.973 7.979.818 8.756.500 8.735.995 8.839.975 8.919.607 Totale baten 8.211.409 8.547.776 9.335.818 9.326.899 9.442.697 9.533.785 Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 55.601 58.000 61.000 63.000 65.000 67.000 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 438.531 567.958 579.318 590.904 602.722 614.776 3.3 Bedrijfsloket- en regelingen 33.594 35.477 38.405 39.405 40.405 41.405 3.4 Economische promotie 67.517 111.100 62.100 63.103 64.103 65.103 6.3 Inkomensregelingen 9.478.827 10.391.802 10.818.146 10.979.167 11.138.281 11.101.034 6.4 WSW en beschut werk 6.700.110 7.218.000 6.892.000 7.107.000 7.324.000 7.467.000 6.5 Arbeidsparticipatie 34.694 122.000 41.000 43.000 45.000 47.000 Totale lasten 16.808.874 18.504.337 18.491.969 18.885.579 19.279.511 19.403.318 Saldo programma 4 -8.597.465 -9.956.561 -9.156.151 -9.558.680 -9.836.814 -9.869.533 Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. In de toelichtingen staat een N voor “nadelig effect op het begrotingssaldo” en een V betekent “voordelig effect op het begrotingssaldo”. 6.3 Inkomensregelingen De baten zijn in 2027 afgerond €777.000 hoger (V) dan in 2026. Dit wordt volledig veroorzaakt door een hogere bijdrage vanuit het Rijk voor de uitvoering Participatiewet (inclusief IOAW en IOAZ) en de loon- kostensubsidie. Hier wordt de zogenoemde t-2 systematiek gehanteerd waardoor wij als gemeente in 2027 worden vergoed voor de gerealiseerde lasten in 2025. Sinds het jaar 2026 voert de gemeente Pekela de Participatiewet ook uit voor de gemeenten Westerkwartier en Oldambt, vanuit het project Hooiwijk. Deze lasten worden één-op-één vergoed voor de betreffende gemeenten maar lopen wel door onze gemeentelijke begroting. De lasten zijn in 2027 afgerond €427.000 hoger (N). Dit wordt, in relatie tot bovenstaande, ook veroor- zaakt door een bijstelling van de BUIG en in combinatie met geraamde lasten welke worden gemaakt voor de uitvoering van de Participatiewet voor de gemeenten Westerkwartier en Oldambt. Dit heeft geen effect op het begrotingssaldo. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 43. 6.4 WSW en beschut werk De geraamde lasten zijn in 2027 afgerond €328.000 lager (V) dan in 2026. Dit wordt volledig veroor- zaakt doordat de gemeentelijke bijdrage aan Afeer lager is. De bijdrage is bij de Kaderbrief 2026 al opgenomen in de meerjarenbegroting en is conform de begroting 2027, die eerder dit jaar al in de raad behandeld is. 6.5 Arbeidsparticipatie De lasten zijn in 2027 afgerond €81.000 lager (V) dan in 2026. Dit wordt veroorzaakt door een verschui- ving van de loonkosten naar een ander taakveld. 44. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 45. 46. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programma 5 – Bestuur en organisatie 5.1 Kern Onze bestuursstijl is pragmatisch. Bij besluiten baseren we ons het liefste op de praktijk en regelen we wat nodig is. College en raad werken met elkaar samen op basis van vertrouwen, waarbij de raad tijdig en volledig van het college de informatie ontvangt om afgewogen besluiten te kunnen nemen. Wij zouden het toejuichen als de raad haar meningsvorming ondersteunt door opiniërende bijeenkomsten. Bijvoorbeeld door uitgangspunten te bespreken, als de gemeente op het punt staat nieuw beleid te ontwikkelen. Wij verwachten hiervan dat de raad haar kaderstellende rol beter zal kunnen invullen en dat dit het evenwicht tussen de verschillende raadsfracties in het debat zal versterken. “Politiek op z’n Pekels” Om de in het coalitieprogramma beschreven ambities ten uitvoer te brengen is een solide en krachtige organisatie nodig, die toegerust is op de opgaven waar zij voor staat. Over de samenwerking tussen bestuur en organisatie willen we goede afspraken maken, zodat we op constructieve wijze de samenleving kunnen dienen. Als uitgangspunt geldt hierbij onze pragma- tische aanpak. Dikke notities en beleidsproza zijn aan Pekela niet besteed. Deze programmabegroting is niet uitputtend. Voor de niet genoemde onder- werpen gaan we in principe uit van voortzetting van bestaand beleid. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 47. 5.2 Beleidsontwikkelingen 5.2.1 Participatie en communicatie Beleidshorizon 2027 ‘We nemen inwoners mee bij het vormen en uitvoeren van beleid. We zijn transparant, duidelijk en dichtbij. De vormen van communicatie en participatie passen zich aan op de doelgroep.’ Aanpak op hoofdlijnen • Bij het vormen beleid en uitvoering betrekken we vaker inwoners en/of partners. • We werken niet alleen vanuit het gemeentehuis maar gaan vooral ook naar inwoners toe. • Onze beleidsdocumenten zijn praktisch en leesbaar. • We publiceren in allerlei vormen op verschillende platforms op een manier die bij de Pekelders past. • In en door onze uitingen willen we de kloof tussen inwoners en gemeente verkleinen. Acties 2027 • We rollen een campagne uit om het imago van Pekela verder op te vijzelen. • Er wordt vol ingezet op communicatie en participatie met projecten als bijvoorbeeld Thuus in Nij Pekel, Pekelder Hoofddiep 2040, Heeresmeer en pilotproject Isolatie. • Er wordt een participatieverordening opgesteld, zodat we voldoen aan onze wettelijke plicht. Hierin leggen we duidelijke afspraken vast over hoe inwoners kunnen meedenken en meedoen bij gemeentelijke plannen en besluiten. • De Kinderburgemeester en Kinderraad betrekken we actief bij onze gemeentelijke vraagstukken. 5.2.2 Dienstverlening Beleidshorizon 2027 ‘Wij staan dicht bij onze inwoners. We leveren toegankelijke dienstverlening die laagdrempelig en kwalitatief goed is.’ Aanpak op hoofdlijnen • We communiceren transparant, tijdig en duidelijk met onze inwoners • We zijn zowel fysiek als digitaal goed bereikbaar • We denken in mogelijkheden. Het is ‘Ja, mits’ en niet ‘Nee, tenzij’ Acties 2027 • Tijdens de verbouwing van het gemeentehuis leveren we de dezelfde kwaliteit van dienstverle- ning zoals de Pekelders dat van ons gewend zijn. 48. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 5.2.3 Gemeentelijke organisatie Beleidshorizon 2027 ‘De gemeentelijke organisatie is geheel toegerust op haar taken.’ Aanpak op hoofdlijnen • De gemeente is een aantrekkelijke werkgever door onder andere het faciliteren van scholing en ruimte voor ontwikkeling. • We faciliteren een moderne en hybride werkplek. • We werken aan de (door)ontwikkeling van onze ambtelijke organisatie Acties 2027 • Faciliteren van vakgerichte opleidingen, trainingen en bijscholing voor alle medewerkers. • Stimuleren van interne doorgroei- en loopbaanmogelijkheden. • Versterken van leiderschapsontwikkeling voor leidinggevenden en talentontwikkeling voor medewerkers. • Bevorderen van kennisdeling door intervisie, coaching en organisatiebrede leerbijeenkomsten. • Aandacht voor duurzame inzetbaarheid, vitaliteit en een gezonde werk-privébalans. • Actief inzetten op arbeidsmarktcommunicatie en het bouwen van een sterk werkgeversmerk om nieuwe medewerkers aan te trekken. • Zorgen dat onze medewerkers voldoende en goed toegerust zijn op het uitvoeren van hun functie door ze te faciliteren met een goede tijdelijke werkplek. • We starten 1 januari 2027 met de concrete uitwerking van onderzoeken naar onze ambtelijke organisatie voor meer focus op zowel operationele aansturing als strategische richting en werkplezier Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 49. 5.3 Beleidsindicatoren Op de hiervoor genoemde aanpak hebben onderstaande beleidsindicatoren betrekking: Beleidsindicatoren Indicator Eenheid Periode Pekela ProvincieNederland Bron Beschrijving Apparaats- Per 2027 563 N.b. N.b. Eigen Alle personele en materiële kosten inwoner gegevens kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organi- satie, exclusief griffie en bestuur Formatie Fte per 2027 9,68 N.b. N.b. Eigen gegevens Het aantal formatie-eenheden 1.000 per 1.000 inwoners inwoners Bezetting Fte per 2027 9,38 N.b. N.b. Eigen gegevens De personele bezetting per 1.000 1.000 inwoners inwoners Externe inhuur % 2027 12,2 N.b. N.b. Eigen gegevens De kosten van externe inhuur in verhouding tot de totale loonsom en de totale kosten van inhuur Overhead % 2027 9,62 N.b. N.b. Eigen gegevens Het aandeel overhead in verhouding tot de totale lasten Gemiddelde duizend 2026 254 327 439 CBS-Statistiek De gemiddelde WOZ waarde WOZ waarde euro Waarde van woningen. Onroerende Zaken Gemeentelijke euro 2026 945 1104 993 COELO, Het gemiddelde totaalbedrag in woonlasten Groningen euro's per jaar dat een éénper- éénpersoons- soons-huishouden betaald aan huishouden woonlasten. Gemeentelijke euro 2026 1069 1166 1089 COELO, Het gemiddelde totaalbedrag in woonlasten Groningen euro's per jaar dat een meerper- meerpersoons- soonshuishouden betaald aan huishouden woonlasten. 50. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 5.4 Financiële ontwikkelingen Taakveld Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 0.1 Bestuur 129.356 12.312 12.312 1.595.692 - - 0.2 Burgerzaken 267.546 239.284 269.259 269.537 269.950 269.950 0.64 Belastingen Overig 9.575 82 - - - - Totale baten 406.477 251.678 281.571 1.865.229 269.950 269.950 Lasten 0.1 Bestuur 1.752.682 1.313.102 1.441.671 2.881.501 1.318.677 1.343.677 0.2 Burgerzaken 556.982 531.736 557.536 570.536 582.536 592.150 0.61 OZB Woningen 316.932 369.400 381.233 393.516 404.000 404.000 0.62 OZB niet woningen 1.560 14.500 14.500 14.500 14.500 14.500 0.64 Belastingen Overig 43.730 33.347 33.347 33.347 33.347 33.347 Totale lasten 2.671.887 2.262.085 2.428.287 3.893.400 2.353.060 2.387.674 Saldo programma 5 -2.265.410 -2.010.407 -2.146.716 -2.028.171 -2.083.110 -2.117.724 Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. 01. Bestuur Per saldo zijn de lasten €56.000 hoger (N) dan die van voorgaand jaar. Dit komt voor €37.000 door de indexatie van de personeelskosten van B&W en de raadsgriffier. En dat zit voor €15.000 in het aanpassen van de vergoedingen voor de raad. Voor 2028 is bijna €1,6 miljoen geraamd. Dit betreft de wettelijk verplichte overdracht van de pensioenvoorziening van (oud) Wethouders aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 51. In onderstaand overzicht is een verdeling van de overige middelen opgenomen: Beleidsproduct Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten 20.0 Lokale heffingen 3.821.433 3.630.000 3.678.000 3.751.000 3.825.000 3.902.000 20.1 Algemene uitkeringen 43.161.401 41.533.372 42.851.947 42.124.617 42.477.744 44.085.245 20.2 Dividend 161.905 156.000 156.000 156.000 156.000 156.000 20.3 Saldo financieringsfunctie 531.987 300.000 250.000 50.000 - - Subtotaal algemene dekkingsmiddelen 47.676.725 45.619.372 46.935.947 46.081.617 46.458.744 48.143.245 30.0 Overhead 20.774 29.395 21.854 21.854 21.854 21.854 Subtotaal overige middelen 20.774 29.395 21.854 21.854 21.854 21.854 Totale baten 47.697.499 45.648.767 46.957.801 46.103.471 46.480.598 48.165.099 Lasten 20.2 Dividend - - - 731 628 628 20.3 Saldo financieringsfunctie 83.563 5.697 3.984 5.553 5.662 6.228 20.4 Overige algemene dekkingsmiddelen 50.962 - - - - - Subtotaal algemene dekkingsmiddelen 134.525 5.697 3.984 6.284 6.290 6.856 30.0 Overhead 7.357.359 8.199.300 7.036.562 7.041.999 7.200.598 7.316.795 30.1 Vennootschapsbelasting -916 40.000 40.000 40.000 40.000 40.000 30.2 Onvoorzien - 32.740 40.000 32.042 40.000 40.000 Subtotaal overige middelen 7.356.443 8.272.040 7.116.562 7.114.041 7.280.598 7.396.795 Totale lasten 7.490.969 8.277.737 7.120.546 7.120.325 7.286.888 7.403.651 Saldo overige middelen 40.206.531 37.371.030 39.837.255 38.983.146 39.193.710 40.761.448 Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. 20.1 Algemene uitkeringen Per saldo zijn de baten €1.319.000 hoger (V) dan in de begroting van voorgaand jaar. De hoogte van de algemene uitkering is conform het vastgestelde begrotingskader gebaseerd op de Meicirculaire Gemeentefonds 2026. De stijging is 3,2% en bestaat voornamelijk uit extra middelen voor de kosten- stijging in de algemene uitkering. 20.3 Saldo financieringsfunctie Per saldo zijn de baten €50.000 lager (N) dan in de begroting van voorgaand jaar. Dat komt doordat het Saldo op het schatkistbankieren naar verwachting daalt door de grote uitgaven en we daarover minder rentebaten verwachten. 52. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 30.0 Overhead Per saldo zijn de €1.282.000 lager (V) dan in de begroting van voorgaand jaar. In onderstaande tabel wordt de Overhead uitgesplitst in verschillende categorieën om conform de wet- en regelgeving inzicht te geven in de ontwikkeling van deze kosten. Omschrijving Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 ná wijziging 2027 2028 2029 2030 2026 Baten Facilitair 18.854 18.854 18.854 18.854 18.854 18.854 Personeelskosten 1.920 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 Representatie - 7.541 - - - - Totale baten 20.774 29.395 21.854 21.854 21.854 21.854 Lasten Accountantskosten 61.300 38.500 65.000 65.000 65.000 65.000 Archieven Pekela 406 1.700 1.400 1.400 1.400 1.400 Commissie Bezwaar en Beroep 4.830 6.400 6.400 6.400 6.400 6.400 Directie 154.145 379.280 259.280 269.280 279.280 289.280 Facilitair 272.128 446.043 282.826 283.278 283.278 283.278 Huisvesting 341.966 1.082.959 439.118 468.353 466.322 466.322 ICT 1.666.871 1.741.626 1.382.867 1.382.617 1.341.047 1.314.244 Ondernemingsraad 476 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 Overige diverse overheadkosten 131.532 76.438 130.438 80.438 80.438 80.438 Personeelskosten 4.627.740 4.272.233 4.366.533 4.382.533 4.574.733 4.707.733 Representatie 56.037 71.421 55.000 55.000 55.000 55.000 Voorlichting 39.928 42.700 42.700 42.700 42.700 42.700 Totale lasten 7.357.359 8.164.300 7.036.562 7.041.999 7.200.598 7.316.795 Saldo Overhead -7.336.585 -8.134.905 -7.014.708 -7.020.145 -7.178.744 -7.294.941 Toelichting De belangrijkste verschillen, per saldo groter dan €50.000, tussen de begroting 2026 na wijziging en de begroting 2027 worden hieronder toegelicht. Directie De lasten zijn €120.000 lager (V) en dat komt doordat in 2026 incidenteel nog lasten van de voormalige gemeentesecretaris zijn opgenomen. Facilitair De lasten zijn €163.000 lager (V) en dat komt voornamelijk doordat in 2026 voor €175.000 incidenteel extra lasten waren geraamd voor facilitaire kosten rond de verhuizing en de tijdelijke huisvesting conform het raadsbesluit voor de renovatie van het gemeentehuis. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 53. Huisvesting De lasten zijn €644.000 lager (V) en dat komt voornamelijk doordat in 2026 voor €596.000 incidenteel extra lasten waren geraamd voor het afboeken van de restantboekwaarde conform het raadsbesluit voor de renovatie van het gemeentehuis. ICT De lasten zijn €359.000 lager (V) en dat komt voornamelijk doordat in 2026 voor €140.000 incidenteel extra lasten waren geraamd voor de transitie van GRID NV naar RegIT. Daarnaast zijn de lasten van RegIT in 2027 lager dan de prognose voor 2026. Personeelskosten De lasten zijn €94.000 hoger (N) en dat komt voornamelijk door de indexatie van de lonen met €316.000. Daar staat tegenover een verlaging van het inhuurbudget met €162.000 en €60.000 lagere lasten van diverse andere kleinere budgetten. 54. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 55. 56. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Paragrafen Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 57. Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke belastingen en heffingen vinden hun grondslag in door de gemeenteraad vastge- stelde verordeningen. In deze paragraaf lokale heffingen is rekening gehouden met de verordening ex artikel 212 Gemeentewet (Financiële verordening gemeente Pekela) en de begrotingsrichtlijn 2027. Tarievenbeleid In de begrotingsrichtlijn zijn ten aanzien van de lokale heffingen de volgende uitgangspunten geformuleerd: • De Onroerendezaakbelasting wordt nader onderzocht, in deze begroting is 2% meer opbreng- sten begroot. Bij het voorstel voor het vaststellen van de tarieven wordt de tariefstelling nader onderbouwd. • Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd. Opbrengsten per lokale heffing In de primaire begroting (exclusief wijzigingen) is rekening gehouden met de volgende opbrengsten aan gemeentelijke heffingen en leges. Heffing Rekening Begroot Begroting primair (Bedragen x €1.000) 2025 2026 2027 OZB gebruikers 479.032 413.000 410.000 OZB eigendom 3.342.401 3.217.000 3.268.000 Algemene dekkingsmiddelen 3.821.433 3.630.000 3.678.000 Rioolheffing 1.138.672 1.169.939 1.179.000 Afvalstoffenheffing 1.976.840 2.025.293 2.264.542 Lijkbezorgingsrechten 40.963 65.850 40.416 Leges burgerzaken 323.175 244.884 270.859 Leges bouwvergunningen 338.843 341.812 262.812 Leges APV 1.256 3.000 3.000 Totaal lokale heffingen 7.641.181 7.480.778 7.698.629 58. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Onroerende zaakbelasting Onder de naam onroerende zaakbelastingen worden voor in de gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven: • een gebruikersbelasting voor een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient van degene die bij het begin van het kalenderjaar gebruiker is van deze onroerende zaak. • een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar het genot heeft krach- tens eigendom, bezit of beperkt recht van een onroerende zaak (zowel woning als niet-woning). Voor de berekening van het tarief voor 2027 wordt uitgegaan van de verwachte OZB-opbrengst 2026 met een verhoging van 2%. Het is de planning dat de aanslagen OZB 2027 met dagtekening 31 januari 2027 worden opgelegd. WOZ-waarden De aanslagen OZB inclusief de WOZ-beschikking (Waardering Onroerende Zaken) worden opgelegd naar de WOZ-waarde zoals die geldt op de waardepeildatum 1 januari 2026. Deze waarde wordt op grond van de Wet waardering onroerende zaken jaarlijks opnieuw vastgesteld. De (her)waardering wordt uitgevoerd door het Noordelijk Belastingkantoor (NBK). De kwaliteit van de werkzaamheden van het NBK worden jaarlijks getoetst door de waarderingskamer, die toezicht houdt op de wijze waarop de gemeenten de Wet WOZ uitvoeren. Rioolheffing Onder de naam rioolheffing wordt een recht geheven van de eigenaar van een pand van waaruit afvalwater en/of afvloeiend hemelwater, direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. Bij de berekening van de tarieven wordt als basis gehanteerd dat de toegerekende kosten voor 100% worden gedekt. Aangezien de werkelijke kosten van het rioolstelsel fluctueren doordat in enig jaar het investeringsniveau nogal kan afwijken van een vorig jaar, wordt het kostendekkend tarief over een langere periode berekend. In 2025 is het nieuwe Water- en Rioleringsprogramma (WRP) aan de gemeenteraad voorgelegd. Hierin zijn over een periode van 60 jaar de kosten doorgerekend, rekening houdend met benodigde investeringen. In deze begroting vormt de begroting 2027 de basis voor de tariefberekening. Het tarief is daarmee lager dan bij de doorrekening van het WRP werd aangegeven. Dit komt doordat grote investeringen in 2026 nog niet zijn afgerond, waardoor in 2027 nog geen hogere kapitaallasten zijn begroot. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 59. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt: Omschrijving Totaal Kosten taakveld 7.2 981.000 Inkomsten taakveld 7.2 , excl. heffingen 0 Netto kosten taakveld 981.000 Toe te rekenen kosten: 0 Overhead 107.000 BTW 91.000 Totale kosten 1.179.000 Opbrengst heffingen 1.179.000 Dekkingspercentage 100% Voorgesteld wordt om de tarieven vast te stellen op basis van 100% dekking. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing heeft een belastingkarakter waarbij de kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen worden doorberekend aan de inwoners. Deze kosten van beheer betreft alle kosten die samenhangen met de inzameling, het vervoer, de nuttige toepassing (bijvoorbeeld hergebruik) of de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen. De kostendekkendheid van de verordening is als volgt: Omschrijving Totaal Kosten taakveld 7.3 1.731.000 Inkomsten taakveld 7.3, excl. heffingen -139.000 Netto kosten taakveld 1.592.000 Kwijtscheldingen 150.000 Overhead 184.000 BTW 339.000 Totale kosten 2.265.000 Opbrengst heffingen 2.265.000 Dekkingspercentage 100% 60. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Overige lokale heffingen In de nota fiscaal beleid is uitgesproken het kostendekkend maken van de gemeentelijke dienstverle- ning fasegewijs te bevorderen. In de afgelopen jaren zijn daarom de tarieven stapsgewijs verhoogd. Onderstaand wordt kort inzicht verschaft in de verordeningen. Leges Op grond van de Gemeentewet kunnen rechten worden geheven voor het gebruik van gemeentebezittingen of van werken die voor de openbare dienst bestemd zijn, evenals werken of inrichtingen die bij de gemeente in beheer of onderhoud zijn, en voor het genot van door of vanwege het gemeentebestuur verstrekte diensten. De heffing van leges geschiedt op grond van het genot van door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. De overige rechten worden geheven op grond van het gebruik van gemeentelijke bezittingen en dergelijke. Evenals bij de afvalstoffenheffing en de rioolheffing mogen de hier bedoelde rechten maximaal 100% kostendekkend zijn. Daarnaast zijn door het rijk in bepaalde gevallen maximale tarieven vastgesteld zoals voor een paspoort. De kostendekkendheid van de verordening in 2027 is in onderstaande tabel weergegeven. Titel 1 betreft de Algemene Dienstverlening, zoals reisdocumenten, identiteitsbewijzen en rijbewijzen. Titel 2 betreft de Omgevingswet, zoals activiteiten met betrekking tot bouwwerken. Titel 3 betreft de Europese Dienstenrichtlijn, zoals horeca en de winkeltijdenwet. Omschrijving Titel 1 Titel 2 Titel 3 Totaal Kosten taakveld(en) Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten BTW Overhead Totale kosten Opbrengst heffingen Dekkingspercentage In de bovenstaande tabel is sprake van afrondingsverschillen. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 4,2% (conform de stijging van de loonvoet overheidspersoneel in de meicirculaire 2026), met uitzondering van de bij wet geregelde legesbedragen. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 61. Lijkbezorgingsrechten Op basis van de verordening lijkbezorgingsrechten worden rechten geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. Voorgesteld wordt om de tarieven te indexeren met 4,2% (conform de stijging van de loonvoet over- heidspersoneel in de meicirculaire 2026), met uitzondering van de bij wet geregelde legesbedragen. Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om een belastin- gaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Het kwijtscheldingspercentage dat in Pekela wordt gehanteerd bedraagt 100%. Dit betekent dat alle belastingplichtigen met een inkomen van 100% (van de voor hem/haar geldende bijstandsnorm) of lager in aanmerking komen voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Bij het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding wordt ook rekening gehouden met eventueel eigen vermogen. Kwijtschelding kan alleen worden verleend indien het een aanslag betreft voor afvalstoffenheffing. Het verwachte bedrag aan te verlenen kwijtschelding wordt bij de opbrengstverwachting in de berekening van de belastingtarieven meegenomen. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverorde- ningen uitgesloten voor kwijtschelding. Lokale lastendruk In onderstaande tabel wordt de lokale lastendruk per inwoner in euro’s weergegeven over de jaren 2023 t/m 2026: Afval Riool Ozb Totaal Per Jaar Inwoners (x1.000) (x1.000) (x1.000) (x1.000) inwoner 2024 12.517 1.815 1.095 3.335 6.245 499 2025 12.459 1.977 1.139 3.821 6.937 557 2026 12.579 2.025 1.170 3.630 6.825 543 2027 12.579 2.265 1.179 3.678 7.122 566 De opbrengsten 2027 zijn afhankelijk van de besluitvorming in de novemberraad. Aanbieding belastingverordeningen De belastingverordeningen worden in de begrotingsvergadering ter vaststelling aangeboden. Daarbij wordt eveneens achterliggende informatie opgenomen over de kostendekkendheid per hoofdstuk van de verordening leges. 62. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Bij de uitvoering van onze gemeentelijke taken worden we geconfronteerd met risico’s en ontwikkelingen die financiële gevolgen kunnen hebben voor de gemeente Pekela. De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust onze gemeente is door de risico’s af te zetten tegen de mogelijkheden om de risico’s op te kunnen vangen. Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen kijken we naar de verhouding tussen risico’s en beschikbaar weerstandsvermogen, naar de omvang van de reserves (Algemene reserve) en naar de ontwikkeling van de financiële kengetallen. Het weerstandsvermogen laat zien of de gemeente in staat is de effecten van risico’s op te vangen. Als maatstaf hanteren we de ratio van het weerstandsvermogen. Deze geeft de verhouding weer tussen het beschikbare weerstandsvermogen (welke middelen zijn er om risico’s op te vangen?) en het beno- digde weerstandsvermogen (welke risico’s lopen we?). Een ratio van 100% betekent dat er voldoende weerstandsvermogen beschikbaar is om het effect van de ingeschatte risico’s te kunnen opvangen. Een risico kan worden gedefinieerd als de kans waarmee een gebeurtenis zich kan voordoen en welke impact deze gebeurtenis heeft. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen zijn alleen die risico’s van belang waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Een voorbeeld van een beheersmaatregel is het afsluiten van een verzekering. Definities Weerstandsvermogen: Het vermogen van de gemeente om niet voorziene financiële tegenvallers op te kunnen vangen om haar taken voort te kunnen zetten. Weerstandscapaciteit: Middelen waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers te dekken. Onbenutte belastingcapaciteit: Het bedrag waarmee de belastingen nog maximaal kunnen toenemen volgens de normen die worden gehanteerd bij een aanvraag conform artikel 12 Financiële-verhoudingswet. Stille reserves: Het verschil tussen de marktwaarde van de activa en boekwaarde. Onvoorzien: Het in de begroting opgenomen bedrag voor onvoorziene lasten. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 63. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid betreffende het weerstandsvermogen kan als volgt worden weergegeven: • de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen wordt jaarlijks door de raad vastgesteld bij de jaarstukken; • de (incidentele) weerstandscapaciteit wordt in eerste instantie voor zowel incidentele als struc- turele tegenvallers gebruikt; • structurele tegenvallers, zonder dat daar meevallers tegenover staan, worden afgedekt in de eerstvolgende meerjarenbegroting; • risico’s worden jaarlijks beoordeeld en waar nodig aangepast. De inventarisatie wordt verwerkt in de jaarstukken. De inventarisatie van de weerstandscapaciteit Begripsbepaling Weerstandscapaciteit is de mate waarin de gemeente Pekela over middelen beschikt of kan beschikken om niet voorziene tegenvallers op te vangen. Onderscheid wordt gemaakt in de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capa- citeit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen zonder direct ingrepen in de begroting te hoeven doen. Bij structurele financiële tegenvallers moet het weerstandsvermogen het mogelijk maken om de eerste klap op te vangen. In een overzicht ziet dit er als volgt uit: Incidentele Structurele Bestanddeel weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit Post onvoorzien x Algemene reserve x Bestemmingsreserves (gedeeltelijk) x Stille reserves (saldo gesteld op nihil) x Onbenutte belastingcapaciteit x Begrotingsruimte (bezuinigingen/onvoorzien) x De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de algemene-, bestemming- en stille reserves aange- vuld met een post voor onvoorziene uitgaven. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de onbenutte belastingcapaciteit en de aanwezige begrotingsruimte. 64. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela De geraamde weerstandscapaciteit per 1-1-2027 ziet er als volgt uit: Omschrijving Algemene risico reserve 9,750 miljoen Algemene reserve 8,996 miljoen Onvoorzien 0,040 miljoen Totaal 18,786 miljoen Inventarisatie van de risico’s (= benodigde weerstandscapaciteit) Een risico is de kans dat een mogelijke gebeurtenis, met een negatieve impact voor de organisatie, zich voordoet. Om risico’s te kwantificeren dienen zowel de kans op als de impact van het risico te worden bepaald. De niet-financiële risico’s, zoals imagoschade, worden niet gekwantificeerd. In de programmabegroting en de jaarrekening wordt de risico-inventarisatie geactualiseerd. Het bepalen van de risico’s is een regulier proces dat is geborgd in de organisatie. Dit betekent dat minstens ieder jaar de risico-inventarisatie opnieuw wordt uitgevoerd. De inventarisatie vindt plaats op basis van een lijst met risico’s (kwalitatief) en de bedragen en de inschatting van de kans dat een risico zich daadwerkelijk voordoet (kwantitatief). Bepaalde risico’s kunnen vervallen (omdat het risico inmiddels is ondergebracht bij een verzekeraar, of door het afstoten van taken / werkzaamheden) en dan worden deze uit de lijst verwijderd. Tenslotte kunnen zich in het afgelopen jaar nieuwe risico’s hebben voorgedaan die impact hebben op het weerstandsvermogen. In deze paragraaf wordt deze actualisatie gepresenteerd. Op basis van onderstaande risico-scores wordt het risico in Euro’s bepaald. Risicoscore op Uitgedrukt in Waarschijnlijkheid waarschijnlijkheid een percentage Klein 1 1 tot 5 Beperkt 2 5 tot 25 Reëel 3 25 tot 50 Groot 4 50 tot 75 Zeer groot 5 75 tot 95 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 65. Omschrijving risico I/S Kans Impact Risico 1. Wereldwijde ontwikkelingen I 50% 7.200.000 3.600.000 2. Complexe samenleving I 50% 2.500.000 1.250.000 3. Sterk stijgende rente S 50% 1.200.000 600.000 4. Uitvoering grote projecten I 50% 7.000.000 3.500.000 5. Fluctuaties uitkering gemeentefonds I 25% 2.000.000 500.000 6. Uitputting Btw Compensatie Fonds I 25% 100.000 25.000 7. (Gedeeltelijke) verantwoordelijkheid verliezen GR'en/ SW bedrijf I 25% 1.000.000 250.000 8. Aansprakelijkheidstellingen S 5% 500.000 25.000 9.750.000 1. Economische ontwikkelingen De onrust in de wereld heeft een grote impact op de wereldeconomie. De tijden zijn onzeker en de markt is daardoor onvoorspelbaar. We hebben de afgelopen jaren enorme prijsstijgingen te verwerken gekregen en momenteel zien we een nieuwe golf op ons afkomen. De druk op de gemeentelijke begro- ting en budgetten is daardoor fors toegenomen en zal de komende jaren ook verder toenemen met mogelijke kostenoverschrijdingen tot gevolg. De exacte financiële gevolgen voor de komende jaren zijn onzeker. De verwachting is dat er vanuit het Rijk geen aanvullende compensatie meer gaat komen voor mogelijke extra kosten. Een exacte raming van de financiële gevolgen is vanwege de grote mate van onzekerheid erg lastig en er is daarom uitgegaan van een kostenstijging van 10% ten opzichte van onze totale begroting. De omvang van de geraamde lasten is plus minus €72.000.000,-. De kans hebben we geraamd op reëel omdat de toekomst zich lastig laat voorspellen. Het totale risico komt daarmee op €3.600.000. 2. Complexe samenleving We leven in een complexe samenleving met grote uitdagingen. Sociale en economische ongelijkheid spelen een steeds nadrukkelijkere rol. Economische ongelijkheid leidt tot marginalisatie van groepen met weinigen middelen, en een verhoogd risico op schulden en isolatie. Eveneens is de druk op de vluchtelingenopvang een toenemend probleem voor gemeenten. Gemeenten krijgen een steeds nadrukkelijkere rol bij het oplossen van deze problematiek. De kosten zullen hierdoor de komende jaren toenemen om deze sociale onrust het hoofd te bieden. Gelet op de omvang van het risico en de eventuele impact wordt hier rekening gehouden met een aanzienlijk risico ter hoogte van €1.250.000 3. Sterk stijgende rente De wereldwijde onrust zorgt ook op de kapitaalmarkt voor onzekerheid. Door deze toegenomen onze- kerheden zien we de laatste maanden de rente op de kapitaalmarkt stijgen. Het einde van deze stijging is nog niet in zicht. De gemeente Pekela staat daarentegen de komende jaren voor een groot aantal investeringen waardoor er ook een groot bedrag geleend zal moeten worden op de kapitaalmarkt. 66. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Naar verwachting zal er de komende jaren een bedrag geleend moeten worden van plus minus €60.000.000 om de toekomstige investeringen te kunnen bekostigen. Een rentestijging van 2% zou in dit geval een jaarlijkse impact hebben van €1.200.000 op de structurele begroting. De kans dat een dergelijke rente stijging zich voordoet wordt geschat op reëel. 4. Uitvoering grote projecten De gemeente Pekela staat aan de vooravond van een groot aantal projecten, zoals bijvoorbeeld het project rondom het bevaarbaar maken van het Pekelder hoofddiep, de verbouw van het gemeente- huis en de GGA Nieuwe Pekela. Met de genoemde projecten zijn grote bedragen gemoeid en aan de projecten zijn ook veel onzekerheden (risico’s) verbonden. Deze grote projecten nemen daarmee aanzienlijke financiële risico’s met zich mee voor een gemeente met onze financiële omvang. Een overschrijding van 10% van de totale projectlasten wordt gezien als realistisch op basis van ervarings- cijfers. Op basis van de geschatte budgetten zou dit neerkomen op een overschrijding van plus minus €7.000.000. De kans op een dergelijke overschrijding wordt reëel geacht. 5. Fluctuatie uitkering gemeentefonds De belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente is de gemeentefondsuitkering vanuit het rijk. Deze uitkering is gebaseerd op een aantal parameters, zoals bijvoorbeeld de inwoneraantallen en oppervlakte van gemeenten, maar ook de koppeling met de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) en de onzekerheid rond de herverdeling van het gemeentefonds. Ieder jaar blijkt dat de definitieve vaststelling van de gemeentefondsuitkering afwijkt van de verwach- ting. Deze afwijking kan zowel positief als negatief zijn. Gelet op de fluctuatie in onze grootste inkomstenbron loopt de gemeente hier een aanzienlijk risico. 6. Uitputting Btw Compensatiefonds (BCF) Het BCF (Btw Compensatie Fonds) en het gemeentefonds zijn communicerende vaten. Dat wil zeggen dat het bedrag dat in het BCF overblijft nadat alle aanspraken zijn verrekend, wordt toegevoegd aan het gemeentefonds. Tot 2019 werd dit bedrag opgenomen in de meicirculaire en toegevoegd aan de begrote uitkering gemeentefonds van het rijk. Vanaf 2019 wordt dit bedrag niet meer geraamd, maar alleen nog uitgekeerd op realisatiebasis. Inkomsten vanuit het BCF worden in de begroting niet geraamd. In principe werkt de btw voor de gemeente niet kostenverhogend en dus wordt dit ook niet meegenomen in alle financiële afwegingen. Het risico bestaat dat het BCF plafond in een jaar wordt bereikt waardoor betaalde btw niet gecompenseerd wordt en voor de gemeente toch kostenverho- gend werkt. 7. (Gedeeltelijke) verantwoordelijkheid verliezen GR’en De gemeente is een deelnemende partij in verschillende gemeenschappelijke regelingen, zoals onder andere de VKB en Afeer. Ontstane verliezen bij deze partijen komen daardoor gedeeltelijk, afhankelijk van het deelnemingspercentages, terecht bij de gemeente waardoor wij garant staan voor gereali- seerde tekorten. In economisch slechte tijden bestaat het risico dat verschillende partijen te maken krijgen met tekorten, omdat de begroting was gebaseerd op andere ontwikkelingen. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 67. In dit geval krijgen wij als gemeente de afrekening. Jaarlijks is onze bijdrage aan al deze partijen enkele miljoenen waardoor het financiële risico aanzienlijk is. 8. Aansprakelijkheidstelling Als gemeente hebben we de verantwoordelijkheid over meerdere gebouwen, waaronder schoolge- bouwen, maar ook over een groot aantal straten en wegen. De kans bestaat dat een inwoner letsel op loopt door toedoen van de gemeente, hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan achterstallig onderhoud. In dit geval kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld voor het ontstane letsel. We proberen dit risico zo goed als mogelijk te beperken door structureel onderhoud uit te voeren en ons te verzekeren waar mogelijk. Conclusie Op basis van de hiervoor opgenomen gegevens kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: Weerstandscapaciteit De aanwezige weerstandscapaciteit € 18.786.000 De benodigde weerstandscapaciteit (risico’s) € 9.750.000 Restant beschikbare weerstandscapaciteit € 9.036.000 Het weerstandsvermogen is uit te drukken in een ratio: Ratio Weerstandsvermogen = € 18.786.000 / € 9.750.000 = 1,92 Wanneer de ratio weerstandsvermogen kleiner dan 1 bedraagt, is de gemeente financieel kwetsbaar. De gemeente beschikt dan niet over voldoende financiële ruimte om de geïdentificeerde risico’s af te dekken. Gedurende korte tijd is dit mogelijk. Er kunnen zich namelijk omstandigheden voordoen, zoals een kortstondig groot project met aanzienlijke risico’s die niet ten volle kunnen worden afgedekt. Hierdoor kan de ratio tijdelijk kleiner dan 1 zijn. Ook een ratio weerstandsvermogen groter dan 1 betekent niet dat een gemeente voor 100% is inge- dekt tegen alle risico’s. Er kunnen zich altijd onvoorziene situaties voordoen waarbij een gemeente binnen 1 jaar meerdere tegenslagen heeft te verwerken, ook al wordt de kans daarvoor laag geschat. Het spreekt voor zich dat hoe hoger de ratio weerstandsvermogen is, hoe meer (onvoorziene) tegen- vallers kunnen worden opgevangen. In november 2023 heeft het college aangegeven dat de gewenste minimale omvang van de Algemene Reserve (inclusief Risico Reserve) 10% van het begrotingsto- taal (lasten voor mutatie reserves) bedraagt. Per 1-1-2027 is de verwachte omvang van de Algemene Reserve 22,5% van dit begrotingstotaal. 68. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Onderstaande betekenis hanteert de provincie in het Gemeenschappelijk toezichtskader Ratio weerstandsvermogen Betekenis A x >2 Uitstekend B 1,4 < x > 2,0 Ruim voldoende C 1,0 < x > 1,4 Voldoende D 0,8 < x > 1,0 Matig E 0,6 < x > 0,8 Onvoldoende F x < 0,6 Ruim onvoldoende Financiële kengetallen De vijf financiële kengetallen geven samen een beeld van de financiële ontwikkelingen in de gemeente. Één los kengetal zegt echter weinig over de totale financiële positie. Ten opzichte van de landelijk afgesproken signaleringswaarden scoort de gemeente Pekela overwegend groen of bijna groen. Samen met de weerstandsratio geven de financiële kengetallen aan dat de weerbaarheid en wendbaarheid van de gemeente Pekela voldoende is. Hieronder volgt de toelichting en beoordeling per kengetal. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Financiële kengetallen 2025 2026 2027 2028 2029 2030 1a. Netto schuldquote -25,7% -12,4% 10,4% 34,4% 51,1% 62,4% 1b. Netto schuldquote gecorr. -26,0% -12,7% 10,1% 34,0% 50,7% 62,1% voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 57,6% 54,5% 55,6% 48,2% 41,6% 38,0% 3. Grondexploitatie 2,8% 1,6% 1,6% 1,1% 0,4% 0,0% 4. Structurele exploitatieruimte 8,7% 1,7% 1,8% -0,6% -1,2% 0,2% 5. Gemeentelijke 102,4% 103,7% 103,7% 103,7% 103,7% 103,7% belastingcapaciteit Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 69. Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflos- singen op de exploitatie. Percentage De netto schuldquote 0% t/m 100% normaal > 100% weinig leencapaciteit > 130% zeer hoge schuld De gemeente Pekela scoort normaal. Dit betekent dat de gemeente Pekela voldoende mogelijkheden heeft tot het opnemen van langlopende geldleningen. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 1. Netto schuldquote 2025 2026 2027 2028 2029 2030 A. Vaste schulden + 4.732 4.158 3.580 14.642 25.427 33.988 B. Netto vlottende schuld + 11.806 5.005 5.005 5.005 5.005 5.005 C. Overlopende passiva + 2.648 11.750 11.290 10.830 10.370 9.910 Totale bruto schuld 19.186 20.913 19.875 30.477 40.802 48.903 D1. Financiële activa (uitzet- - 0 0 0 0 0 0 tingen > 1 jaar) D2. Financiële activa - 227 223 219 215 211 207 (verstrekte leningen) E. Uitzettingen < 1 jaar - 31.517 28.247 9.753 5.777 5.097 4.417 F. Liquide middelen - 149 1.000 1.000 0 0 0 G. Overlopende activa - 6.353 1.580 1.580 1.580 1.580 1.580 Totale netto schuld -18.833 -9.914 7.542 23.120 34.125 42.906 Totale netto schuld gecor- rigeerd voor alle verstrekte -19.060 -10.137 7.323 22.905 33.914 42.699 leningen H. Totale saldo van baten / 73.182 79.293 72.779 67.299 66.829 68.813 (excl. mut. res.) Netto schuldquote -25,7% -12,5% 10,4% 34,4% 51,1% 62,4% Netto schuldquote gecorri- geerd voor alle verstrekte -26,0% -12,8% 10,1% 34,0% 50,7% 62,1% leningen 70. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Normaal is tussen 20% en 70%. De gemeente Pekela bevindt zich binnen die bandbreedte en kent een normale weerbaarheid. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2. Solvabiliteitsratio 2025 2026 2027 2028 2029 2030 A. Eigen vermogen + 38.960 35.668 35.290 34.030 32.617 32.151 B. Totaal passiva / 67.600 65.466 63.484 70.631 78.357 84.639 Solvabiliteit 57,6% 54,5% 55,6% 48,2% 41,6% 38,0% Grondexploitatie De waarde van de niet in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Hoe lager het percentage, hoe kleiner het risico is voor de financiële positie. Met 1,6% is het risico relatief klein voor de gemeente Pekela. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 3. Grondexploitatie 2025 2026 2027 2028 2029 2030 A. Bouwgronden in + 2.065 1.312 1.144 720 296 0 exploitatie Totale bouwgronden 2.065 1.312 1.144 720 296 0 B. Totale saldo van baten / 73.182 79.658 72.779 67.298 66.829 68.813 (excl. mut. res.) Grondexploitatie 2,8% 1,6% 1,6% 1,1% 0,4% 0,0% Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 71. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Daarmee wordt de wendbaarheid van de gemeente aangegeven. Een positief percentage geeft een overschot aan en een negatief percentage een tekort. De gemeente Pekela laat met 1,8% in 2027 een gering overschot zien. 4. Structurele Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting exploitatieruimte 2025 2026 2027 2028 2029 2030 A. Totale structurele lasten - 59.204 63.263 65.287 67.638 67.600 68.814 B. Totale structurele baten + 65.517 64.621 66.569 67.104 66.635 68.797 C. Totale structurele toev- - 0 0 0 0 0 0 oegingen aan de reserves D. Totale structurele onttrek- + 56 0 0 130 130 130 kingen aan de reserves Totale structurele resultaat 6.369 1.358 1.282 -404 -835 113 E. Totale saldo van baten / 73.182 79.658 72.779 67.298 66.829 68.813 (excl. mut. res.) Structurele 8,7% 1,7% 1,8% -0,6% -1,2% 0,2% exploitatieruimte 72. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft de belastingdruk van de gemeente weer uitgedrukt in een percentage ten opzichte van het landelijke gemiddelde van het jaar ervoor. Het kengetal geeft de ruimte weer die de gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen gerelateerd aan de totale woonlasten. De tarieven voor 2027 zijn vastgesteld op basis van het dekkingsplan. Het percentage van de gemeente Pekela is met 103,7% hoger dan 100% hetgeen betekent dat de capaciteit om extra inkomsten te genereren vanuit lokale belastingen slechts beperkt aanwezig is. Op www.COELO.nl zijn de financiële kengetallen in relatie tot vergelijkbare gemeenten te zien. 5. Prognose gemeentelijke heffingen Realisatie 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde 490 499 503 WOZ-waarde Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde 187 190 192 WOZ-waarde Afvalstoffenheffing voor een gezin 398 403 440 Eventuele heffingskorting voor een gezin 0 0 0 Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde 1.075 1.092 1.135 WOZ-waarde Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in 1.050 1.053 1.095 laatst bekende begrotingsjaar Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde 102,4% 103,7% 103,7% Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 73. Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Als gemeente hebben wij duurzame middelen nodig om goederen en diensten aan de inwoner te kunnen leveren. Deze middelen worden aangeduid met de term kapitaalgoederen. De belangrijkste kapitaalgoederen hebben betrekking op wegen, technische kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Al deze kapitaalgoederen vergen onderhoud en dienen in de begroting te worden opgenomen. Deze paragraaf biedt inzicht in beleidskaders voor het behoud van de kapitaalgoederen en de financiële consequenties daarvan. Onderhoudstoestand eerste aanleg vervanging groot Goed onderhoud klein onderhoud vervolg cyclus Minimaal kwaliteits- niveau Slecht Tijd Het onderhoud van de kapitaalgoederen is op deze manier schematisch weer te geven. Kaders De lasten voor het in stand houden van kapitaalgoederen hebben wij opgenomen in de verschillende programma’s van de begroting. De lasten van de instandhouding bestaan onder andere uit kosten voor onderhoud, kapitaallasten, beheer en exploitatielasten. De flexibiliteit in de onderhoudsbudgetten is beperkt, omdat onderhoud vroeg of laat moet worden uitgevoerd. Bovendien leidt achterstallig onderhoud over het algemeen tot meer lasten dan wanneer het onderhoud tijdig wordt gepleegd. 74. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Wegen Het in stand houden van wegen is in de begroting terug te vinden programma 1 Woonomgeving. Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Beheerplan wegen Pekela 2024 2029 Uitvoeren van het planmatig dagelijks (klein) onderhoud is gericht op het behoud van de leefbaar- heid, comfort en aanzien. Het groot onderhoud vindt plaats op grond van het beheerplan en de weg inspecties, die elke twee jaar worden uitgevoerd en is gericht op de functionaliteiten, duurzaamheid, veiligheid en bereikbaarheid. Voor de bepaling welke wegen onderhoud vergen wordt de CROW-systematiek5 gehanteerd. De systematiek bevat een vertaling van schadebeelden naar de beleidsthema’s duurzaamheid, veiligheid, comfort en aanzien. In 2024 is het onderhoudsniveau C door u vastgesteld als te hanteren kwaliteitsniveau voor het wegbeheer. Onderhoudsniveau C is een minimaal niveau, een niveau aan de onderkant van verantwoord wegbeheer. Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Het kan voorkomen dat vanwege noodzakelijk onderhoud aan de verharding, de vervanging van de riolering wordt vervroegd of juist wordt uitgesteld. Bij het integraal werken wordt, waar mogelijk ook de groenvoorziening en de openbare verlichting meegenomen. Financiën Tot en met 2030 zijn in de begroting bedragen (zie tabel) opgenomen voor het onderhoud aan de wegen. Dit bedrag is opgebouwd uit een bedrag voor vaste lasten, klein onderhoud en groot onder- houd. Conform het raadsbesluit bij het vaststellen van het Wegenbeleidsplan is het structurele budget voor groot onderhoud met ingang van 2026 verhoogd naar in totaal €453.000. 5 CROW is één van de partijen die ervoor zorgt dat in Nederland de infrastructuur, de openbare ruimte en het verkeer en vervoer goed geregeld is. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 75. Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Groot onderhoud Wegen 453.000 453.000 453.000 453.000 1.812.000 Klein onderhoud wegen 52.305 52.305 52.305 52.305 209.220 Totaal 505.305 505.305 505.305 505.305 2.021.220 Met behulp van de raamcontracten voor elementen en asfalt worden de verharding onderhouden conform de uitvoeringsprogramma’s. Openbare verlichting Het in stand houden van de openbare verlichting (OVL) is in de begroting terug te vinden onder programma 1 Woonomgeving Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Beheerplan OVL 2025-2035 2025 2035 Het uitvoeren van onderhoud en vervanging van de openbare verlichting is gericht op het waarborgen van zowel verkeerstechnisch als sociaal veilig gebruik van de wegen en de leefomgeving. De openbare verlichting moet voldoen aan technische, juridische en sociaal maatschappelijke kaders, die daarvoor gesteld zijn in diverse wet- en regelgeving. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van de Nederlandse Praktijkrichtlijn voor de openbare verlichting. Er zijn geen wettelijke of anderszins bindende bepalingen omtrent de verlichtingskwaliteit. Het maken van een keuze tot verlichten, dan wel niet verlichten, dan wel te besluiten tot een alternatieve maatregel zijn beleidsafwegingen. Het vervangen van lichtmasten en of armaturen voeren we bij voorkeur uit in integrale ruimtelijke projecten. Daar waar mogelijk worden lampen duurzaam vervangen voor ledverlichting. Het beheer van de installaties omvat het bijhouden van de databestanden en het onderhoud omvat: • periodiek verwisselen van lampen; • verhelpen van storingen; Deze werkzaamheden worden door derden uitgevoerd. 76. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Financiën Het benodigde budget tot 2030 voor het onderhoud inclusief de elektriciteit binnen deze periode bedraagt €205.400 per jaar. Voor het vervangen van de masten en armaturen zijn de beno- digde investeringskredieten opgenomen in het Overzicht (vervangings)investeringen 2027-2030 in de Financiële begroting. Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Elektriciteit 108.000 108.000 108.000 108.000 432.000 Vervanging 5.000 5.000 5.000 5.000 20.000 Beheer 8.000 8.000 8.000 8.000 32.000 Onderhoud straatverlichting 80.000 80.000 80.000 80.000 320.000 Herstellen schade 4.400 4.400 4.400 4.400 17.600 Totaal 205.400 205.400 205.400 205.400 821.600 Afwijkingen en risico’s Het project van het vervangen van verouderde armaturen wordt, vanwege leveringsproblemen, in Q2 van 2027 afgerond. Gebouwen Het in stand houden van de gebouwen is in de begroting terug te vinden in meerdere programma’s. Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Beheerplan gebouwen Pekela 2021 2026 Er zijn diverse wettelijke regels op het gebied van brandveiligheid, energiezuinigheid, Arbo-eisen, volksgezondheid, elektrische installaties en milieu. Bij het beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen moet rekening worden gehouden met deze regels, die onder andere zijn vastgelegd in het Bouwbesluit, de Arbowet, de Wet milieubeheer en de NEN 3140. In 2025 zijn alle gemeentelijke gebouwen geïnspecteerd. De resultaten hiervan worden in 2026 verwerkt in het gebouwenbeheerplan. Binnen het plan worden afspraken gemaakt over de werkwijze en budgetbesteding om het onderhoud op een verantwoord peil te houden. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 77. Voor het groot onderhoud is net als voorgaande jaren €90.000 per jaar beschikbaar. Ondanks dat het jaarlijkse budget constant onder druk staat is het kwaliteitsniveau van de gebouwen goed. Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Gebouwen algemeen 90.000 90.000 90.000 90.000 360.000 Totaal 90.000 90.000 90.000 90.000 360.000 Afwijkingen en risico’s Het structurele budget voor groot onderhoud is bij de jaarrekening 2021 bijgesteld op basis van het meerjarig onderhoudsplan. De extra toevoeging is benodigd om het huidige kwaliteitsniveau van de gebouwen te behouden. Eventuele bezuinigingen op dit budget kunnen tot gevolg hebben, dat het kwaliteitsniveau en de technische kwaliteit van de gebouwen achteruit gaan en er eventueel ad-hoc maatregelen noodzakelijk zijn. Deze ad-hoc maatregelen zijn vaak kostbaarder dan het periodiek groot onderhoud. Daarnaast is er een wettelijke taak om de gemeentelijke gebouwen te verduurzamen waarbij de maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar (bijv. LED verlichting) de komende jaren uitgevoerd dienen te worden. De jaarlijkse lasten van het groot onderhoud kunnen fluctueren door leegstand, sloop, verkoop en aankoop van gebouwen. Groenbeheer Het onderhoud van Openbaar Groen is in de begroting terug te vinden onder programma 1 Woonomgeving. Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Beleidsplan openbaar groen 2023 2027 Bij het vaststellen van de Groen- en Watervisie 2024-2031 is besloten om incidenteel extra budget beschikbaar te stellen voor het vergroenen in de periode 2024-2027 van jaarlijks €150.000 en in de periode 2028-2031 van jaarlijks €100.000. In onderstaande tabel is het totaal van het budget voor Groenbeheer weergegeven. 78. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Plantsoenen 1.338.813 1.272.815 1.263.167 1.203.311 5.078.106 Begraafplaatsen 7.500 7.500 7.500 7.500 30.000 Sportcomplexen 37.500 37.500 44.639 37.500 157.139 Totaal 1.383.813 1.317.815 1.315.306 1.248.311 5.265.245 Doordat er steeds meer ziektes en plagen in het openbaar groen voorkomen (o.a. de Eikenprocessierups) de verschillende exoten die zich steeds meer verspreiden (o.a. Berenklauw, Japanse Duizendknoop) en we wettelijk verplicht zijn om ze te bestrijden, vraagt dit meer aandacht en een groter deel van het budget. Riolering Het in stand houden van de riolering is in de begroting terug te vinden onder programma 1 Woonomgeving. Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2025 2030 2026-2030 Basisrioleringsplan 2015 2030 De gemeente is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte en het woon- en leefmilieu. De voorzieningen voor stedelijk afvalwater, regen- en grondwater dragen daaraan bij. Om de maatschappelijke belangen te waarborgen is het Water en Riool Programma opgesteld. In het Water en Riool Programma maakt de gemeente haar beleidskeuzes voor het stedelijke afval, hemel- en grondwater. Het afvalwaterbeleidsplan is een belangrijk planningsinstrument (financieel en materieel) in het gemeentelijke milieu- en infrastructuurbeleid. Voor het bepalen van welke maatregelen wanneer moeten worden uitgevoerd wordt gebruik gemaakt van het beheerplan. In het bijbehorende kostendekkingsplan van het Water en Riool Programma zijn de kosten, die met de rioleringszorg gemoeid zijn, inzichtelijk gemaakt en is het kostendekkende tarief voor de komende jaren bepaald. Het kostendekkingsplan kan naar behoefte worden geactualiseerd en door u worden vastgesteld. Planmatig en effectief rioleringsbeheer is alleen mogelijk met kennis over de toestand en het functioneren van de riolering. Naast onderzoek naar het functioneren als geheel worden er ook inspecties gedaan naar de toestand van de objecten waaruit de riolering is opgebouwd. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 79. Voor het waarborgen van de integraliteit tussen de verschillende disciplines (wegen, riolering, groen, openbare verlichting) worden in de gemeente zoveel mogelijk werken gecombineerd uitgevoerd. Het kan voorkomen dat vervanging van riolering moet worden uitgevoerd en dat daarbij het onderhoud aan verharding naar voren wordt gehaald. Financiën Het geraamde bedrag voor de (kleine) onderhoudswerkzaamheden aan de genoemde producten is gespecificeerd weergegeven in onderstaande tabel. Deze werkzaamheden worden deels uitgevoerd door de eigen dienst (klein onderhoud) en deels uitbesteed aan derden ( gemalen, reiniging, inspectie, reparaties,). De IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater) zijn in beheer en onderhoud bij het waterschap Hunze en Aa’s. Om de rioollasten te kunnen egaliseren is cf. artikel 44, lid 1c BBV een voorziening ingesteld. Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Groot Onderhoud riolen 134.000 134.000 134.000 134.000 536.000 Klein Onderhoud riolen 44.751 44.751 44.751 44.751 179.004 Gemalen, IBA, Drukriool, 38.000 38.000 38.000 38.000 152.000 Bergbezinkbassins Onderhoud waterpartijen 20.000 20.000 20.000 20.000 80.000 WRP Totaal 236.751 236.751 236.751 236.751 947.004 In het WRP opgenomen investeringen Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Vervanging vrijvervalriool 3.245.000 3.245.000 3.245.000 3.245.000 12.980.000 WRP 2027 Vervanging pompen 2027 55.000 400.000 600.000 600.000 1.655.000 Vervanging gemalen 2027 25.000 25.000 27.000 52.500 129.500 Totaal 3.325.000 3.670.000 3.872.000 3.897.500 14.764.500 80. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Afwijkingen en risico’s In het rioolbeheer voorzien wij geen afwijkingen op kwaliteitsniveau, financiën en/of risico’s door achterstallig onderhoud en dergelijke. Daarom zal, met uitzondering van tussentijdse beleids- en/of begrotingswijzigingen, de rioolheffing zich conform het kostendekkingsplan ontwikkelen. Water, vijvers etc. Het in stand houden van watergangen en vijvers is in de begroting te vinden onder programma 1 Woonomgeving. Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Onderhoud watergangen 100.000 100.000 100.000 100.000 400.000 Totaal 100.000 100.000 100.000 100.000 400.000 Afhankelijk van de mate van begroeiing/klachten moeten jaarlijks diverse vijverpartijen worden geschoond. Dit onderhoud bestaat uit het verwijderen van inheemse waterplanten en het verwijderen van lokaal aanwezige exoten, in het bijzonder de Grote Waternavel. Technische kunstwerken Het in stand houden van technische kunstwerken is in de begroting terug te vinden onder programma 1 Woonomgeving. Beleidskader Vastgesteld Actualisatie voorzien in Beheerplan technische kunstwerken 2021 2026 Onder technische kunstwerken vallen o.a. bruggen, remmingswerken, beschoeiingen en steigers. De gemeente bezit 48 bruggen en ruim 25 km aan beschoeiingen. Het betreft zowel beweegbare verkeersbruggen als kleinere bruggen in bijvoorbeeld parken. De beschoeiing bestaat in hoofdzaak uit stalen damwand, houten damwand, perkoenpalen met gording en palen met houten schotten. Het dagelijks onderhoud is gericht op het behoud van de (verkeers)veiligheid. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 81. In februari 2025 heeft uw raad de visie “Pekelder Hoofddiep 2040” vastgesteld en ingestemd met het laten uitvoeren van het onderhoud door de Dorpscoöperatie Pekela (DC). Het merendeel van de kosten van het onderhoud bij de Bruggen bestaat uit achterstallig onderhoud. Deze kosten worden gedekt vanuit de voorziening Achterstallig onderhoud Bruggen. In onderstaand overzicht het verloop van de uit de voorziening te dekken kosten in de periode 2027-2030. Overzicht achterstallig onderhoud Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Achterstallig onderhoud fase 1 DC gereed Onderhoud fase 2 DC (excl. 2 nieuwe 299.000 503.000 708.000 818.000 2.328.000 bruggen) Bijkomende programmakosten (VAT) 100.000 100.000 100.000 100.000 400.000 Verwijderen (te vervangen) bruggen 163.200 91.200 91.200 111.200 456.800 Totaal 562.200 694.200 899.200 1.029.200 3.184.800 Op basis van eerdere besluitvorming is structureel €500.000 beschikbaar in de begroting voor de kosten van het onderhoud en de kapitaallasten. In onderstaande tabel is zichtbaar hoe dat onder- houdsbudget in de komende jaren afneemt omdat dit wordt ingezet om de kapitaallasten te dekken die voortkomen uit de investeringskredieten voor de nieuwe bruggen. 82. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Overzicht beschikbare budgetten Begroting Begroting Begroting Begroting Totaal 2027 2028 2029 2030 2027-2030 Groot onderhoud bruggen 90.476 92.738 96.000 96.000 375.214 Groot onderhoud bruggen 331.893 200.966 57.924 57.924 648.707 (incidenteel) klein onderhoud bruggen 3.700 3.700 3.700 3.700 14.800 Onderhoud beschoeiingen 7.300 7.300 7.300 7.300 29.200 Onderhoud ov. Kunstwerken 3.853 3.853 3.853 3.853 15.412 Totaal 437.222 308.557 168.777 168.777 1.083.333 In 2025 is de aanbesteding voor het vervangen van de beschoeiingen afgerond. In 2026 zal een deel van de beschoeiingen vervangen worden. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 83. Financiering Inleiding Treasury heeft als doel het sturen en beheersen, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële vermogenswaarden, de financiële positie en de hieraan verbonden risico’s. De uitvoe- ring van treasury wordt wettelijk geregeld in de wet Financiering decentrale overheden (wet Fido). De treasuryfunctie binnen de gemeente Pekela dient uitsluitend de publieke taak en geschiedt binnen de financiële kaders van de wet Fido. De regels met betrekking tot de treasury zijn neergelegd in de financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) en het treasurystatuut gemeente Pekela 2014. Het treasurystatuut wordt in 2026 geactualiseerd. Doelstellingen In het treasurystatuut zijn de volgende doelstellingen opgenomen: • Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; • Het beschermen van gemeentelijke vermogens- en (rente-)resultaten tegen ongewenste finan- ciële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitsrisico’s; • Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; • Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido respectievelijk de limieten en richtlijnen van dit statuut. Ontwikkelingen 84. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela (Nieuwe) regelgeving Vanaf 1 juli 2021 is voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke rege- lingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Uit de evaluatie van het schatkistbankieren is gebleken dat de huidige drempel voor het schatkist- bankieren te krap was vastgesteld. In plaats dat alleen overtollige liquide middelen in de schatkist belanden, moeten gemeenten bij de huidige drempel met grote regelmaat ook geld voor het normale betalingsverkeer bij de schatkist stallen. Dat veroorzaakt onnodige administratieve lasten. Met de verhoging van de drempel behoren deze onnodige administratieve lasten tot het verleden. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Schatkistbankieren 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Uitzettingen in ‘s Rijks schatkist Uitzettingen in 's Rijks schatkist 21.147 21.110 3.296 0 0 0 Uitzettingen in 's Rijks schatkist 21.147 21.110 3.296 0 0 0 Buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Liquide middelen 149 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 Buiten 's Rijks schatkist 149 1.000 1.000 1.000 1.000 1.000 aangehouden middelen Toegestane drempelbedrag Begrotingstotaal 61.013 68.506 74.073 68.575 68.258 69.295 Het deel dat kleiner of gelijk is 61.013 68.506 74.073 68.575 68.258 69.295 aan € 500 miljoen Het deel dat de € 500 miljoen te 0 0 0 0 0 0 boven gaat Toegestane drempelbedrag 1.220 1.370 1.481 1.372 1.365 1.386 Toegestane drempelbedrag Ruimte onder het drempelb edrag 1071 370 481 372 365 386 Overschrijding van het drempelbedrag Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 85. Financiering Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte van de gemeente Pekela kan als volgt worden weergegeven: Financieringsbehoefte Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting (bedragen x €1.000) 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Geïnvesteerd vermogen Vaste activa 27.516 33.328 50.007 62.554 71.384 78.642 Voorraden 2.065 1.312 1.144 720 296 0 1. Totaal geïnvesteerd vermogen 29.581 34.640 51.151 63.274 71.680 78.642 Financieringsmiddelen Opgenomen geldleningen 4.732 4.158 3.580 14.642 25.427 33.988 Reserves en voorzieningen 44.423 44.554 43.609 40.154 37.555 35.736 2. Totaal financieringsmiddelen 49.155 48.712 47.189 54.796 62.982 69.724 Financieringsoverschot/-tekort 19.574 14.072 -3.962 -8.478 -8.698 -8.918 (2 minus 1) Uit de bovenstaande tabel blijkt dat sprake is van een financieringstekort in 2027. Dit wordt veroorzaakt door het grote aantal investeringen die we voornemens zijn om te gaan doen in het betreffende jaar. In dit jaar zal, indien nodig, een lening worden aangetrokken. Voor de overige jaren verwachten we hetzelfde beeld, waarbij de opgenomen geldleningen verder toenemen. 86. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Renteschema Met ingang van 2017 moet de paragraaf Financiering op grond van de gewijzigde voorschriften inzicht verschaffen in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondex- ploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Door middel van onderstaand renteschema verschaffen wij u dit inzicht. Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Renteschema 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Externe rente Rentelasten lange financiering 208.192 185.135 161.935 138.622 119.012 100.100 (bestaand) Rentelasten lange financiering - 234.000 693.000 1.099.000 (nieuw) Rentelasten korte financiering - - - - Rentebaten -523.067 -300.000 -250.000 -50.000 - - 1. Totaal door te rekenen -314.875 -114.865 -88.065 322.622 812.012 1.199.100 externe rente Door te berekenen aan de 6.799 - - - - - Grondexploitatie Rente van projectfinanciering aan het (de) betreffende 120.000 185.135 161.935 372.622 430.920 430.920 taakveld(en) 2. Totaal 126.799 185.135 161.935 372.622 430.920 430.920 3. Saldo door te berekenen -441.674 -300.000 -250.000 -50.000 381.092 768.180 externe rente (1 minus 2) Interne rente Rente over eigen vermogen - - - - Rente over voorzieningen - - - - 4. Totaal interne rente - 0 0 0 5. Totaal aan taakvelden toe te -441.674 -300.000 -250.000 -50.000 381.092 768.180 rekenen rente (3 plus 4) 6. De aan de taakvelden toegerekende rente - 0 0 381.092 768.180 (renteomslag) 7. Renteresultaat taakveld -441.674 -300.000 -250.000 -50.000 0 0 Treasury (5 minus 6) Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 87. Leningenportefeuille De leningenportefeuille bedraagt per 1 januari 2027 € 4.178.190,- De portefeuille bestaat uit 8 leningen met een gemiddeld rentepercentage van 3,9 %. Uitgangspunten Voor de begroting 2027 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd op basis van de in de regelgeving opgenomen richtlijnen: • Renteomslag: 0 % (er zijn namelijk meer rentebaten dan rentelasten geraamd in 2027, waardoor er geen rente toe te rekenen is aan de taakvelden). Risicobeheersing Wet Fido Conform het treasurystatuut komen leningen, uitzettingen en garanties alleen tot stand indien zij een publieke taak dienen. De nadere definiëring van deze begrippen is overeenkomstig de Wet Fido (Wet Financiering Decentrale Overheden) vastgesteld. De wet stelt eisen aan het maximaal te lopen renterisico op de korte schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de lange schuld (renterisiconorm). Kasgeldlimiet De hoogte van de kasgeldlimiet is wettelijk vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal. Het is toegestaan de kasgeldlimiet gedurende twee kwartalen achtereen te overschrijden zonder de toezicht- houder hierover te informeren. Met een begrotingstotaal van afgerond €74 miljoen mag de gemeente Pekela de financieringsbehoefte in 2027 voor €6,3 miljoen dekken met kort geld. Bedragen x €1.000 Liquiditeitspositie in relatie tot kasgeldlimiet Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Netto vlottende schuld Vlottende schulden 48 48 48 48 48 48 Vlottende middelen 21.296 22.110 4.296 0 0 0 Netto vlottende schuld (+) of overschot middelen (-) -21.248 -22.062 -4.248 48 48 48 Toegestane kasgeldlimiet Begrotingstotaal 61.013 68.506 74.073 68.575 68.258 69.294 Kasgeldlimiet (in % van de grondslag) 8,5% 8,5% 8,5% 8,5% 8,5% 8,5% Minimum bedrag 300 300 300 300 300 300 Toegestane kasgeldlimiet 5.186 5.823 6.296 5.829 5.802 5.890 Toets kasgeldlimiet Ruimte onder de kasgeldlimiet 26.434 27.885 10.544 5.781 5.754 5.842 88. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Rente risiconorm De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. Met andere woorden de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente worden hiermee beperkt. De jaar- lijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen mogen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Bedragen x €1.000 Renterisico Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Renterisico vaste schulden Renteherzieningen 0 0 0 0 0 0 Nieuwe verstrekte leningen > 1 jaar 0 0 0 0 0 0 Aflossing opgenomen leningen > 1 jaar 0 0 0 0 0 0 Herfinanciering 0 0 0 636 476 480 Nieuwe opgenomen leningen > 1 jaar 0 0 0 11.698 11.261 9.041 Nieuwe verstrekte leningen > 1 jaar 0 0 0 0 0 0 Aflossing opgenomen leningen > 1 jaar -559 -574 -578 -636 -476 -480 Renterisico vaste schulden 0 0 0 636 476 480 Toegestane renterisiconorm Begrotingstotaal 61.013 68.506 74.073 68.575 68.258 69.295 Renterisiconorm (in % van de grondslag) 20,0% 20,0% 20,0% 20,0% 20,0% 20,0% Minimum bedrag 2.500 2.500 2.500 2.500 2.500 2.500 Toegestane renterisiconorm 12.203 13.701 14.815 13.715 13.652 13.859 Toets renterisiconorm Ruimte onder de renterisiconorm 12.203 13.701 14.815 13.079 13.176 13.379 De gemeente Pekela blijft ruim onder de renterisiconorm, hetgeen wil zeggen dat er voldoende ruimte is om financieringsmiddelen aan te trekken. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 89. Bedrijfsvoering Organisatieontwikkeling De gemeente Pekela wil een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven. Dit doen we door het faciliteren van scholing en het bieden van ruimte voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. Daarnaast zorgen we voor een moderne en hybride werkplek, zodat medewerkers flexibel kunnen werken en beschikken over de juiste digitale middelen. Dit is vooral van belang, daar we gestart zijn met de verbouw van het gemeentehuis, waarbij de medewerkers gevraagd wordt om meer thuis te gaan werken. Verzuim en inzetbaarheid In 2026 bedroeg het gemiddelde verzuim rond de 8 procent (in het eerste kwartaal 8,9 procent en in het tweede kwartaal 7,8 procent), terwijl het landelijk gemiddelde voor openbaar bestuur en over- heidsdiensten gemiddeld rond de 6,5 procent was. We zien vooral een uitschieter bij het extra lange verzuim. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door factoren die buiten de invloed van de werkgever liggen. Ondanks deze omstandigheden zetten we ons actief in om verzuim terug te dringen. Zo orga- niseren we ieder kwartaal een duurzaam inzetbaarheidsoverleg (DIO) met de arbodienst, is er een vitaliteitswerkgroep actief en hebben we beleid opgesteld op het gebied van vitaliteit. In 2027 bouwen we hierop voort om het verzuim zo laag mogelijk te houden, ook middels het inzetten op vroegtijdige signalering van mogelijk langdurig verzuim. We verwachten in het eerste kwartaal van 2027 een duide- lijke daling van het extra lange verzuim door afronding van enkele langdurige dossiers. Organisatie en capaciteit Na een periode van noodzakelijke groei heeft de organisatie stabiliteit bereikt. Op dit moment bestaat de ambtelijke organisatie uit 128 interne medewerkers en een flexibele schil van 59 personen. Deze externe inzet gebruiken we voor specialistische kennis, tijdelijke projecten of vervanging bij verzuim en verlof van eigen medewerkers. Daarnaast werken we aan een project rondom organisatieontwikkeling. Dit project ondersteunt de ambtelijke organisatie bij het leveren van kwalitatief goede dienstverlening aan inwoners en andere stakeholders. Het doel is een toekomstbestendige, wendbare organisatie die klaar is voor de uitda- gingen van de komende jaren. 90. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Verbonden Partijen Inleiding Het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)” geeft de volgende definitie: ‘een verbonden partij’ is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Een financieel belang is een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag, dat niet verh aal- baar is indien de verbonden partij failliet gaat, onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprake- lijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bij leningen en garantstellingen is dus geen sprake van een verbonden partij: de gemeente houdt juridisch verhaal als de partij failliet gaat. Dit betekent dat zowel bij garantstellingen als bij leningen de gemeente schuldeiser is. Ook bij exploitatiesubsidies is er geen sprake van een verbonden partij: het gaat in dit geval om overdrachten van gelden(subsidies). Een bestuurlijk belang is zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij uit hoofde van stemrecht. Er is sprake van een ‘verbonden partij’ als de burgemeester, de wethouder, het raadslid of de ambtenaar van de gemeente namens de gemeente in het bestuur van de partij plaatsneemt of namens de gemeente stemt. Bij alléén een benoemingsrecht of een voordrachtrecht is strikt genomen géén sprake van een verbonden partij. Gemeenten maken vaak van een dergelijk recht gebruik om ervoor te zorgen, dat er kwalitatief goede bestuurders in het bestuur van de partij terechtkomen. Een stichting waarin een wethouder op persoonlijke titel als bestuurder plaatsneemt (en dus niet de gemeente vertegen- woordigt) is geen verbonden partij. Uit bovenstaande definities vloeit voort dat er ook relaties met derde partijen kunnen zijn die niet onder de verbonden partijen vallen en die dus niet in deze para- graaf vermeld worden. Het gaat dan om relaties waarbij slechts sprake is van een bestuurlijk belang of een financieel belang. Dat deze relaties niet in de paragraaf Verbonden partijen worden vermeld wil overigens niet zeggen dat ze niet in de begroting worden opgenomen. Deze relaties kunnen wel elders in de begroting worden vermeld doordat bijvoorbeeld de gemeente jaarlijks subsidie verstrekt of uitsluitend een financieel belang heeft of een financieel risico loopt. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 91. Algemeen Het aangaan van banden met (verbonden) derde partijen moet voortkomen uit het publiek belang. Verbindingen met derde partijen zijn een manier om een bepaalde publieke taak uit te voeren. Het participeren in een verbonden partij brengt altijd een zekere spanning met zich mee. Het op afstand plaatsen van een aantal taken én tegelijkertijd toch grip willen houden is inherent aan deze wijze van uitvoering geven aan gemeentelijke taken. Door iets op afstand te plaatsen geef je als gemeente een zekere invloed uit handen, zowel financieel als in de uitvoering. Gemeenten gaan geen verbonden partij aan met het doel verantwoordelijkheden af te schuiven of verder weg te zetten. Samenwerking wordt gezocht omdat een bepaalde taak zelfstandig niet of nauwelijks kan worden uitgevoerd of omdat het bepaalde (veelal financiële) voordelen biedt. Gemeenschappelijke regelingen Eems Dollard Regio (EDR) Vestigingsplaats Bad Nieuweschans Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling De samenwerking in de Duits-Nederlandse grensregio stimuleren en wederzi- jdse contacten intensiveren. Kansen benutten en nadelen verminderen. Speerpunten van de EDR zijn de bevordering van de grensoverschrijdende, regionale economie en cultuur. Om doelstellingen te behalen wordt nauw samengewerkt met het INTERREG V A-programma “Deutschland-Nederland”. Financieel belang De bijdrage in de exploitatie bedraagt €2.913,- voor 2026. Dit bedrag is geba- seerd op het inwoneraantal. Bestuurlijk belang De gemeente Pekela wordt in het dagelijks bestuur vertegenwoordigd door burgemeester J. Kuin. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. 92. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Gemeenschappelijke Regeling Publieke Gezondheid & Zorg Vestigingsplaats Groningen Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling De regeling stelt zich in art. 5 van de regeling ten doel om door regeling en bestuur én door een doelmatige organisatie en coördinatie via interge- meentelijke samenwerking uitvoering te geven aan de behartiging van de volgende belangen: bescherming en bevordering van de gezondheid van de bevolking, rampenbestrijding en crisisbeheersing en het (doen) organiseren van zorg aan de bevolking. Financieel belang Het belang van de gemeente Pekela is beperkt tot een vast bedrag per inwoner. Dit bedraagt voor 2027 € 450.502,- Bestuurlijk belang Wethouder E. Jonker is lid van het Algemeen bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen 1115 1315 Vreemd vermogen 8764 8434 Resultaat 434 198 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 93. Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Groningen Vestigingsplaats Groningen Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling Ten behoeve van de uitvoering van de Wet Veiligheidsregio’s is in art 5. van de regeling vastgelegd dat door een doelmatige organisatie en coördinatie via intergemeentelijke samenwerking uitvoering wordt gegeven aan de behar- tiging van de volgende belangen: brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing, bevolkingszorg, melding, alarmering en coördinatie ambulancezorg en brandweer. Financieel belang De bijdrage van Pekela bedraagt voor 2027 € 854.153,-. Bestuurlijk belang Burgemeester J. Kuin is lid van het Dagelijks bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen 10999 11708 Vreemd vermogen 46403 62717 Resultaat n.n.b. n.n.b. 94. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Omgevingsdienst Groningen (ODG) Vestigingsplaats Veendam Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling De Omgevingsdienst Groningen voert VTH-taken uit op het gebied van de fysieke leefomgeving, in opdracht van de gemeenten en de provincie. Doel is effectiever samenwerken aan toezicht en handhaving door een bundeling van taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Financieel belang De gemeentelijke bijdrage bedraagt voor 2027 € 537.000,-. Bestuurlijk belang Burgemeester J. Kuin is lid van het algemeen bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen 300 300 Vreemd vermogen 5224 5253 Resultaat 0 0 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 95. Afeer Vestigingsplaats Winschoten Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling De gemeente heeft deels de uitvoering van de Participatiewet bij Afeer belegd. Het betreft hier het deel dat betrekking heeft op de ‘oude’ Wet sociale werkvoorziening. De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Participatiewet. Het doel van Afeer is enerzijds het voldoen aan de vraag uit de markt en anderzijds het bieden van passend werk aan gehandicapten woonachtig in de deelnemende gemeenten met als uiteindelijk doel hun kans op een baan in het reguliere bedrijfsleven te vergroten. Financieel belang De Rijksbijdrage en gemeentelijke bijdrage wordt door de gemeente door- betaald aan Afeer. Bestuurlijk belang Wethouder E. van Klaveren is lid van het dagelijks en algemeen bestuur. Wethouders A. van Dooren en E. Jonker zijn lid van het Algemeen Bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen 1498 634 Vreemd vermogen 9842 10258 Resultaat 0 0 96. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Volkskredietbank Noord-Oost-Groningen (VKB) Vestigingsplaats Appingedam Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling De gemeenten hebben de werkzaamheden op het gebied van preventie, schuldhulpverlening en kredietverlening overgedragen aan de VKB. Dit met het oog op een uniforme en kwalitatief hoogwaardige uitvoering van deze taken. De VKB vormt het aanspreekpunt voor inwoners uit de deelnemende gemeenten als het gaat om voorlichting over preventie, schuldhulpverlening en verantwoorde kredietverlening. Missie: De VKB werkt vanuit haar missie aan een schulden(zorgen)vrije toekomst voor alle inwoners. Daarbij is de ambitie geformuleerd om in 2025 alle inwoners met geldzorgen in beeld te hebben en bieden wij hen passende hulp. Visie: De VKB is dé inwonersgerichte, betrouwbare, deskundige dienstver- lener die inwoners met geldzorgen bijstaat. De VKB heeft een ondernemende houding en levert maatwerk vanuit een sterk ontwikkeld inlevingsvermogen. Dit doet de VKB samen met andere organisatie om zo op integrale wijze een bijdrage te leveren aan een meer duurzame toekomst voor onze inwoners. zij werken vanuit de kernwaarden: Inwoner-gericht, Deskundig, Betrouwbaar en Resultaatgericht. Doelstellingen: Voorkomen van schulden, oplossen van schulden, duurzame resultaten, het bevorderen van participatie en het voorkomen van oplopende maatschappelijke kosten. Financieel belang Bijdrage voor 2027 bedraagt ad. € 459.730. Bestuurlijk belang Wethouder E. van Klaveren is lid van het dagelijks en algemeen bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.v.t. n.v.t. Vreemd vermogen 3189 1389 Resultaat 0 n.n.b. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 97. Gemeenschappelijke Regeling Publiek vervoer Groningen Drenthe Vestigingsplaats Assen Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling Missie: Alle samenwerkende overheden- willen in Groningen en Drenthe een optimaal vervoersnetwerk creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is; waarin duurzaam gebruik wordt gemaakt van alle vervoersmiddelen. Zodat alle inwoners naar hun werk of school gaan en/of deel kunnen nemen aan het sociale leven en onze regio goed ontsloten is voor bezoekers aan onze provincies. Binnen Publiek Vervoer worden verschillende vervoersvormen uitgevoerd. Enerzijds vervoersvormen waar alle inwoners en bezoekers van Groningen en Drenthe gebruik van kunnen maken zoals hubtaxi, buurtbus, lokaal vervoer en anderzijds het doelgroepenvervoer (geïndiceerd door gemeenten) zoals het Wmo-vervoer, leerlingenvervoer en vervoer in het kader van de Participatiewet. De deelnemers van de Samenwerkingsorganisatie Publiek Vervoer Groningen Drenthe bestaan uit alle gemeenten in Groningen en Drenthe en het OV-bureau Groningen Drenthe. Het is een zogeheten bedrijfsvoeringsorganisatie (ook wel: GR-light genoemd). Dit betekent dat bepaalde taken van de deelnemers zijn overgedragen aan het uitvoerend team Publiek Vervoer. Het betreft de taken: • Contractbeheer en relatiemanagement • Klachtenloket en klantparticipatie • Kennis- en adviesfunctie (incl. doorontwikkeling) Financieel belang Het aandeel van de gemeente Pekela in het uitvoeringsbudget bedraagt in 2027 € 15.194,- excl. btw. Bestuurlijk belang Wethouder E. Offereins van de gemeente Veendam vertegenwoordigt de Oost- Groninger gemeenten. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. 98. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Gemeenschappelijke regeling RegIT Vestigingsplaats Scheemda Rechtsvorm Gemeenschappelijke regeling Doelstelling Het verlenen van ICT-diensten aan (regionale) overheden, overheidsdien- sten en instellingen, het verrichten van alle verdere handelingen, die met het vorenstaande in de ruimste zin verband houden of daartoe bevorderlijk kunnen zijn. Financieel belang De bijdrage van Pekela bedraagt voor 2027 € 880.710,-. Bestuurlijk belang Burgemeester J. Kuin is lid van het bestuur. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen 2434 2434 Vreemd vermogen 844 844 Resultaat 0 0 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 99. Vennootschappen N.V. Waterbedrijf Groningen Vestigingsplaats Groningen Rechtsvorm Naamloze Vennootschap Doelstelling Waterbedrijf Groningen richt zich op een duurzame winning, zuivering en distributie van schoon, veilig en smaakvol water. De missie van Waterbedrijf Groningen is om als maatschappelijke onderne- ming de waterbelangen in de regio duurzaam veilig te stellen. Waterbedrijf Groningen is niet alleen een leverancier van verschillende soorten water, maar levert ook een bijdrage aan zaken als volksgezondheid, natuurbe- houd, het creëren van duurzame bronnen, bestuurlijke vraagstukken, ruimtelijke ordening, werkgelegenheid en innovatie. Het openbaar belang wordt vertegenwoordigd door de levering van drinkwater aan ruim 280.000 woningen en bedrijven in de provincie Groningen en in Tynaarlo (Drenthe). Financieel belang 6 aandelen a € 500,- nominaal Bestuurlijk belang Aandeelhouder. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. 100. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats 's Gravenhage Rechtsvorm Structuurvennootschap Doelstelling BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschap- pelijk belang. Financieel belang 26.130 aandelen tegen een totale nominale waarde van circa € 65.325,- Bestuurlijk belang Aandeelhouder. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 101. Deelneming Enexis N.V. Vestigingsplaats ‘s Hertogenbosch Rechtsvorm Naamloze vennootschap Doelstelling Als gevolg van de invoering van de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) in Nederland is Essent gesplitst in een Netwerkbedrijf en een Productie- en Levering Bedrijf. Op basis van de wet worden de publieke aandeelhouders van Essent N.V. voor exact hetzelfde aandelenpercentage aandeelhouder van Enexis. De wetgever treedt in beginsel niet op in de wijze waarop gesplitst wordt. Bij de wijze van splitsing door Essent (afsplitsing van het Netwerkbedrijf) volgt de keuze voor deelname in Enexis Holding N.V., dit om een nevenschikking te creëren tussen de gereguleerde netwerkactiviteiten en de wettelijk toegestane nevenactiviteiten van het netwerkbedrijf.Doelstelling: Enexis beheert het energienetwerk voor elektriciteit en aardgas in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2,3 miljoen klanten (huishoudens, bedrijven en overheden) voor gas en 2,9 miljoen klanten voor elektriciteit. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met o.a. toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. Beleidsvoornemens: In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van 2022 is het nieuwe strat- egisch plan vastgesteld. Daarin wordt gekozen voor focus op kerntaken met drie hoofddoelen: 1. Wij sturen op maatschappelijk optimale energiekeuzes Mede richting geven aan maatschappelijk optimale keuzes voor een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem van de toekomst en een haalbare weg daarnaartoe. 2. Wij bieden iedereen altijd toegang tot energie Voor iedereen een toegankelijke, veilige energie-infrastructuur met behoud van een hoge leveringszekerheid en tegen de laagst mogelijk kosten. 3. Klanten weten wat ze aan ons hebben Transparante, betrouwbare en efficiënte dienstverlening aan klanten en marktpartijen. Deze missie komt voort uit maatschappelijke ontwikkelingen die een materiële impact op Enexis hebben: klimaatverandering & energietransitie; participatie en vertrouwen in instituties (burgers willen meer invloed op hun directe leefomgeving); digitale transformaties 102. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Financieel De missie en opgave hebben grote gevolgen voor de financiële positie van Enexis. Verkenningen van netbeheer NL en de individuele netbeheerders geven aan dat de energietransitie een enorme investeringsopgave en daaruit voortvloeiende kapitaalbehoefte tot gevolg heeft. Uitgangspunt is dat Enexis financieel solide blijft, geen financiële risico’s neemt en tenminste een A cred- it-rating behoudt. In 2022 heeft Enexis de commerciële dochter Fudura verkocht, met een opbrengst van 1,3 miljard (boekwinst € 1,1 mld). Financieel belang 106.587 gewone aandelen tegen een totale nominale waarde van € 106.587,-. Bestuurlijk belang Aandeelhouder. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 103. Afvalsturing Friesland NV Vestigingsplaats Leeuwarden Rechtsvorm Naamloze Vennootschap Doelstelling Het voorkomen van het ontstaan van afvalstoffen danwel te komen tot een doelmatige en uit een oogpunt van milieuhygiene, verantwoorde wijze van overslag, transport, bewerking, verwerking of laten verwerken en/of vernie- tiging van afvalstoffen, het exploiteren of doen exploiteren van voor een doelmatige verwerking van afvalstoffen noodzakelijke inrichtingen en instal- laties een en ander binnen de relevante wetgeving. Financieel belang 24 aandelen tegen een totale nominale waarde van circa € 86.000,-. Bestuurlijk belang Aandeelhouder. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. 104. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela N.V. Fryslân Miljeu Vestigingsplaats Leeuwarden Rechtsvorm Naamloze Vennootschap Doelstelling Het -met name in opdracht van gemeenten alsmede bedrijven die actief zijn op het gebied van arbeidsbemiddeling en re-integratie- bieden van leer-/ werktrajecten aan mensen die om fysieke, psychische of sociaal- economische redenen de aansluiting met de maatschappij en/of de reguliere arbeidsmarkt missen en beroepspraktijkvorming in de vorm van stageprojecten. Financieel belang 1.221 aandelen tegen een totale nominale waarde van circa € 57.000,-. Bestuurlijk belang Aandeelhouder. Bedragen x €1.000 1-1-2027 31-12 2027 Eigen vermogen n.n.b. n.n.b. Vreemd vermogen n.n.b. n.n.b. Resultaat n.n.b. n.n.b. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 105. Grondbeleid Pekela en De Regionale Agenda Inleiding Het grondbeleid heeft een sterke relatie en samenhang met diverse programma’s, zoals Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, Verkeer en Vervoer, Cultuur, Sport en Recreatie en Economische Zaken. Ook heeft het grondbeleid een grote financiële impact. De eventuele baten, maar ook de financiële risico’s zijn van belang voor de algemene financiële positie van onze gemeente. Bij de paragraaf Weerstandsvermogen is hieraan de nodige aandacht besteed en is het ten allen tijde mogelijk om financiële tegenvallers ten laste van de Algemene Risico Reserves (ARR) te brengen. Op 27 januari 2026 heeft de gemeenteraad het Programma grondbeleid vastgesteld. In combinatie hiermee is ook het Ruimtelijk Afwegingskader Woningbouw op 27 januari jl. vastgesteld. Ook wordt in 2026 een uitvoeringsnota door college van B&W vastgesteld, samen met een grondprijzenbrief. Een grondprijzenbrief is een officieel document van een gemeente waarin de prijzen en berekeningsme- thoden voor gemeentelijke grond per kalenderjaar worden vastgelegd. Het dient als richtlijn voor de verkoop, verhuur of pacht van grond voor onder meer (sociale) woningbouw, bedrijventerreinen en snippergroen. Deze grondprijzenbrief is onderdeel van de uitvoeringsnota. Woningbouwkavels Jaarlijks worden voor de diverse complexen de cijfers geactualiseerd op basis van realistische prog- noses. Het afgelopen jaar zijn er weinig (woningbouw) kavels verkocht. De reden hiervoor is dat er weinig woningbouwkavels beschikbaar waren. In 2025 zijn de laatste kavels van Prik en Praam in Nieuwe Pekela verkocht. In 2026 is de Hooiweg geopend met een mix van huurwoningen voor statushouders en Pekelders. Naar verwachting wordt in 2027 een aantal projecten (oa. Schoolstraat, Westerslocatie) in de markt gezet. Weliswaar zijn de bouwkosten afgelopen jaren gestegen, er is nog steeds voldoende interesse voor woningbouwkavels in Pekela. Daarnaast zijn er ook marktpartijen die op termijn woningbouwkavels willen realiseren in Pekela. Ook zijn er diverse marktpartijen die appartementen gaan realiseren in Pekela (bijvoorbeeld zogenoemde Poortmanlocatie in Oude Pekela), Bedrijfskavels Ondanks de gestegen kosten is er nog steeds vraag naar diverse bedrijfskavels. Pekela ligt centraal in Oost Groningen. Mede doordat buurgemeenten minder bedrijfskavels beschikbaar hebben en de prijs gunstig is, komen ook ondernemers uit de buurgemeenten naar Pekela. (bijvoorbeeld; Old Ambt Meubelen). 106. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Binnen het grondbeleid gaat het om een verscheidenheid en diversiteit aan projecten. Deze projecten kunnen niet allemaal op een uniforme wijze met elkaar vergeleken worden. De verschillende projecten worden financieel vastgelegd in complexen. De complexen worden ingedeeld in een aantal productgroepen. Te onderscheiden projecten binnen de gemeente Pekela zijn: 1. industriegebieden in exploitatie; 2. woongebieden in exploitatie; 3. overige gronden (geen vastgoedexploitaties) en erfpachtgronden. Financiële positie van het grondbeleid Boekwaarde Geprognotiseerde Prognose Eindjaar 1-1-2026 Stand 31-12-2026 eindwaarde Complex woongebieden 78300070 Schoolstraat 2027 Kosten 176.189 427.218 Opbrengsten 370.000 610.000 Resultaat 193.811 182.782 37.711 V 78300090 Albatrosstraat Nieuwe Pekela 2027 Kosten 466.087 575.189 Opbrengsten 7.575 330.878 Resultaat -458.512 -244.311 -347.553 N Complex industriegebieden 78300030 Industrieterrein West 2031 Kosten 4.705.847 4.725.315 Opbrengsten 2.622.858 3.160.035 Resultaat 2.082.989 1.565.280 249.261 V De volgende complexen zijn actief in 2027: • Industrieterrein West, Oude Pekela • Schoolstraat, Oude Pekela • Albatrosstraat, Nieuwe Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 107. Winstverwachtingen De grondexploitaties aan de Albatrosstraat kent een negatieve eindwaarde, hiervoor is een verlies- voorziening gevormd ter hoogte van €347.553. De grondexploitaties Industrieterrein West en de Schoolstraat kennen alle twee een positieve eind- waarde. De grondexploitaties zijn in 2026 financieel allemaal geactualiseerd en aangepast aan de huidige stand van zaken. Toekomst grondbeleid Op basis van het ruimtelijk afwegingskader woningbouw wordt bekeken welke gronden na de aankoop van de zgn. “Prolandergronden” aangekocht gaan worden voor woningbouw. Masterplan Oost-Groningen (verdieping van Regionale Agenda Oost-Groningen) In 2021 hebben de colleges van de vijf Oost-Groninger gemeenten de Regionale Agenda Oost-Groningen 2021-2035 vastgesteld. De Regionale Agenda verwoordt een gedeelde ambitie om te investeren in de kracht van Oost-Groningen. In mei 2024 hebben deze colleges het Masterplan Oost-Groningen vastge- steld als kader voor het gezamenlijk organiseren van de strategische opgaven in Oost-Groningen. Het kabinet heeft dit Masterplan, samen met de vier andere Masterplannen uit de strategische toekom- stagenda Groningen, vermeld in de kabinetsreactie ‘Nij Begun. Op weg naar erkenning, herstel en perspectief’. Het Masterplan Oost-Groningen heeft als hoofddoelstelling dat de brede welvaart van de Oost-Groninger gemeenten binnen één generatie, dat wil zeggen uiterlijk in 2055, gelijk is aan het landelijk gemiddelde. Deze hoofddoelstelling is op basis van de Regionale Agenda uitgewerkt in vijf ambities: 1. Kansen om te groeien, 2 Goed bereikbaar, 3. Gezond en gelukkig, 4. Goed wonen, 5. Groen en duurzaam. Het Masterplan Oost-Groningen is een belangrijk fundament voor het ontwikkelen van uitvoeringsprogramma’s en het verwerven van de noodzakelijke externe (co)financiering voor deze programma’s. Hierbij kijken we met name naar financiering voor de Sociale Agenda en de Economische Agenda in het kader van Nij Begun. In ons coalitieprogramma ‘Met het oog op Pekel’ 2026-2030 hebben we bevestigd dat de ambities in het Masterplan Oost-Groningen voor ons een belangrijk uitgangs- punt blijven in de samenwerking met de andere Oost-Groninger gemeenten. Dit geldt ook voor onze samenwerking met provincie, Rijk, bedrijfsleven, inwoners en maatschappelijke partners. 108. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Wet Open Overheid Met de Wet open overheid (Woo) zorgen we voor een meer transparante en toegankelijke overheid. Een kernelement van deze wet is de verplichte, actieve openbaarmaking van (voor de gemeente) 11 specifieke informatiecategorieën. Planning en tranches vanuit het Rijk Vanuit het Rijk is bepaald dat de invoering van deze actieve openbaarmakingsplicht stapsgewijs verloopt, opgedeeld in vier tranches. De wettelijke verplichting voor de eerste tranche is inmiddels op 1 november 2024 ingegaan. Hoewel de landelijke planning voor de overige drie tranches vertraging heeft opgelopen en de definitieve wettelijke invoeringsdata vanuit het Rijk zijn opgeschoven, wachten wij de landelijke kaders niet passief af. Onze ambitie en publicatie op de eigen website Als gemeente vinden wij het belangrijk om onze inwoners proactief te informeren. Daarom publi- ceren wij de documenten inzake de verplichte categorieën overzichtelijk op onze eigen gemeentelijke website. Onze ambitie: het streven dat eind dit jaar alle categorieën uit de resterende tranches actief openbaar zijn gemaakt. Hiermee lopen wij vooruit op de landelijke verplichtingen, brengen we onze informa- tiehuishouding op orde en borgen we de transparantie naar onze samenleving. Passieve openbaarmaking Naast de verplichting tot actieve openbaarmaking kent de Woo ook een verplichting tot passieve openbaarmaking. Dit houdt in dat iedereen de gemeente kan verzoeken om bepaalde informatie openbaar te maken. Ook bij passieve openbaarmaking staat het bevorderen van transparantie in het handelen en de besluitvorming van de gemeente centraal. Uitgangspunt is dat de gevraagde infor- matie openbaar wordt gemaakt, tenzij een in de wet opgenomen uitzonderingsgrond van toepassing is. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan een bijzonder belang aanleiding geven om openbaarmaking te beperken of te weigeren. De raad, het college en de burgemeester zijn ieder zelfstandige bestuursorganen die in beginsel bevoegd zijn om op een Woo-verzoek te beslissen. Sinds december 2025 is de bevoegdheid tot besluit- vorming op Woo-verzoeken gedelegeerd aan het college. Deze delegatie bevordert een efficiënte besluitvorming en draagt bij aan de borging van kwaliteit en uniformiteit. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 109. Frauderisico Voorkomen van fraude en onregelmatigheden Het college is zich bewust van inherente risico’s van fraude die, zowel intern als extern, worden gelopen bij het uitvoeren van de gemeentelijke taken. Fraude kan zich voordoen bij financiële transacties, aanbestedingen, subsidieverlening, uitkeringen en vergunningverlening. De bestaande frauderi- sicoanalyse wordt doorontwikkeld in samenhang met het beleid rondom misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Vanuit de bedrijfsvoering is er verhoogde aandacht voor de inrichting van de administratieve orga- nisatie en interne beheersing (AO/IB). De geïdentificeerde risicogebieden en relevante geldstromen worden betrokken in de interne controles die gedurende het jaar plaatsvinden. Daarnaast beschikt de gemeente over zowel hard controls (zoals functiescheidingen en toegangsbeperkingen in processen en systemen) als soft controls (zoals gedragscodes, de ambtseed of ambtsbelofte, en het overleggen van een VOG bij indiensttreding). Ook zijn er regelingen vastgesteld voor nevenwerkzaamheden en finan- ciële belangen, en is er een regeling melden vermoeden misstanden. Medewerkers kunnen terecht bij een vertrouwenspersoon of meldpunt voor het vertrouwelijk melden van mogelijke misstanden. De governancestructuur, een open aanspreekcultuur, periodieke interne en externe audits en trans- parante besluitvorming dragen bij aan het tijdig signaleren van onregelmatigheden. Stakeholders van de gemeente moeten erop kunnen vertrouwen dat gemeente Pekela op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige wijze zaken doet. Een specifiek aandachtspunt is informatiebeveiliging. Gezien de toename van cyberaanvallen, rans- omware en datalekken is informatiebeveiliging vanuit de perspectieven van continuïteit, fraude en privacy een hoge prioriteit. Dagelijkse controles, protocollen, en de inzet van de security- en privacy officer borgen dat maatregelen adequaat worden uitgevoerd en nageleefd. Periodieke toetsing levert input voor verdere aanscherping van het informatiebeveiligingsproces. Op dit moment zijn er geen signalen die wijzen op een verhoogd frauderisico dat een materieel effect kan hebben op de financiële positie van de gemeente. Wel blijft de gemeente alert en continueert zij de verdere versterking van beheersmaatregelen, zodat publieke middelen rechtmatig en doelmatig worden ingezet en de integriteit van de organisatie geborgd blijft. 110. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 111. 112. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela FINANCIËLE BEGROTING Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 113. netsal ne netab nav thcizrevo teH gnitorgeB gnigizjiw án gnitorgeB eitasilaeR gnivjirhcsmO 7202 6202 5202 odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB ammargorP 875.746.8- 157.912.51 371.275.6 680.426.9- 407.251.12 816.825.11 032.901.7- 296.891.41 264.980.7 gnivegmonooW 1 399.169.81- 312.044.72 022.874.8 502.569.81- 839.660.92 337.101.01 248.334.61- 070.421.52 822.096.8 diehdnozeG 2 243.203.1- 730.654.2 596.351.1 586.571.1- 704.014.2 227.432.1 964.860.1- 083.551.2 119.680.1 nereL 3 151.651.9- 969.194.81 818.533.9 165.659.9- 733.405.81 677.745.8 564.795.8- 478.808.61 904.112.8 nemoknI ne kreW 4 617.641.2- 782.824.2 175.182 704.010.2- 580.262.2 876.152 014.562.2- 788.176.2 774.604 eitasinagrO ne ruutseB 5 087.412.04- 752.630.66 774.128.52 449.137.14- 174.693.37 725.466.13 614.474.53- 309.859.06 784.484.52 )A( s’ammargorp laatotbuS odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB neleddimsgnikked enemeglA 000.876.3 - 000.876.3 000.036.3 - 000.036.3 334.128.3 - 334.128.3 negniffeh elakoL 749.158.24 - 749.158.24 273.335.14 - 273.335.14 104.161.34 - 104.161.34 negnirektiu enemeglA 000.651 - 000.651 000.651 - 000.651 509.161 - 509.161 dnediviD 610.642 489.3 000.052 303.492 796.5 000.003 424.844 365.38 789.135 eitcnufsgnireicnanif odlaS - - - - - - 269.05- 269.05 - neleddimsgnikked enemegla egirevO 369.139.64 489.3 749.539.64 576.316.54 796.5 273.916.54 002.245.74 525.431 527.676.74 )B( neleddimsgnikked enemegla laatotbuS 807.410.7- 265.630.7 458.12 509.961.8- 003.991.8 593.92 585.633.7- 953.753.7 477.02 daehrevO 000.04- 000.04 - 000.04- 000.04 - 619 619- - gnitsalebspahcstoonneV 000.04- 000.04 - 047.23- 047.23 - - - - neizroovnO 807.490.7- 265.611.7 458.12 546.242.8- 040.272.8 593.92 966.533.7- 344.653.7 477.02 )C( neleddim egirevo laatotbuS netsal ne netab laatot dmaareg/dreesilaereG 525.773- 308.651.37 872.977.27 419.063.4- 802.476.18 492.313.77 511.237.4 178.944.86 689.181.37 )D=C+B+A( odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB sevreser naa gnikkerttno/gnigeoveoT 006.561 000.61 006.181 006.606.1 000.63 006.246.1 495.194 000.293 495.388 gnivegmonooW 1 - - - 000.57 - 000.57 000.57 - 000.57 diehdnozeG 2 318.954 000.009 318.953.1 560.244.2 000.141.2 560.385.4 745.703.1- 009.702.5 353.009.3 eitasinagrO ne ruutseB 5 314.526 000.619 314.145.1 566.321.4 000.771.2 566.003.6 359.047- 009.995.5 749.858.4 )E( sevreser seitatum laatotbuS 888.742 308.270.47 196.023.47 942.732- 802.158.38 959.316.38 261.199.3 177.940.47 339.040.87 )F=E+D( taatluser dmaareg/dreesilaereG 114. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela gnitorgeb ed nav feitcepsrepnerajreem teH gnitorgeB gnitorgeB gnitorgeB gnivjirhcsmO 0302 9202 8202 odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB ammargorP 370.879.8- 895.033.51 525.253.6 203.678.8- 258.920.51 055.351.6 549.301.9- 020.808.41 570.407.5 gnivegmonooW 1 554.889.81- 955.624.22 401.834.3 853.845.81- 264.679.12 401.824.3 714.592.81- 833.045.12 129.442.3 diehdnozeG 2 398.272.1- 885.623.2 596.350.1 303.262.1- 899.513.2 596.350.1 775.752.1- 272.113.2 596.350.1 nereL 3 335.968.9- 813.304.91 587.335.9 418.638.9- 115.972.91 796.244.9 086.855.9- 975.588.81 998.623.9 nemoknI ne kreW 4 427.711.2- 476.783.2 059.962 011.380.2- 060.353.2 059.962 171.820.2- 004.398.3 922.568.1 eitasinagrO ne ruutseB 5 876.622.14- 737.478.16 950.846.02 788.606.04- 388.459.06 699.743.02 097.342.04- 906.834.16 918.491.12 )A( s’ammargorp laatotbuS odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB neleddimsgnikked enemeglA 000.209.3 - 000.209.3 000.528.3 - 000.528.3 000.157.3 - 000.157.3 negniffeh elakoL 542.580.44 - 542.580.44 447.774.24 - 447.774.24 716.421.24 - 716.421.24 negnirektiu enemeglA 273.551 826 000.651 273.551 826 000.651 962.551 137 000.651 dnediviD 822.6- 822.6 - 266.5- 266.5 - 744.44 355.5 000.05 eitcnufsgnireicnanif odlaS 983.631.84 658.6 542.341.84 454.254.64 092.6 447.854.64 333.570.64 482.6 716.180.64 neleddimsgnikked enemegla egirevO 283.222.64 690.317 874.539.64 745.214.54 968.001 614.315.54 587.566.54 587.566.54 )B( neleddimsgnikked enemegla laatotbuS 149.492.7- 597.613.7 458.12 447.871.7- 895.002.7 458.12 541.020.7- 999.140.7 458.12 daehrevO 000.04- 000.04 - 000.04- 000.04 - 000.04- 000.04 - gnitsalebspahcstoonneV 000.04- 000.04 - 000.04- 000.04 - 240.23- 240.23 - neizroovnO 149.473.7- 597.693.7 458.12 447.852.7- 895.082.7 458.12 781.290.7- 140.411.7 458.12 )C( neleddim egirevo laatotbuS netsal ne netab laatot dmaareg/dreesilaereG 032.564- 883.872.96 851.318.86 771.314.1- 177.142.86 495.828.66 446.062.1- 439.855.86 092.892.76 )D=C+B+A( odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB sevreser naa gnikkerttno/gnigeoveoT 000.42 000.61 000.04 006.07 000.61 006.68 006.07 000.61 006.68 gnivegmonooW 1 - - - - - - - - - diehdnozeG 2 591.355 - 591.355 544.355 - 544.355 383.338 - 383.338 eitasinagrO ne ruutseB 5 591.775 000.61 591.395 540.426 000.61 540.046 389.309 000.61 389.919 )E( sevreser seitatum laatotbuS 569.111 883.492.96 353.604.96 231.987- 177.752.86 936.864.76 166.653- 439.475.86 372.812.86 )F=E+D( taatluser dmaareg/dreesilaereG Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 115. De toelichting op de financiële begroting 2027-2030 1. De toelichting op het overzicht van baten en lasten 2027-2030 De toelichting is in de begroting 2027 opgenomen bij de cijferblokken direct na de programmateksten. 2. De gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd 2027-2030 In de begrotingsrichtlijnen worden de kaders weergegeven waar binnen de begroting en de meerjarenbegroting zullen worden opgesteld. Bij de vaststelling van de Kaderbrief heeft u de volgende uitgangspunten vastgesteld voor het opstellen van de begroting 2027-2030. Bij de begroting 2027 houden we rekening met de volgende gegevens • Inwoners 12.580; capaciteit woningen 5.850; • Stelpost onvoorzien €40.000; • Vervangingsinvesteringen; • De tarieven rioolheffing te baseren op het geactualiseerde afvalwaterbeleidsplan Prijsontwikkelingen Budgetten mogen alleen worden verhoogd indien de prijsstijging aantoonbaar (onontkoombaar) is en wordt aangetoond dat het bevriezen van budgetten leidt tot een aantasting van het voorzieningenniveau. Eventueel in de primaire begroting 2027 verwerkte budgetverhogingen als gevolg van marginale beleidswijzigingen zullen, voorafgaand aan de politieke besluitvorming in de raad, aan het college worden voorgelegd. Het college zal vervolgens beslissen of deze budgetverhogingen worden toegestaan. Belastingen/leges De trendmatige stijging van de opbrengst OZB en andere belastingen tot maximaal door rijk toegestane limiet. Gelet op de loongevoelige kosten van de diensten waarvoor leges worden geheven, relateren wij de stijging van de tarieven leges aan de loonontwikkeling zoals aangegeven in de meicirculaire algemene uitkering 2026. Peildatum budgetten Bij de raming van de budgetten 2027 is rekening gehouden met de vastgestelde wijzigingen in de raadsvergadering tot en met juli 2026. 116. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Uitgangspunten meerjarenbegroting 2027-2030 1. Budgetten mogen alleen worden verhoogd indien de prijsstijging aantoonbaar (onontkoom- baar) is en wordt aangetoond dat het bevriezen van budgetten leidt tot een aantasting van het voorzieningenniveau.; 2. Alle interne loonkosten zijn geïndexeerd met de percentages uit de vastgestelde CAO Gemeenten; 3. Alle overige lasten met een looncomponent zijn voor het jaar 2027 geïndexeerd met 4,2% conform de gehanteerde percentages loonvoet overheid in de meicirculaire 2026; 4. Kapitaallasten op basis begroting 2027 (percentage renteomslag); kapitaallasten vervangingsin- vesteringen op basis meerjarig vervangingsinvesteringsplan; 5. Kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en riolering; 6. Belastingtarieven en leges jaarlijks verhogen met 4,2% (indien niet op kostendekkend niveau, of de maximaal door het Rijk toegestane limiet); 7. Onroerendezaakbelasting verhoging met 2% conform meerjarige begroting. 8. Meerjarige vrijval van kapitaallasten (rente en afschrijving); 9. Kredieten van vervangingsinvesteringen maximaal 2 jaar beschikbaar houden voor vervanging. De renteomslag (met ingang van begrotingsjaar 2025 geldt die ook voor de bouwgrondexploitaties) treft u als afzonderlijk beslispunt aan. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 117. 3. Structurele begrotingssaldi gemeente Pekela 2027-2030 In het onderstaande overzicht zijn de geraamde incidentele baten en lasten opgenomen voor het begrotingsjaar 2027 inclusief het meerjarenperspectief. Onder incidentele baten en lasten worden de eenmalige baten en lasten verstaan die zich gedurende maximaal vier jaren voordoen. Incidentele baten en lasten 2027 2028 2029 2030 Programma Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten 1 Woonomgeving Omgevingsplan 80.000 CDOKE middelen 276.852 276.852 Uitvoering erfgoed en kerkenvisie 100.000 100.000 100.000 100.000 Uitvoering Proeftuin Aardgasvrij 57.000 BOSS ontmoetingsplaatsen 15.000 15.000 15.000 15.000 Subsidie Leefbaarheidsfonds 16.000 125.000 16.000 40.000 16.000 40.000 16.000 40.000 co-financiering Regiodeal OG 279.688 279.688 25-28 Invulling Groen- en watervisie 150.000 100.000 100.000 100.000 Afschrijving Herinrichting 20.500 landzijde co-financiering VHF 208.875 208.875 208.875 208.875 Afschrijving Alternatieve routes 30.750 Winstneming grondexploitaties 56.000 niet-bedrijventerreinen 2 Gezondheid Uitvoeringskosten Nij Begun 300.000 De Verrijkte Schooldag 100.000 100.000 Crisisopvang Oekraïners 5.500.000 5.500.000 Instandhouding De Kiepe 65.000 3 Leren 4 Werk en inkomen Kansen voor Kinderen 261.400 261.400 177.900 177.900 177.900 177.900 5 Bestuur en organisatie Projectleider toekomstbestendige 75.000 huisvesting Projectleider bestemming 50.000 Roomskatholieke kerk Uitvoeringskosten Nij Begun 175.000 Totaal 6.210.252 7.870.065 193.900 921.463 193.900 641.775 16.000 463.875 118. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela In beginsel wordt iedere aanwending en toevoeging van de reserves beschouwd als een incidentele baten en lasten. De verplichte tabel met de structurele reservemutaties volgt aan het eind van deze paragraaf. Incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 2027 2028 2029 2030 Programma onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg 1 Woonomgeving Proeftuin aardgasvrij 56.600 46.600 46.600 Leefbaarheidsfonds 125.000 16.000 40.000 16.000 40.000 16.000 40.000 16.000 2 Gezondheid 3 Leren 4 Werk en inkomen 5 Bestuur en organisatie Ontwikkelfonds 833.563 703.563 423.875 423.875 Uitbreiding gemeentehuis 900.000 Algemene Reserve 526.250 Totaal 1.541.413 916.000 790.163 16.000 510.475 16.000 463.875 16.000 Bovenstaande incidentele baten en lasten en incidentele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserve leiden tot de volgende structurele saldi. Structurele begrotingssaldi Bedragen x €1.000 2027 2028 2029 2030 Bruto lasten na mutatie reserves 74.073 68.575 68.258 69.294 -/- Incidentele lasten -7.870 -921 -642 -464 -/- Incidentele toevoegingen reserves -916 -16 -16 -16 A Structurele lasten 65.287 67.638 67.600 68.814 Bruto baten na mutatie reserves 74.321 68.218 67.469 69.406 -/- Incidentele baten -6.210 -194 -194 -16 -/- incidentele onttrekkingen reserves -1.541 -790 -510 -464 B Structurele baten 66.569 67.234 66.765 68.926 C Structurele saldi (B-A) 1.282 -404 -835 112 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 119. De structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves betreffen de toevoeging van rente en de dekking van kapitaallasten zijn in de volgende tabel opgenomen. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 2027 2028 2029 2030 Omschrijving reserve onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg onttrekk toevoeg 1. Uitbreiding gemeentehuis 78.820 78.820 78.820 2. Algemene reserve 51.000 51.000 51.000 Totaal 129.820 129.820 129.820 4. De uiteenzetting van de financiële positie 2027-2030 1. De financiële gevolgen van het bestaande en het nieuwe beleid 2027 - 2030 De primaire begroting is voornamelijk gebaseerd op besluitvorming door de raad, die reeds is genomen of die al verwerkt zijn in jaarschijf 2027 van de lopende meerjarenbegroting 2026-2029. Daarnaast zijn de structurele effecten van de Collegerapportage 2026 (die in dezelfde raadsvergade- ring als de begroting ter vaststelling wordt aangeboden) waar mogelijk reeds verwerkt in de primaire begroting. 2. Geprognosticeerde balans 2027 - 2030 Met ingang van 2017 is het verplicht om een geprognosticeerde balans op te nemen. Met het opnemen van een geprognosticeerde balans, ook in de meerjarenraming, krijgt u als raad meer inzicht in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte. De geprognosticeerde balans voor het begrotingsjaar en de meerjarenraming moet tenminste de posten bevatten die nodig zijn om het voor de gemeente geldende aandeel in het EMU-saldo te kunnen afleiden. De geprognosticeerde balans moet aansluiten op de balans in de laatst vastgestelde jaarrekening, maar behoeft niet dezelfde mate van detail te kennen. 120. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Bedragen x €1.000 Prognose meerjarenbalans Realisatie Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting per 31/12 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 Activa Vaste activa Immateriële vaste activa 76 200 200 200 200 200 200 Materiële vaste activa 24.160 26.800 32.616 49.299 61.850 70.684 77.946 Financiële vaste activa 548 516 512 508 504 500 496 Totaal vaste activa 24.784 27.516 33.328 50.007 62.554 71.384 78.642 Vlottende activa Voorraden 1.658 2.065 1.312 1.144 720 296 0 Uitzettingen 29.780 31.517 28.247 9.753 5.777 5.097 4.417 Liquide middelen 628 149 1.000 1.000 0 0 0 Overlopende activa 4.578 6.353 1.580 1.580 1.580 1.580 1.580 Totaal vlottende activa 36.644 40.084 32.139 13.477 8.077 6.973 5.997 Totaal activa 61.428 67.600 65.467 63.484 70.631 78.357 84.639 Passiva Vaste passiva Reserves 30.500 34.966 34.243 35.043 34.386 33.406 32.039 Resultaat boekjaar 3.728 3.992 1.425 248 -357 -789 112 Voorzieningen 9.206 9.455 8.886 8.319 6.125 4.939 3.585 Vaste schuld 5.291 4.732 4.158 3.580 14.642 25.427 33.988 Totaal vaste passiva 48.725 53.145 48.712 47.190 54.796 62.983 69.724 Vlottende passiva Vlottende schuld 4.121 5.005 5.005 5.005 5.005 5.005 5.005 Overlopende passiva 8.582 9.450 11.750 11.289 10.830 10.369 9.910 Totaal vlottende passiva 12.703 14.455 16.755 16.294 15.835 15.374 14.915 Totaal passiva 61.428 67.600 65.467 63.484 70.631 78.357 84.639 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 121. 3. EMU-saldo 2027 - 2030 De definitie van het EMU-saldo (Economische en Monetaire Unie) is het geraamde (of het gerealiseerde saldo) van de ontvangsten en lasten van een gemeente, berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Het EMU-saldo laat zien of een gemeente meer geld uitgeeft dan er binnenkomt. De Rijksoverheid gebruikt hiervoor een andere rekenmethode dan gemeenten. Gemeenten werken vooral met baten en lasten. Daarom is in de regels voor begroting en verantwoording (BBV) vastgelegd dat ook aandacht moet worden besteed aan het EMU-saldo. Voor gemeenten is het van belang te weten of met het door hen berekende EMU-saldo, de voor hen geldende referentiewaarden van het EMU-saldo, die voor de afzonderlijke gemeenten berekend zijn, (meerjarig) overschreden worden. • Als de gemeente haar EMU-referentiewaarde meerdere jaren overschrijdt, wordt dit via het CBS en het ministerie van BZK gemonitord. • Als gemeenten gezamenlijk de landelijke EMU-norm overschrijden, kan het Rijk overleg voeren met gemeenten via het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen. • In het uiterste geval kan het kabinet aanvullende maatregelen nemen om de gezamenlijke tekortpositie van decentrale overheden te beperken. Dit is echter een landelijke afweging en geen directe sanctie voor één gemeente De berekende referentiewaarde voor de gemeente Pekela bedraagt: € 3,284 miljoen, en is vastgesteld voor de gemeente Pekela in de septembercirculaire 2026. Bedragen x €1.000 2026 2027 2028 2029 2030 1 + Exploitatiesaldo vóór toevoeging c.q. onttrekking aan -3.290 -378 -1.261 -1.413 -465 reser-ves 2 - Mutatie (im)materiële vaste activa 5.816 16.683 12.551 8.834 7.262 3 + Mutatie Voorzieningen -569 -567 -2.194 -1.186 -1.354 4 - Mutatie voorrade (incl. bouwgronden in exploitatie) -753 -168 -424 -424 -296 5 - Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële - - - - - vaste activa Berekend EMU-saldo -8.922 -17.460 -15.582 -11.009 -8.785 EMU-saldo volgens berekening -8.922 -17.460 -15.582 -11.009 -8.785 EMU-saldo referentiewaarde -3.284 -3.284 -3.284 -3.284 -3.284 EMU-saldo overschrijdt referentiewaarde -5.638 -14.176 -12.298 -7.725 -5.501 122. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela De gemeente Pekela overschrijdt meerjarig de aangegeven referentiewaarde. Dit wil zeggen dat we meer geld uitgeven dan er binnen komt. Grote projecten of investeringen zorgen vaak voor een tijde- lijk negatief saldo. Dit beeld ligt in lijn met de verwachte investeringen die de gemeente Pekela de komende periode gaat doen. In 2027 kan dit opgevangen worden met de middelen die de gemeente nog op schatkistbankieren heeft staan. In 2028 moet de gemeente gaan lenen voor de grotere uitgaven. 4. Overzicht (vervangings)investeringen 2027-2030 kapi- kapi- kapi- kapi- afschr. Omschrijving 2027 2028 2029 2030 taal-last taal-last taal-last taal-last termijn 2028 2029 2030 2031 Tractie VVI Bestelwagen V-696-JL 10 52.000 5.200 VVI Damman schijvenmaaier 5 20.000 4.000 VVI 68-WK-KF Rioned Multijet 10 59.000 5.900 VVI Texo Sollevatori hefbrug 10 21.500 2.150 VVI Bestelwagen V-979-JP 10 52.000 5.200 VVI Redixim Vertidrain 7521 8 30.000 3.750 VVI Schouten Panda aanhanger 10 60.000 6.000 VVI Pick-up V-714-JL 8 70.000 8.750 VVI Vrachtwagen 98-BPX-6 8 70.000 8.750 VVI Hiab T-CLX 013 autolaadkraan 8 12.500 1.563 VVI Aggregaat SDMO JS40 IVM 5 40.000 8.000 VVI Fronthef John Deere 543RC 8 12.500 1.563 VVI Zoutstrooier LJZ-51-J Nido Syntos 10 55.000 5.500 VVI Tractor TPF-48-L John Deere 5090R 8 105.000 13.125 VVI Heggensnoeier McConnel/Dabekausen 8 35.000 4.375 VVI Maaimachine Eco Clipper EC-FM-4 Sport 003 5 45.000 9.000 VVI Pick-up VLL-51-G VW Transporter 8 55.000 6.875 VVI Tractor TGL-94-H John Deere 4066R 8 70.000 8.750 VVI Grasmaaimachine TBX-28-X Toro 5 185.000 37.000 Groundmaster Totaal Materiele vaste activa met economisch 152.500 142.000 365.000 390.000 17.250 14.950 47.250 66.000 nut Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 123. kapi- kapi- kapi- kapi- afschr. Omschrijving 2027 2028 2029 2030 taal-last taal-last taal-last taal-last termijn 2028 2029 2030 2031 Sportvelden obv onderhoud- en beheerplan Sport 2025 Sportpark Noordster velden 15 112.350 7.490 Sportpark Noordster Inrichting 20 50.925 2.546 Sportpark Noordster tegelverharding 20 63.000 3.150 Sportpark Noordster beregeningsinstallatie 20 37.800 1.890 Sportpark Nieuwe Pekela 15 119.000 7.933 Sportpark Nieuwe Pekela Inrichting 20 47.654 2.383 Sportpark Boven Pekela 15 99.000 6.600 PHV De Toekomst Inrichting 20 18.574 929 Sportpark Noordster 15 106.000 7.067 Sportpark Noordster Inrichting 20 28.586 1.429 Hoalt Voart Trin 20 13.915 696 Totaal Materiele vaste activa met een 264.075 166.654 117.574 148.501 15.076 10.316 7.529 9.192 maatschappelijk nut Investeringen t.l.v. WRP Vrijvervalriool jaarschijf 2027 60 3.245.000 135.208 Vrijvervalriool jaarschijf 2028 60 3.245.000 135.208 Vrijvervalriool jaarschijf 2029 60 3.245.000 135.208 Vrijvervalriool jaarschijf 2030 60 3.245.000 135.208 Gemalen Mechanisch jaarschijf 2027 15 55.000 5.042 Gemalen Mechanisch jaarschijf 2028 15 400.000 36.667 Gemalen Mechanisch jaarschijf 2029 15 600.000 55.000 Gemalen Mechanisch jaarschijf 2030 15 600.000 55.000 Gemalen Bouwkundig jaarschijf 2027 30 25.000 1.458 Gemalen Bouwkundig jaarschijf 2028 30 25.000 1.458 Gemalen Bouwkundig jaarschijf 2029 30 27.000 1.575 Gemalen Bouwkundig jaarschijf 2030 30 52.500 3.063 Totaal Materiele vaste activa met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een 3.325.000 3.670.000 3.872.000 3.897.500 141.708 173.333 191.783 193.271 heffing kan worden geheven TOTAAL 3.741.575 3.978.654 4.354.574 4.436.001 174.035 198.599 246.562 268.463 TOTAAL (cumulatieve kapitaallasten) 174.035 372.634 619.196 887.659 124. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 5. Stand en gespecificeerde verloop reserves Balanswaarde Begroting (baten) Begroting (lasten) Balanswaarde Naam reserve 31/12/2026 (onttrekking) (toevoeging) 31/12/2027 30. Proeftuin aardgasvrij 1.669.559 56.600 1.612.959 12. Onderhoud Bruggen 136.352 136.352 13. Onderhoud Wegen 960.714 960.714 23. Onderhoud Technische Kunstwerken 435.327 435.327 34. Leefbaarheidsfonds 330.000 125.000 16.000 221.000 Subtotaal programma 1 3.531.952 181.600 16.000 3.366.352 33. Sociaal Cultureel werk Nieuwe Pekela Subtotaal programma 2 Subtotaal programma 3 Subtotaal programma 4 1. Algemene Risico reserve 9.750.000 9.750.000 2. Algemene reserve 8.996.256 526.250 8.470.006 31. Organisatieontwikkeling 30.000 30.000 10. Uitbreiding gemeentehuis 3.040.991 900.000 3.940.991 32. Ontwikkelfonds 10.319.391 833.563 9.485.828 Subtotaal programma 5 32.136.638 1.359.813 900.000 31.676.825 Totaal geraamde reserves 35.668.590 1.541.413 916.000 35.043.177 6. Stand en gespecificeerde verloop voorzieningen Geraamd saldo Begroting (baten) Begroting (lasten) Geraamd saldo Naam reserve 31/12/2026 (onttrekking) (toevoeging) 31/12/2027 9302. Pensioenen wethouders 1.508.004 12.312 100.000 1.595.692 9307. Verplichtingen spaarverlof 9.045 9.045 9304. Dubieuze debiteuren algemeen * 385.071 385.071 9304. Dubieuze debiteuren overheid * - - 9305. Dubieuze debiteuren SOZA * 712.233 712.233 9306. Dubieuze debiteuren Belasting * 93.124 93.124 9350. Achtervang grondexploitaties * 363.606 344.534 19.072 9403. Egalisatie tarieven riolering 1.937.234 1.937.234 9404. Egalisatie tarieven afval 92.489 92.489 - 9322. Afkoop groenonderhoud begr.plaatsen 144.155 144.155 9361. Achterstallig onderhoud bruggen 5.193.800 561.867 4.631.933 Totaal voorzieningen 10.438.761 1.011.202 100.000 9.527.559 * Voorzieningen met een specifiek karakter 1.554.034 344.534 - 1.209.500 Totaal voorzieningen excl. specifiek karakter 8.884.727 666.668 100.000 8.318.059 Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 125. 7202 dlevkaat rep netsal ne netab edmaareg ed nav thcizrevo teH .5 7202 gnitorgeB 6202 gnigizjiw án gnitorgeB 5202 eitasilaeR nedlevkaaT odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB 249.23- 246.488 007.158 006.62 004.187 000.808 983.03 833.702 727.732 nednorg ne newuobeg egirevo reeheB 3.0 251.398- 251.398 - 262.758- 262.758 - 287.538- 287.538 - reewdnarB ne gnisreehebsisirC 1.1 665.237- 114.147 548.8 299.807- 738.717 548.8 592.546- 468.296 965.74 diehgilieV ne edro erabnepO 2.1 389.653.1- 384.853.1 005.1 066.666.1- 936.186.1 979.41 928.823.1- 741.193.1 813.26 reovreV ne reekreV A1.2 383.565- 383.565 - 893.399- 893.399 - 899.714- 899.714 - neggurb - reovrev ne reekreV B1.2 464.31- 770.41 316 424.41- 469.41 045 571.11- 967.11 495 snevaH eveitaerceR 3.2 651.612- 146.222 584.6 194.841- 679.451 584.6 903.151- 521.161 618.9 negewretaw ne snevaH ehcsimonocE 4.2 000.11- 000.11 - 000.162- 000.162 - - - - reovrev raabnepO 5.2 ne eitcudorpruutluc ,eitatneserpruutluC 024.621- 180.061 166.33 008.021- 164.451 166.33 775.79- 775.79 - 3.5 eitapicitrapruutluc 019.92- 019.92 - 963.04- 963.04 - 723.13- 723.13 - aesuM 4.5 022.801- 022.801 - 007.801- 007.801 - 687.35- 687.35 - deogfre leerutluC 5.5 502.881- 579.992 077.111 769.063- 707.664 047.501 477.381- 421.915 053.533 aideM 6.5 994.992.2- 154.883.2 259.88 563.391.2- 556.503.2 092.211 026.841.2- 865.633.2 849.781 eitaercer )thculnepo( ne neorg raabnepO 7.5 000.891 000.189 000.971.1 946.542 092.429 939.961.1 448.832 595.829 934.761.1 gnireloiR 2.7 142.376 097.037.1 130.404.2 727.935 092.466.1 710.402.2 725.265 392.965.1 028.131.2 lavfA 3.7 769.902.1- 619.166.1 949.154 769.937- 100.196.5 430.159.4 132.515- 778.862.1 646.357 reehebueiliM 4.7 347.98- 951.031 614.04 906.38- 954.941 058.56 646.56- 806.601 369.04 airotamerc ne nestaalpfaargeB 5.7 000.993- 000.993 - 000.983- 000.983 - 332.394- 332.394 - gnivegmofeel ne etmiuR 1.8 323.35 151.555 474.806 000.1- 289.066 289.956 323.705 642.644 865.359 )nenierretnevjirdeb-tein( eitatiolpxednorG 2.8 235.992.1- 903.480.2 777.487 850.847.1- 413.531.3 652.783.1 927.864.1- 334.926.2 407.061.1 newuob ne nenoW 3.8 875.746.8- 157.912.51 371.275.6 680.426.9- 407.251.12 816.825.11 032.901.7- 296.891.41 264.980.7 gnivegmonooW laatoT 005.36- 161.79 166.33 203.96 228.401 421.471 387.33- 765.291 387.851 gnirevitca ne dielebtropS 1.5 643.705- 482.985 839.18 608.045- 447.026 839.97 937.474- 641.165 704.68 seitadommoccatropS 2.5 504.523.1- 344.906.8 830.482.7 448.022.1- 112.677.9 763.555.8 527.33- 834.482.7 317.052.7 eitapicitrapregrub ne thcarknemaS 1.6 - - - - - - 326.64 326.64- - negnineizroovsnjiletsree ne gnageoT 2.6 316.356- 316.356 - 291.815- 291.815 - 909.097- 909.097 - OMW negnineizroovsnjiletsree ne gnageoT 12.6 039.306.1- 039.137.1 000.821 600.425.1- 600.425.1 - 889.232.1- 889.232.1 - dgueJ negnineizroovsnjiletsree ne gnageoT 22.6 205.207- 205.207 - 040.896- 040.896 - 418.466- 418.466 - laargetnI negnineizroovsnjiletsree ne gnageoT 32.6 000.500.1- 000.030.1 000.52 000.019- 000.539 000.52 121.367- 560.587 449.12 )OMW( netsneid ne neleddimpluH 06.6 126. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 7202 gnitorgeB 6202 gnigizjiw án gnitorgeB 5202 eitasilaeR nedlevkaaT odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB 004.843.2- 004.843.2 - 000.082.2- 000.082.2 - 437.363.2- 437.363.2 - )OMW( pluh ekjileduohsiuH 117.6 459.398- 459.398 - 078.679- 078.679 - 201.838- 201.838 - )OMW( gnidielegeB 217.6 000.571- 000.571 - 000.051- 000.051 - 163.29- 163.29 - )OMW( gnidetsebgaD 317.6 006.112- 006.112 - 000.291- 000.291 - 512.542- 512.542 - laakol tnalubma pluhdgueJ 157.6 005.923.4- 005.923.4 - 000.064.4- 000.064.4 - 775.935.4- 775.935.4 - laanoiger tnalubma pluhdgueJ 257.6 006.711- 006.711 - 000.211- 000.211 - 473.62- 473.62 - kjilednal tnalubma pluhdgueJ 357.6 009.561- 009.561 - 000.852- 000.852 - 613.381- 613.381 - laakol fjilbrev tem pluhdgueJ 167.6 055.390.3- 055.390.3 - 000.973.3- 000.973.3 - 057.526.2- 057.526.2 - laanoiger fjilbrev tem pluhdgueJ 267.6 005.25- 005.25 - 000.001- 000.001 - 931.74- 931.74 - kjilednal fjilbrev tem pluhdgueJ 367.6 000.05- 000.05 - 000.05- 000.05 - 739.05- 739.05 - OMW BGP 197.6 000.521- 000.521 - 000.001- 000.001 - 247.101- 247.101 - dgueJ BGP 297.6 465.7- 465.224 000.514 465.7- 974.394 519.584 243.13 324.216 567.346 )OMW( nenow dmrehcseB 118.6 - 000.531 000.531 000.01- 000.531 000.521 361.48- 361.48 - )OMW( gnavponewuorv ne -ekjileppahcstaaM 218.6 056.346- 056.346 - 000.367- 000.367 - 809.585- 809.585 - gnimrehcsebdgueJ 128.6 059.16- 059.16 - 000.95- 000.95 - 107.56- 107.56 - gniressalcerdgueJ 228.6 000.701- 000.701 - 036.43- 000.201 073.76 769.23- 985.87 226.54 OMW dieleb ne eitanidröoC 19.6 005.381- 005.381 - 000.522- 000.522 - 160.112- 160.112 - dgueJ dieleb ne eitanidröoC 29.6 920.435- 216.909 385.573 555.564- 475.450.1 910.985 876.324- 376.609 499.284 diehdnozegskloV 1.7 399.169.81- 312.044.72 022.874.8 502.569.81- 839.660.92 337.101.01 248.334.61- 070.421.52 822.096.8 diehdnozeG laatoT 000.34- 000.34 - 000.14- 000.14 - 986.93- 986.93 - sjiwrednosisab raabnepO 1.4 257.266- 257.588 000.322 668.895- 446.278 877.372 086.566- 090.478 014.802 gnitsevsiuhsjiwrednO 2.4 095.695- 582.725.1 596.039 918.535- 367.694.1 449.069 001.363- 106.142.1 105.878 nekaznegnilreel ne dielebsjiwrednO 3.4 243.203.1- 730.654.2 596.351.1 586.571.1- 704.014.2 227.432.1 964.860.1- 083.551.2 119.680.1 nereL laatoT 000.16- 000.16 - 000.85- 000.85 - 106.55- 106.55 - gnilekkiwtno ehcsimonocE 1.3 - 813.975 813.975 - 859.765 859.765 509.452 135.834 734.396 ruutcurtsarfnisfjirdeb ekeisyF 2.3 504.83- 504.83 - 774.53- 774.53 - 495.33- 495.33 - negnileger ne -tekolsfjirdeB 3.3 001.26- 001.26 - 001.111- 001.111 - 715.76- 715.76 - eitomorp ehcsimonocE 4.3 646.160.2- 641.818.01 005.657.8 489.114.2- 208.193.01 818.979.7 458.069.1- 728.874.9 379.715.7 negnilegersnemoknI 3.6 000.298.6- 000.298.6 - 000.812.7- 000.812.7 - 011.007.6- 011.007.6 - krew tuhcseb ne WSW 4.6 000.14- 000.14 - 000.221- 000.221 - 496.43- 496.43 - eitapicitrapsdiebrA 5.6 151.651.9- 969.194.81 818.533.9 165.659.9- 733.405.81 677.745.8 564.795.8- 478.808.61 904.112.8 nemoknI ne kreW laatoT Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 127. 7202 gnitorgeB 6202 gnigizjiw án gnitorgeB 5202 eitasilaeR nedlevkaaT odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB odlaS netsaL netaB 314.526 000.619 314.145.1 566.321.4 000.771.2 566.003.6 359.047- 009.995.5 749.858.4 sevreser seitatuM 01.0 314.526 000.619 314.145.1 566.321.4 000.771.2 566.003.6 359.047- 009.995.5 749.858.4 sevreser eitatuM laatoT 953.924.1- 176.144.1 213.21 097.003.1- 201.313.1 213.21 623.326.1- 286.257.1 653.921 ruutseB 1.0 772.882- 635.755 952.962 254.292- 637.135 482.932 734.982- 289.655 645.762 nekazregruB 2.0 807.410.7- 265.630.7 458.12 509.961.8- 003.991.8 593.92 585.633.7- 953.753.7 477.02 daehrevO 4.0 610.204 489.3 000.604 303.054 796.5 000.654 923.016 365.38 298.396 yrusaerT 5.0 767.249.1 332.183 000.423.2 001.298.1 004.963 005.162.2 763.130.2 239.613 992.843.2 negninoW BZO 16.0 005.933.1 005.41 000.453.1 000.453.1 005.41 005.863.1 375.174.1 065.1 331.374.1 negninow tein BZO 26.0 743.33- 743.33 - 562.33- 743.33 28 551.43- 037.34 575.9 girevO negnitsaleB 46.0 negnirektiu egirevo ne negnirektiu enemeglA 749.158.24 - 749.158.24 273.335.14 - 273.335.14 104.161.34 - 104.161.34 7.0 sdnofetneemeG 000.04- 000.04 - 047.23- 047.23 - 269.05- 269.05 - netsal ne netab egirevO 8.0 000.04- 000.04 - 000.04- 000.04 - 619 619- - gnitsalebspahcstoonneV 9.0 935.096.73 338.845.9 273.932.74 326.063.53 228.935.01 544.009.54 121.149.73 558.261.01 679.301.84 eitasinagrO ne ruutseB laatoT 888.742 308.270.47 196.023.47 942.732- 802.158.38 959.316.38 261.199.3 177.940.47 339.040.87 nedlevkaat laatoT 128. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 129. 130. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela Bijlagen Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 131. sevreser ed nav poolrev edreecificepseg teh ne dnats eD :1 egaljiB gnitorgeB gnitorgeB gnitorgeB gnitorgeB gnitorgeB gnitorgeB edraawsnalaB edraawsnalaB edraawsnalaB edraawsnalaB netsal netab netsal netab netsal netab evreser maaN 0302/21/13 9202/21/13 8202/21/13 7202/21/13 )gnigeoveot( )gnikkerttno( )gnigeoveot( )gnikkerttno( )gnigeoveot( )gnikkerttno( 957.915.1 957.915.1 006.64 953.665.1 006.64 959.216.1 jirvsagdraa niufteorP .03 253.631 253.631 253.631 253.631 neggurB duohrednO .21 417.069 417.069 417.069 417.069 negeW duohrednO .31 ehcsinhceT duohrednO 723.534 723.534 723.534 723.534 .32 nekrewtsnuK 000.941 000.61 000.04 000.371 000.61 000.04 000.791 000.61 000.04 000.122 sdnofsdiehraabfeeL .43 251.102.3 000.61 000.04 251.522.3 000.61 006.68 257.592.3 000.61 006.68 253.663.3 1 ammargorp laatotbuS krew leerutluC laaicoS .33 alekeP ewueiN 2 ammargorp laatotbuS 3 ammargorp laatotbuS 4 ammargorp laatotbuS 000.057.9 000.057.9 000.057.9 000.057.9 evreser ocisiR enemeglA .1 600.713.8 000.15 600.863.8 000.15 600.914.8 000.15 600.074.8 evreser enemeglA .2 000.03 000.03 000.03 000.03 gnilekkiwtnoeitasinagrO .13 135.407.3 028.87 153.387.3 028.87 171.268.3 028.87 199.049.3 siuhetneemeg gnidierbtiU .01 515.439.7 578.324 093.853.8 578.324 562.287.8 365.307 828.584.9 sdnoflekkiwtnO .23 250.637.92 596.355 747.982.03 596.355 244.348.03 383.338 528.676.13 5 ammargorp laatotbuS 402.739.23 000.61 596.395 998.415.33 000.61 592.046 491.931.43 000.61 389.919 771.340.53 sevreser edmaareg laatoT 132. Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela negnineizroov ed nav poolrev edreecificepseg teh ne dnats eD :2 egaljiB dmaareG gnitorgeB gnitorgeB dmaareG gnitorgeB gnitorgeB dmaareG gnitorgeB gnitorgeB dmaareG odlas netsal netab odlas netsal netab odlas netsal netab odlas gnivjirhcsmO 0302/21/13 )gnigeoveot( )gnikkerttno( 9202/21/13 )gnigeoveot( )gnikkerttno( 8202/21/13 )gnigeoveot( )gnikkerttno( 7202/21/13 - - - 296.595.1 296.595.1 sreduohtew neneoisneP .2039 540.9 540.9 540.9 540.9 folrevraaps negnithcilpreV .7039 neruetibed ezueibuD 170.583 170.583 170.583 170.583 .4039 * neemegla neruetibed ezueibuD - - - - .4039 * diehrevo neruetibed ezueibuD 332.217 332.217 332.217 332.217 .5039 * AZOS neruetibed ezueibuD 421.39 421.39 421.39 421.39 .6039 * gnitsaleB -xednorg gnavrethcA 270.91 270.91 270.91 270.91 .0539 * seitatiolp neveirat eitasilagE 070.024.1 194.423 165.447.1 645.782 701.230.2 378.49 432.739.1 .3049 gnireloir - - - - lavfa neveirat eitasilagE .4049 duohrednoneorg pookfA 551.441 551.441 551.441 551.441 .2239 nestaalp.rgeb duohredno gillatsrethcA 031.010.2 841.920.1 872.930.3 887.898 660.839.3 768.396 339.136.4 .1639 neggurb 009.297.4 - 936.353.1 935.641.6 - 433.681.1 378.233.7 378.49 955.982.2 955.725.9 negnineizroov laatoT keificeps nee tem negnineizrooV * 005.902.1 - - 005.902.1 - - 005.902.1 - - 005.902.1 retkarak -iceps .lcxe negnineizroov laatoT 004.385.3 - 936.353.1 930.739.4 - 433.681.1 373.321.6 378.49 955.982.2 950.813.8 retkarak keif Programmabegroting 2027 | Gemeente Pekela 133.