Aanvraag bijdrage gemaakte kosten opsporen Bommenregeling

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: 5 november 2026 Datum B&W-besluit: 1 september 2026 Cluster: Handhaving en Veiligheid Portefeuillehouder: F.G.F. van Genugten Zaaknummer: 2891255 Documentnummer: 3807544 Onderwerp Aanvraag bijdrage in gemaakte kosten voor het opsporen van ontplofbare oorlogsresten uit WOII (de zogenoemde bommenregeling) Beslispunten 1. Een aanvraag in te dienen voor een bijdrage in de gemaakte kosten voor het opsporen van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog, via de zogenoemde bommenregeling van het gemeentefonds; 2. De te ontvangen bijdrage te verwerken in de begrotingswijziging waarmee de meicirculaire 2027 wordt verwerkt; 3. Het raadsbesluit met daarin expliciet de verklaring dat de aanvraag alleen de kosten exclusief btw van de gemeente Nuenen, zijnde € 90.202,25 betreft, in te sturen via [email protected]. Inleiding In 2025 heeft de gemeente Nuenen gepubliceerd dat er onderzoek in het kader van erfgoed plaatsvindt op de begraafplaats aan de Tomakker. Naar aanleiding daarvan ontvingen we een document uit 1943 waarin wordt beschreven dat er op de locatie Tomakker een aantal brandbommen zijn ingegraven. In samenwerking met de politie en daartoe gecertificeerde partijen heeft de opsporing van ontplofbare oorlogsresten -onder verplichte archeologische begeleiding vanwege de hoge archeologische waarde van het perceel- plaatsgevonden. Binnen het gemeentefonds is er een regeling op basis waarvan gemeenten die veel kosten hebben op het gebied van het ruimen van ontplofbare oorlogsresten een suppletie kunnen ontvangen binnen de algemene uitkering. Wat willen we bereiken In het kader van veiligheid heeft de gemeente kosten gemaakt voor het opsporingsonderzoek naar oorlogsresten. We willen in aanmerking komen voor een bijdrage in de gemaakte kosten door het insturen van een raadsbesluit aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Argumenten 1.1 Het is terecht om een beroep te doen op compensatie uit het gemeentefonds. De bommenregeling is geen Rijkssubsidie, maar een regeling die wordt gefinancierd via een suppletie binnen de algemene uitkering van het gemeentefonds. Het doel van het gemeentefonds is om iedere gemeente een gelijkwaardige financiële uitgangspositie te geven, zodat gemeenten een gelijkwaardig voorzieningenniveau kunnen realiseren tegen gelijke belastingdruk: mensen moeten in principe toegang hebben tot hetzelfde voorzieningenniveau en dat mag niet afhankelijk zijn van de plek waar iemand woont. Pagina 1 van 4 Zaaknummer: 2891255 Documentnummer: 3807544 In dit kader moet ook de bommenregeling worden gezien. Het is een regeling ván gemeenten, vóór gemeenten: gemeenten die veel kosten hebben op het gebied van het ruimen van ontplofbare oorlogsresten, mogen hier beperkt financieel nadeel van ondervinden ten opzichte van andere gemeenten die hier niet mee te maken hebben. Alle uitkeringen in het kader van de bommenregeling worden door alle gemeenten gezamenlijk gedragen. 2.1 De gemaakte kosten voor de opsporing en archeologische begeleiding zijn conform de voorschriften van het BBV geboekt op taakveld 1.1 crisisbeheersing en brandweer als preventieve maatregelen ten behoeve van de fysieke veiligheid en op het taakveld 5.4 musea. De te ontvangen vergoeding via het gemeentefonds zal geboekt worden op het taakveld 0.7 algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds. Na oplevering van het proces verbaal van oplevering heeft de fa. Heijmans de verrichte werkzaamheden in rekening gebracht. Het gaat om een totaalbedrag van € 90.203,25 exclusief BTW. De uitsplitsing hiervan is als volgt:. Explosieven opsporing, bouwplaatsvoorzieningen en uitvoeringskosten € 53.166,25 Archeologische begeleiding € 37.037,00 Het vergoedingspercentage in de bommenregeling is op dit moment 68%. De te ontvangen vergoeding bedraagt daarmee naar verwachting € 61.338,21. 3.1 Om in aanmerking te komen voor een bijdrage dient de gemeente een raadsbesluit in waarin de daadwerkelijk gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten zijn opgenomen. In het raadsbesluit dient expliciet verklaard te worden dat de aanvraag alleen de kosten exclusief btw van gemeenten en/of spontane particuliere vondsten betreft. Er hoeft geen verdere onderbouwing te worden overlegd. Het raadsbesluit kan worden gestuurd naar [email protected] . Aanvragen die vóór 1 april door het ministerie van BZK zijn ontvangen worden, na beoordeling door de fondsbeheerders, in het jaar van ontvangst toegekend. Verzoeken die het ministerie vanaf 1 april ontvangt worden meegenomen in het volgende jaar. Via de meicirculaire van het gemeentefonds ontvangen gemeenten informatie over het toegekende bedrag. De uitbetaling van het bedrag loopt vervolgens mee in de reguliere bevoorschotting van de uitkering uit het gemeentefonds. Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Niet het hele perceel is ontgraven. Desondanks is aannemelijk dat de in het document genoemde brandbommen niet in de overige delen aanwezig zijn. Gedurende de periode van 1 tot 19 juni 2026 is te werk gegaan overeenkomstig de gemaakte afspraken. Op basis van beschikbare data uit eerder onderzoek, oppervlaktedetectie, kennis van ontgravingen in het verleden, gerede aanname dat de bommen in 1943 niet zijn ingegraven onder bestaande graven en zorgvuldigheid ten aanzien van diverse volgroeide bomen, zijn in het perceel 88 objecten geselecteerd die als potentieel relevant zijn beschouwd. Deze objecten zijn benaderd en onderzocht door laagsgewijze ontgraving, begeleid door een gecertificeerd archeoloog. Daarna zijn nog aanvullende proefsleuven aangelegd bij de omheining van de huidige begraafplaats. Er zijn geen ontplofbare oorlogsresten aangetroffen. Pagina 2 van 4 Zaaknummer: 2891255 Documentnummer: 3807544 Voor een gedetailleerde beschrijving van de uitgevoerde werkzaamheden verwijzen wij u naar het proces verbaal van oplevering (bijlage 2). Tijdens de uitvoering van het detectieonderzoek zijn op diverse locaties botresten en complete skeletten aangetroffen. Alle relevante waarnemingen zijn door de archeologen zorgvuldig geregistreerd en ingemeten. Ook zijn er restanten van de voormalige kerk en de omheining van het historische kerkhof aangetroffen. Deze structuren zijn door de archeologen gedeeltelijk in kaart gebracht en gedocumenteerd. In samenwerking met de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant en de provincie Noord- Brabant gaan we met de archeologische vondsten verder aan de slag. 1.2 Een deel van de gemaakte kosten heeft betrekking op de verplichte archeologische begeleiding. Zoals aangegeven bij argument 3.1 is er een raadsbesluit nodig dat zonder onderbouwing kan worden ingestuurd. Vanzelfsprekend kunnen de kosten van een gespecialiseerd opsporingsbureau worden gedeclareerd. Het onderzoek in Nuenen heeft plaatsgevonden in een gebied met een erg hoge archeologische waarde. Daarom is het noodzakelijk dat een gecertificeerd archeoloog tijdens het onderzoek ter plaatse is. Het archeologische onderzoek kan namelijk niet separaat plaatsvinden vanwege het risico van de naar verluid aanwezige bommen. Daarom zijn de noodzakelijke kosten onderdeel van de kosten in het raadsbesluit. Wat gaan we daarvoor doen Na besluitvorming door uw raad sturen we het raadsbesluit naar het Ministerie van BZK. Ons verzoek wordt meegenomen in 2027. Via de meicirculaire van het gemeentefonds ontvangen we informatie over het toegekende bedrag. Wat mag het kosten De voor de werkzaamheden geoffreerde kosten zijn verwerkt in de 1e turap 2026 op taakveld 1.1 crisisbeheersing en brandweer als preventieve maatregelen ten behoeve van de fysieke veiligheid en taakveld 5.4 musea als kosten voor de archeologische begeleiding. Dit conform BBV. Tot slot is er een PM inkomst opgenomen op taakveld 0.7 algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds. Een deel van de gemaakte kosten kunnen we namelijk terugvragen bij het Rijk. De vergoeding wordt verwerkt in 2027. Evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen 1. Raadsbesluit Aanvraag bijdrage in kosten opsporen ontplofbare oorlogsresten 2. Proces verbaal van oplevering Nuenen Tomakker Pagina 3 van 4 Zaaknummer: 2891255 Documentnummer: 3807544 Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris, de burgemeester, mr. drs. H.P.C. Verbruggen F.G.F. van Genugten : Pagina 4 van 4 Zaaknummer: 2891255 Documentnummer: 3807544