Voorstel inzake de zienswijzen over de financiële stukken van Sabewa Zeeland, de GGD Zeeland en de RUD Zeeland (portefeuille wethouder Weststrate en wethouder Witkam)

Raadsvoorstel Zaaknummer: Z25.041825 *Z03FE7399AA* Nummer raadsvoorstel 6 Raadsvergadering 5 november 2026 Portefeuillehouder Wethouder Weststrate; wethouder Witkam Onderwerp Zienswijzen over de financiële stukken van Sabewa, de GGD en de RUD Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor. VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De volgende zienswijzen in te dienen ten aanzien van: a. De tweede begrotingswijziging 2027 van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. b. De derde begrotingswijziging 2027 van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. c. De eerste begrotingswijziging 2026 van Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze, met: I. De oproep om uiterlijk bij de jaarstukken over 2026 toe te lichten waarom de eerder ingeboekte besparing van circa € 452.000 in 2026 niet is gerealiseerd en hoe dit zich verhoudt tot de € 865.000 voor de overbruggingsovereen- komst. II. De oproep om, na besluitvorming door het algemeen bestuur over de belas- L tingapplicatie, een geactualiseerd financieel meerjarenbeeld vanaf 2027 te E verstrekken, waarin de gevolgen van de vertraging, de gemaakte keuze voor T de applicatie, het vervallen of uitstellen van de eerder ingeboekte besparing S van circa € 452.000 en de bijdrage per deelnemer zichtbaar zijn. R d. De herijkte financieringssystematiek van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze, met: O I. De aantekening dat vraagtekens worden geplaatst bij de haalbaarheid van O invoering per 2028. II. De oproep om na besluitvorming door het algemeen bestuur zo spoedig mo- V gelijk een planning toe te zenden en periodiek over de voortgang te rappor- S teren. D III. De oproep om te zorgen voor voldoende inzicht in de uitgevoerde taken, zo- A dat kan worden gestuurd en verantwoord op inhoud, en om het dashboard tijdig werkend en bruikbaar op te leveren. A R Pagina 1 van 8 e. De eerste begrotingswijziging 2026 van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. f. De eerste begrotingswijziging 2027 van Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een po- sitieve zienswijze, met de oproep om bij een volgende wijziging te onderzoeken of de hogere loonkosten binnen de eigen begroting kunnen worden opgevangen en, in- dien dat niet mogelijk blijkt, dit deugdelijk te motiveren. 2. Kennis te nemen van de bestuursrapportage 2026 van Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland. 3. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2026, ad € 54.000 nadelig, mee te nemen de programmarapportage 2026. 4. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2027, ad € 22.000 nadelig, mee te nemen de primaire begroting 2027-2030. AANLEIDING EN DOEL In uw vergadering van 18 juni 2026 heeft u ingestemd met de voorgestelde zienswijzen voor diverse gemeenschappelijke regelingen (GR’en). Dat voorstel omvatte ruim zestig bijlagen. Vervolgens heeft u op 10 september 2026 ingestemd met een vervolgvoorstel met nog eens circa dertig bijlagen. De financiële stukken zijn gebundeld, zodat niet tien afzonderlijke voor- stellen in één vergadering zouden worden voorgelegd en om de samenhang tussen en verge- lijking van de GR’en inzichtelijk te maken. Daarmee ontstaat een beter totaalbeeld. Ook bij afzonderlijke voorstellen zou het aantal bijlagen per saldo gelijk blijven. In dit derde deel voor het kalenderjaar 2026 leggen wij u enkele bestuursrapportages en bij- behorende begrotingswijzigingen ter zienswijze voor. Het gaat om bijna dertig bijlagen. De voorgestelde zienswijzen zijn gebaseerd op de adviezen van de ambtelijke begeleidingscom- missies (BC’s) en de samenstellingscommissie (SC). De BC’s adviseren de deelnemers over de begroting, begrotingswijzigingen, tussentijdse rapportages en jaarstukken en stemmen daarover af met de directie en controllers van de regeling. De SC, bestaande uit financiële specialisten en controllers van de deelnemers, toetst de stukken op een eenduidige toepas- sing van de Zeeuwse richtlijnen en stelt per regeling en per deelnemer een overzicht op. L Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij het advies van de BC’s. In tabel A staan de GR’en die in dit voorstel aan bod komen. E T TABEL A S Gemeenschappelijk regeling Afkorting R Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland GGD A O Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland1 RUD B Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland Sabewa C O 1 Het traject voor de naamsverandering naar Omgevingsdienst Zeeland is in gang gezet V S D A A R Pagina 2 van 8 ARGUMENTEN A. GEMEENSCHAPPELIJKE GEZONDHEIDSDIENST ZEELAND TWEEDE BEGROTINGSWIJZING 2027 Inhoudelijk | In uw vergadering van 2026 heeft u toestemming gegeven voor de vormen van de nieuwe gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein en Jeugdregio Zeeland (hierna: GR Sociaal Domein). Met de tweede begrotingswijziging worden de taken en budgetten van de GGD overgezet naar die nieuwe GR Sociaal Domein. Het gaat om de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ), de Taskforce Jeugd (TFJ) en de coördinatie van Integrale Vroeg- hulp (IVH). Door deze wijziging worden de taken op de juiste plek in de begroting gezet. Financieel | Per saldo is deze begrotingswijziging budgettair neutraal. De kosten van IJZ en TFJ worden uit de begroting van de GGD gehaald en opnieuw verdeeld over de gemeenten. Voor Borsele bedraagt de bijdrage in 2027 voor IJZ en TFJ € 115.065. Voor IVH wordt € 36.588 uit de GGD-begroting gehaald – voor Borsele € 2.378 - en via de gemeentelijke bijdrage verre- kend. We ontvangen dit zodoende terug. Het tijdelijke dekkingsverlies voor IJZ wordt ge- compenseerd vanuit het ‘Regiobudget voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang’. Daardoor komen deze compensatiekosten niet rechtstreeks ten laste van de gemeenten. DERDE BEGROTINGSWIJZING 2027 Inhoudelijk | Het plan van aanpak ‘Samen minder suïcide in Zeeland’ vormt de aanleiding voor de derde begrotingswijziging. Dit vloeit voort uit een nieuwe taak van de GGD in het ka- der van de Wet integrale suïcidepreventie, die is opgenomen in de Wet publieke gezondheid. In de provincie Zeeland liggen de suïcidecijfers hoger dan het landelijke gemiddelde. Van- wege de ernst en urgentie van de problematiek wil de GGD zo snel mogelijk aan de slag met suïcidepreventie. Daarom worden in 2026 drie regionale bijeenkomsten georganiseerd als opmaat naar de uitvoering in 2027. Tijdens deze bijeenkomsten maken gemeenten en part- ners kennis met de training van 113, de landelijke organisatie voor suïcidepreventie, en met L mensen die signalen eerder kunnen herkennen en doorgeven (de zogeheten gatekeepers). E Gemeente, zorg, onderwijs en andere partners gaan samenwerken om suïcidepreventie be- ter te verankeren in beleid en praktijk. T S Financieel | Voor 2027 is er Zeeuws breed € 111.542 nodig voor suïcidepreventie. Vanaf 2028 R is dat € 83.166 per jaar. Voor Borsele is de bijdrage € 6.564 in 2027 en € 4.894 voor 2028 en O verder. Daarnaast wordt een bedrag van € 11.350 gevraagd voor de startbijeenkomsten in 2026. Voor Borsele komt dit neer op € 873. Via het gemeentefonds ontvangen we een bedrag O van € 9.609 voor integrale suïcidepreventie. Daaruit kunnen we deze kosten dekken. V S ADVIEZEN BEGELEIDINGSCOMMISSIE EN SAMENSTELLINGSCOMMISSIE INCLUIS RESUMÉ Oordeel inzake BC SC Zienswijze college Toelichting D 2e begrotingswijziging 2027 Positief Positief Positief - A 3e begrotingswijziging 2027 Positief Positief Positief - A R Pagina 3 van 8 B. REGIONALE UITVOERINGSDIENST ZEELAND HERIJKING FINANCIERINGSSYSTEMATIEK EN WIJZIGING BIJDRAGEVERORDENING 2026 De herijking van de financieringssystematiek zorgt voor een eenvoudiger, stabieler en beter uitlegbaar systeem. De huidige systematiek stamde uit 2016 en was gebaseerd op verou- derde kentallen, frequenties en verdeelsleutels. Met de herijking worden deze geactuali- seerd en wordt beter aangesloten bij de feitelijke taakomvang en de actuele inzet van de RUD. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen locatiegebonden taken, niet-locatiegebon- den taken, collectieve taken, maatwerk en bedrijfsvoering. De collectieve taken worden voortaan evenredig verdeeld tussen provincie en gemeenten. Voor Borsele betekent dit een daling van de bijdrage met € 17.000, oftewel 1% ten opzichte van de begroting 2026. De to- tale begroting van RUD blijft budgetneutraal. De nieuwe afspraken worden vastgelegd in de gewijzigde bijdrageverordening, voluit: ‘Verordening inzake de uitgangspunten voor de toerekening van kosten. De voorziene ingangsdatum is 1 januari 2028. Op 1 oktober 2026 hebben we een memo van de RUD met ‘veelgestelde vragen’ met u ge- deeld. Deze memo geeft meer inzicht in de cijfers en de verdeling. De collectieve taken, ofte- wel het basistakenpakket, worden in de nieuwe systematiek evenredig verdeeld over de deelnemende gemeenten. Iedere gemeente betaalt hiervoor hetzelfde bedrag, omdat ervan wordt uitgegaan dat deze taken voor elke gemeente gelijk zijn. Hoewel het uit te voeren ta- kenpakket hetzelfde is, verschilt per gemeente het aantal activiteiten dat onder deze collec- tieve taken valt. Per saldo betekent dit dat onze bijdrage onder de nieuwe financieringssystematiek procen- tueel afneemt, namelijk van 5,9% naar 3,8%. Er is bewust voor gekozen om de bijdrage voor de collectieve taken voor iedere gemeente gelijk te houden. Daarbij lag de onderprestatie vooral in de collectieve taken, met name op het onderdeel bodem. Gelet op het feit dat onze bijdrage procentueel daalt, lijkt het ons passend om de evaluatie na twee jaar af te wachten. Op dat moment kan worden beoordeeld of deze herschikking van de bijdrage voor Borsele het gewenste effect heeft gehad. L E VOORTGANGSRAPPORTAGE INCLUSIEF EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2026 Inhoudelijk | In de eerste begrotingswijziging 2026 zijn de uitkomsten van de eerste voort- T gangsrapportage verwerkt. Daarbij gaat het onder meer om extra werkzaamheden uit de S jaarplannen, hogere personeelskosten door de cao, meer budget voor innovatie en opleidin- R gen, en extra inzet op toezicht en handhaving in het groene domein. Doel daarvan is het na- O tuur- en milieutoezicht te versterken en beter aan te laten sluiten op de kwaliteitscriteria en Zeeuwse prioriteiten. Daarnaast zijn enkele posten aangepast om beter aan te sluiten bij de O daadwerkelijke uitvoering. V S Financieel | Voor de RUD als geheel leidt dit tot een verhoging van de begroting met € 1,2 mil- joen tot € 24,1 miljoen. Deze hogere lasten worden grotendeels opgevangen doordat de post D onvoorzien nog niet volledig is benut en doordat vacatures later worden ingevuld. Voor Bor- A sele daalt de bijdrage met € 58.000. A R Pagina 4 van 8 EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2027 In de eerste begrotingswijziging 2027 verwerkt de RUD de structurele effecten van de voor- noemde voortgangsrapportage. Voor Borsele stijgt de bijdrage met € 15.000. Die stijging komt vooral door het cao-effect en de verschuiving van formatie; de extra inzet op groene handhaving leidt voor Borsele niet tot een aanvullende verhoging. ADVIEZEN BEGELEIDINGSCOMMISSIE EN SAMENSTELLINGSCOMMISSIE INCLUIS RESUMÉ Oordeel inzake BC SC Zienswijze college Toelichting Herijkte financieringssystematiek Positief - Positief a) - B 1e begrotingswijziging 2026 Positief Positief Positief c) 1e begrotingswijziging 2027 Positief Negatief Positief d) Toelichting a) We sluiten ons aan bij de bezorgdheid van de BC of invoering vanaf 2028 haalbaar is. We ach- ten het wenselijk dat na besluitvorming in het AB zo spoedig mogelijk een planning aan de deelnemers wordt verzonden voor implementatie van de nieuwe financieringssystematiek en dat deelnemers periodiek op de hoogte worden gehouden of de implementatie nog volgens schema verloopt. b) Om de herijkte financieringssystematiek goed te kunnen laten functioneren zijn we van me- ning dat er inzicht moet zijn in uitgevoerde taken om zo te kunnen sturen en verantwoorden op inhoud. Op dit moment is daarvoor nog onvoldoende inzicht in uitgevoerde taken. We ach- ten het noodzakelijk dat de RUD de deelnemers kan garanderen dat het te ontwikkelen dash- board werkend is bij invoering van de nieuwe financieringssystematiek en inzichtelijk kan ma- ken hoe het dashboard een bijdrage kan leveren in de sturing en verantwoording op inhoud. c) Zowel de SC als de BC adviseren positief over de 1e begrotingswijziging 2026. Omdat het voor- stel dat de BC heeft beoordeeld afwijkt van de nu voorliggende begrotingswijziging, stellen we u voor om - in lijn met de SC - uw positieve zienswijze te verbinden aan de oproep om inzichte- lijk te maken of de hogere kosten voor innovatie en opleidingen structureel zijn en hoe deze vanaf 2027 zijn verwerkt. d) De SC adviseert om een negatieve zienswijze in te dienen op de 1e begrotingswijziging 2027 omdat de cao-ontwikkeling tot een hogere deelnemersbijdrage leidt, de Zeeuwse indexerings- richtlijn wordt overschreden en onvoldoende is onderbouwd waarom dit niet binnen de be- staande begroting kan worden opgevangen. Voor uw vergadering van 10 september 2026 is bij L de begroting 2027 al opgemerkt dat de concept-cao nog niet was verwerkt en dat daardoor waarschijnlijk een eerste begrotingswijziging 2027 nodig is. In lijn daarmee stellen we u voor E om de eerste begrotingswijziging 2027 te voorzien van een positieve zienswijze, met de oproep T om bij een volgende wijziging te onderzoeken of de hogere loonkosten binnen de eigen begro- S ting kunnen worden opgevangen en, als dat niet mogelijk blijkt, dit deugdelijk te motiveren. R O C. BELASTINGSAMENWERKING SABEWA ZEELAND O BESTUURSRAPPORTAGE 2026 INCLUSIEF 1E BEGROTINGSWIJZIGING 2026 V Inhoudelijk | Uit de bestuursrapportage over het eerste halfjaar 2026 maken we op dat Sa- S bewa grotendeels op koers ligt, maar dat enkele onderdelen nog aandacht vragen. In de ta- D bel die in de bestuursrapportage is opgenomen, blijkt dat goede resultaten zijn behaald bij onder meer de herwaardering, de aanslagoplegging en de verdere verbetering van de dienst- A verlening. Ook zijn stappen gezet in de digitalisering, onder meer met de overstap naar de A R Pagina 5 van 8 eigen Microsoft-omgeving en de doorontwikkeling van de informatieveiligheid. De belang- rijkste tegenvaller blijft de vertraging van de nieuwe belastingapplicatie. Daardoor zijn extra maatregelen nodig om de dienstverlening goed door te laten lopen. Financieel | Door de vertraging van de belastingapplicatie en andere aanpassingen stijgen de kosten in 2026. Het karakter van die hogere kosten is grotendeels incidenteel. Met de eerste begrotingswijziging 2026 brengt Sabewa dit in beeld. Het leidt per saldo tot een hogere deel- nemersbijdrage van € 1.990.000. Voor Borsele betekent dit een verhoging van € 112.000, van € 464.000 naar € 576.000. ADVIEZEN BEGELEIDINGSCOMMISSIE EN SAMENSTELLINGSCOMMISSIE INCLUIS RESUMÉ Oordeel inzake BC SC Zienswijze college Toelichting 1e begrotingswijziging 2026 Positief Positief Positief a) Toelichting a) De SC adviseert om Sabewa op te roepen uiterlijk bij de jaarstukken over 2026 inzicht te geven in de verwerking van de eerder ingeboekte besparing en de relatie daarvan met de kosten van de overbruggingsovereenkomst. Daarnaast wordt gevraagd om, na besluitvorming over de be- lastingapplicatie, een geactualiseerd financieel meerjarenbeeld vanaf 2027 te verstrekken, waarin de gevolgen van de vertraging, de gemaakte keuze voor de applicatie en de effecten op de bijdrage per deelnemer zichtbaar zijn. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES De eventuele gevolgen hebben we per GR verwoord in de paragraaf ‘Argumenten’. FINANCIËN In tabel B hebben we de financiële effecten van de begrotingswijzigingen opgenomen. Het effect van 2026 nemen we mee in de programmarapportage 2026. Het effect voor 2027 ne- men we mee in de primaire begroting 2027-2030. TABEL B L GR Financieel effect 2026 Financieel effect 2027 E GGD - € - 7.000 T Sabewa € -112.000 - S RUD € 58.000 - RUD - € -15.000 R Totaal € -54.000 € -22.000 O - Het betreft afgeronde bedragen - Een negatief (rood) bedrag is nadelig O V UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE S Na uw besluit versturen we de zienswijzen aan de betreffende GR-en. D A A R Pagina 6 van 8 PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Niet van toepassing. BESLUIT De raad besluit: 1. De volgende zienswijzen in te dienen ten aanzien van: a. De tweede begrotingswijziging 2027 van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. b. De derde begrotingswijziging 2027 van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. c. De eerste begrotingswijziging 2026 van Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze, met: I. De oproep om uiterlijk bij de jaarstukken over 2026 toe te lichten waarom de eerder ingeboekte besparing van circa € 452.000 in 2026 niet is gerealiseerd en hoe dit zich verhoudt tot de € 865.000 voor de overbruggingsovereen- komst. II. De oproep om, na besluitvorming door het algemeen bestuur over de belas- tingapplicatie, een geactualiseerd financieel meerjarenbeeld vanaf 2027 te verstrekken, waarin de gevolgen van de vertraging, de gemaakte keuze voor de applicatie, het vervallen of uitstellen van de eerder ingeboekte besparing van circa € 452.000 en de bijdrage per deelnemer zichtbaar zijn. d. De herijkte financieringssystematiek van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze, met: I. De aantekening dat vraagtekens worden geplaatst bij de haalbaarheid van invoering per 2028. II. De oproep om na besluitvorming door het algemeen bestuur zo spoedig mo- gelijk een planning toe te zenden en periodiek over de voortgang te rappor- teren. III. De oproep om te zorgen voor voldoende inzicht in de uitgevoerde taken, zo- dat kan worden gestuurd en verantwoord op inhoud, en om het dashboard L tijdig werkend en bruikbaar op te leveren. e. De eerste begrotingswijziging 2026 van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een E positieve zienswijze. T f. De eerste begrotingswijziging 2027 van Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een po- S sitieve zienswijze, met de oproep om bij een volgende wijziging te onderzoeken of de R hogere loonkosten binnen de eigen begroting kunnen worden opgevangen en, in- O dien dat niet mogelijk blijkt, dit deugdelijk te motiveren. 2. Kennis te nemen van de bestuursrapportage 2026 van Belastingsamenwerking Sabewa O Zeeland. V 3. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2026, ad € 54.000 nadelig, mee te nemen de programmarapportage 2026. S 4. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2027, ad € 22.000 nadelig, D mee te nemen de primaire begroting 2027-2030. A A R Pagina 7 van 8 TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies horen de volgende bijlagen: ORGANISATIE DOCUMENT SAMENSTELLINGCOMMISSIE Eindadvies gemeente Borsele 2026 SAMENSTELLINGCOMMISSIE Eindadvies gemeente Borsele 2027 GEMEENTE BORSELE Conceptzienswijzebrieven GGD Brief 2e en 3e begrotingswijziging 2027 GGD Notitie 2e begrotingswijziging 2027 GGD Notitie 3e begrotingswijziging 2027 GGD Plan van aanpak ‘Samen minder suïcide in Zeeland’ GGD Kerncijfers en trends in suïcidaliteit GGD Advies begeleidingscommissie RUD Brief financieringssystematiek en bijdrageverordening RUD Bijdrageverordening RUD Notitie financieringssystematiek RUD Rapport financieringssystematiek RUD Presentatie financieringssystematiek RUD Actualisatie kentallen en frequenties RUD Memo financieringssystematiek RUD Advies begeleidingscommissie RUD Brief 1e begrotingswijziging 2026 en 1e begrotingswijziging 2027 RUD Notitie 1e begrotingswijziging 2026 RUD Notitie 1e begrotingswijziging 2027 RUD Advies begeleidingscommissie 1e begrotingswijziging 2026 RUD Advies begeleidingscommissie 1e begrotingswijziging 2027 SABEWA Brief bestuursrapportage 2026 en 1e begrotingswijziging2026 SABEWA Bestuursrapportage 2026 SABEWA 1e begrotingswijziging2026 SABEWA Advies begeleidingscommissie Hoogachtend, L E Burgemeester en wethouders van Borsele, T S R G.M. Dijksterhuis, burgemeester O O J.M. Jansen, secretaris V S D A A R Pagina 8 van 8