Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 13 oktober 2026

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 13 OKTOBER 2026 AANVANG 19.00 UUR Voorzitter: drs. J.M.L.N. Mikkers Griffier: drs. W.G. Amesz Leden aanwezig: H.B. Bos, O. Çifçi, drs. L.L.F.M. Ciotti, M. Claessen, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doğan, S.J.A. Elders BA, H. Hamel-Tanyaui, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, L. Holterman, V.S. Jaddoe, R.F. van der Kallen- van der Donk, H.J.M. Kitslaar, mr. L.C.J.A. Klaren, E. Kokken, J. Kouwenberg, M.I. Krol-Gumbs, H.J.W.C. Liebregts MBA, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, R.M.A.S. Mustafa, mr. S.J.M. Peters, dr. R.H.A.C. Rademakers, R.J.B. van der Rijt, E. Samshuijzen, D.G.G. Scholten, ir. P.K. Schuurmans, mr. M.A.B. van der Sloot, C.G.N. Soetekouw MSc, D.R.J.L. The, S.J.B. van de Ven en drs. G.H. Verhoeven MA Tevens aanwezig de wethouders: M. Craste bc, R.J.J. Geers, J.A.B. Huibers, M.A.J.T. Korver- van Weegberg, mr. ing. R.A.J. Schonis en P. Slikker Afwezig: B. El Amraoui, R.W.G.T. van Asch, M.P. Kagie, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. J. Hendrickx en B.F.C. Roovers Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch 1. Vragenhalfuurtje 2. Vaststellen agenda van de raadsvergadering 3. Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 16 september 2026 4. Ingekomen stukken en mededelingen AFVOEREN VAN DE AGENDA 5. Aanvullend uitvoeringskrediet Structuurfonds voor de Lage Diezebrug STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6. Delegatie voordrachtsrecht lid Raad van Toezicht ATO-scholenkring van raad aan college en statutenwijziging ATO-Scholenkring 2026 7. Zienswijzeverzoek deelname VRBN aan stichting KCR2 i.o. 8. Verantwoording fractieondersteuning 2025/2026 9. Zienswijzeverzoek verlengingsvoorstel Regionaal Veiligheidsplan 2027-2028 LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 1 10. Huisvestingsverordening 's-Hertogenbosch 2026 – Eerste wijziging 11. Wijziging omgevingsplan 'deel Aawijk en thema's bouwen, bomen water en groen' 12. Zienswijze GGD beleidsplan 2027-2030 ACTUELE MOTIES - BESPROKEN IN COMMISSIE (C) 13. Actuele motie Onderzoek Gratis-OV minima Opening De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering. Installatie van de kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Voordat wij officieel met de raadsvergadering beginnen, hebben wij eerst een ander belangrijk moment, namelijk de installatie van de kinderburgemeester. We gaan dadelijk afscheid nemen van Sofie, de meest spraakzame kinderburgemeester die ik ooit gehad heb en ik hoop ooit zal krijgen, want ze praat nogal veel. Maar dat is mooi, dat is heel goed. Ik ga eerst maar eens even naar het spreekgestoelte en dan gaan we afscheid nemen van Sofie. Kom er maar even bij staan, want jij praat veel, toch? Of valt het mee? SOFIE VAN DEN OORD: Volgens jou wel. De VOORZITTER: Volgens mij wel hè. Heb je het leuk gevonden het afgelopen jaar? SOFIE VAN DEN OORD: Heel erg. De VOORZITTER: Wat vond je het leukst? SOFIE VAN DEN OORD: De sleuteloverdracht met de jeugdprins tijdens de zaterdag van carnaval. De VOORZITTER: Wat vond je daar zo leuk aan? SOFIE VAN DEN OORD: Ik houd heel erg van carnaval. De VOORZITTER: En de kraamvisite bij de eerste Bossche baby, vond je die ook leuk? SOFIE VAN DEN OORD: Ja, alleen verstond ik er niet zoveel van. De VOORZITTER: Je verstond er niet zoveel van? SOFIE VAN DEN OORD: Ja, want ze waren niet Nederlands. De VOORZITTER: O ja, dat klopt. Maar je kon toch al een beetje Engels? SOFIE VAN DEN OORD: Een beetje. De VOORZITTER: Maar wat heb je nu het meest geleerd het afgelopen jaar? Het leukste weten we nu al, maar wat heb je het meest geleerd? SOFIE VAN DEN OORD: Geleerd, ja. Dat het heel leuk is om te doen. De VOORZITTER: Zou je nu later eigenlijk wel burgemeester willen worden? SOFIE VAN DEN OORD: Misschien. De VOORZITTER: Ja? Wat moet er dan gebeuren om jou later burgemeester te laten 2 worden? SOFIE VAN DEN OORD: Niet zulke lange vergaderingen. De VOORZITTER: Dat heb ik niet tegen jou gezegd hè? Dat is toch een spontane opmerking van jou? SOFIE VAN DEN OORD: Ja. De VOORZITTER: Dan is het goed. Anders krijg ik dadelijk de verantwoordelijkheid voor die zin, dus dat heb ik maar niet gedaan. Maar Sofie, ik vind dat jij het fantastisch gedaan hebt het afgelopen jaar. Ik kon het zomaar aan je toevertrouwen, je hebt echt het woord kunnen voeren. Je vond het best spannend in het begin, maar uiteindelijk kwam het helemaal goed en heb je volgens mij de route helemaal goed afgelegd. Je hebt de kinderloop gedaan bij de Samenloop in Rosmalen. Je ouders waren er altijd bij, je zusje was er altijd bij, dus je had echt een soort ambtelijke staf om je heen die je begeleidde. Dus dat was goed geregeld. En ik heb het net gevraagd, en zij gaan het ook missen, want zij vonden het ook leuk hè. Maar jij gaat het dus ook missen? SOFIE VAN DEN OORD: Ja. De VOORZITTER: Maar we gaan jou ook missen, dus ik heb voor jou een speciale oorkonde om jou te bedanken als kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch. En dan moet je nu één ding inleveren. SOFIE VAN DEN OORD: Bedankt. Ik heb ook nog iets voor jou. De VOORZITTER: Met ambtsketen nog of zonder ambtsketen? SOFIE VAN DEN OORD: Met. De VOORZITTER: Moet ik het openmaken? SOFIE VAN DEN OORD: Ja, en als het kapot is bestellen we een nieuwe, want mama heeft hem laten vallen. De VOORZITTER: Mama heeft hem laten vallen. Dan ga ik eerst kijken of hij nog heel is. SOFIE VAN DEN OORD: Ik hoop het. De VOORZITTER: Hij is nog heel. Dan gaan we even kijken, het is een tegeltje hè, denk ik. Bedankt! Krijg ik de ambtsketen terug? Dames en heren, een groot applaus voor Sofie van den Oord. En toen moesten wij een nieuwe kinderburgemeester hebben. Sinds Eva Kokken in de raad zit was natuurlijk meteen duidelijk welke school uitgeloot zou worden, want dat was natuurlijk een gefixeerde loting. Nee, dat is niet waar, we hebben echt geloot, en kindcentrum De Hobbit in Rosmalen waar Eva toevallig lesgeeft was de winnende school, dus ik mocht daar naar groep 7 om mensen enthousiast te maken over de kinderburgemeester. Er was veel enthousiasme en er is één kandidaat uitgekomen die een heel filmpje heeft gemaakt, maar dat gaat hij zelf even vertellen. Jim Bulteel is de nieuwe kinderburgemeester van 's-Hertogenbosch. Jim, ik was bij jou in de klas en dat was een heel rustige klas, moet ik zeggen. JIM BULTEEL: Nou. De VOORZITTER: Er waren twee groepen bij elkaar en het was best rustig. Jullie luisterden allemaal goed naar mij. JIM BULTEEL: Dat is wel waar. Dat komt denk ik omdat ze allemaal geïnteresseerd waren. De VOORZITTER: Ja. Ze wilden allemaal weten in welke auto ik reed en hoeveel geld ik had en of ik in een groot huis woonde, dus de echt heel belangrijke dingen wilden ze allemaal weten. Maar waarom wil jij nu kinderburgemeester worden? 3 JIM BULTEEL: Ik vind het leuk, ik dacht: het leek me leuk en ik vond het ook fijn om voor alle kinderen in Den Bosch een stem te mogen hebben. De VOORZITTER: Waar zou je het liefst voor op willen komen? Wat vind je belangrijk in 's- Hertogenbosch voor kinderen? JIM BULTEEL: Dat iedereen een fijn thuis heeft en erbij hoort. De VOORZITTER: Dat is toch mooi hè! Je hebt een heel filmpje gemaakt om te laten merken dat jij de kinderburgemeester wilde worden. Kun je iets vertellen aan alle raadsleden over wat er in dat filmpje voorkomt? JIM BULTEEL: Ik ben bij het stadhuis geweest. Ik weet even niet meer wat ik gezegd heb, maar ik weet nog wel dat ik ergens bij een bankje had gezegd dat iedereen erbij hoort en zichzelf mag zijn en op een schommel heb ik gezegd dat iedereen een fijne speelplek moet hebben. Ik heb thuis met een confetticanon gezegd dat ik wel van een feestje houd. De VOORZITTER: Is het belangrijk voor een burgemeester om van een feestje te houden? JIM BULTEEL: Ik denk het wel. De VOORZITTER: Dan zijn wij het eens. Maar je hebt er veel zin in? JIM BULTEEL: Heel veel. Echt heel veel. De VOORZITTER: Dan is nu het officiële moment. Zullen we dat voor het spreekgestoelte doen, is dat het mooist? Hierbij de officiële ambtsketen van de kinderburgemeester van Den Bosch. Gefeliciteerd. JIM BULTEEL: Dank u wel. De VOORZITTER: Ik heb begrepen dat jij nog iets wilt zeggen. JIM BULTEEL: Beste leden van de gemeenteraad, wethouders en burgemeester Mikkers. Voor u staat een trotse en heel enthousiaste kinderburgemeester. Ik vind het ontzettend bijzonder dat ik dit jaar kinderburgemeester mag zijn, ik heb er heel veel zin in en ga er samen met jullie een mooi jaar van maken. Ik ben van mezelf erg nieuwsgierig. Ik wil graag weten hoe dingen werken, waarom dingen gebeuren en vooral wat mensen ervan vinden. Daarom vind ik het leuk om vragen te stellen en nieuwe dingen te ontdekken. Maar ik vind het ook belangrijk dat iedereen zich fijn voelt en erbij hoort. Ik hoop daarom dat ik dit jaar veel kinderen mag ontmoeten en kan luisteren naar wat zij belangrijk vinden, want iedereen moet de kans krijgen om zich gehoord te voelen. Burgemeester Mikkers, ik hoop dat ik regelmatig met u op pad mag, ik ben benieuwd wat ik allemaal ga meemaken en leren. En ik waarschuw alvast, omdat ik zo nieuwsgierig ben ga ik waarschijnlijk best veel vragen stellen. En mocht er tijdens een bijeenkomst gezongen worden dan heb ik als kinderburgemeester alvast één advies: misschien kunt u dat beter aan de voorzitter van het presidium overlaten. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Ik begrijp dat van de heer Elders dit jaar nog een nieuw carnavalsnummer wordt verwacht. Hij was vorig jaar zo succesvol. Met een confetticanon. 1. Vragenhalfuurtje De VOORZITTER: We gaan nu over naar het vragenhalfuurtje. Er zijn twee vragen binnengekomen. Vervolgvragen over de bosaantasting van het Sparrenburgbos door De Bossche Groenen en de Partij voor de Dieren, ingediend door de heer Hoeben. En er zijn vragen over de Woo-stukken rond het Campanile Hotel door gewoon ge-DREVEN en de PVV. De heer Van Creij zal die vragen stellen. De heer HOEBEN: We hebben inderdaad vervolgvragen. De eigenaar gaat verder met, naar 4 zijn eigen idee, het bos aan te passen. Het is niet gestopt, dus vandaar dat wij een aantal vervolgvragen hebben. Wat is het resultaat van het handhavingsonderzoek? Welke acties heeft de wethouder ondernomen en wanneer? Wat is de verplichting tot instandhouding van het bos? Voldoet de eigenaar aan deze verplichtingen? Welke rol heeft de ODBN in dezen en wat vindt u van de werkwijze van de ODBN ten opzichte van de inwoners? En welke acties gaat het college nog uitzetten? Wethouder KORVER: Dank voor de vragen. De antwoorden zijn als volgt. Wat betreft het resultaat van het handhavingsonderzoek is uit de controles gebleken dat er sprake is van verwijdering van onderbegroeiing. Dat hebben we de vorige keer eigenlijk ook aangegeven. Er is niet geconstateerd dat er bomen zijn gekapt of houtopstanden zijn geveld. Ook niet dat er verhardingen zijn aangelegd of grond is verzet of afgegraven. Dus er is geen handhavingsgrond op basis van het bestemmingsplan. Met betrekking tot de verwijdering van de onderbegroeiing is vervolgonderzoek door een deskundige nodig of dat in strijd is met de regels. Dat onderzoek vindt op dit moment plaats door de ODBN. Het is nog niet bekend wanneer de resultaten er zijn. Dan vraagt u welke acties er naar aanleiding hiervan zijn ondernomen. Op 16 september, op de dag van de vorige raadsvergadering, heeft er een controle op locatie plaatsgevonden naar aanleiding van de schriftelijke vragen. Er is toen ook contact geweest met de ODBN. Naar aanleiding van de vragen van dit keer zijn gisteren collega's op controle geweest op het perceel aan de oostzijde van de woning. Daarbij waren ook twee medewerkers van de ODBN en de eigenaar van het perceel aanwezig. Ook is contact opgenomen met de inspecteur van de ODBN die toeziet op de naleving van de rijksregels ten aanzien van de kap van bomen en het vellen van houtopstanden. De werkzaamheden waren inmiddels bekend omdat er al diverse meldingen waren binnengekomen bij de ODBN en de ODBN is ter plaatse geweest en heeft de werkzaamheden beoordeeld. Ook uit deze controle is gebleken dat een melding bij de provincie ten aanzien van de rijksregels voor bomenkap en het vellen van houtopstanden niet nodig was ten aanzien van deze werkzaamheden, omdat de boomkronenstructuur niet is aangepast door de werkzaamheden. Er was alleen onderbegroeiing verwijderd en of dat strijdig is met de regels dient ook weer door dezelfde deskundigen nader onderzocht te worden. De ODBN is nog actief bezig met het toezicht op de naleving van de flora-en- faunaregelgeving, de soortenbescherming en daarbij behorende meldingsplicht. Op dit punt is de provincie het bevoegd gezag en de uitkomsten zijn dus nog niet bekend. De regels die in het omgevingsplan staan, waar u naar vraagt, kunt u via omgevingsloket.nl in artikel 14 opzoeken. Het perceel is in het bestemmingsplan buitengebied en maakt onderdeel uit van het omgevingsplan 's- Hertogenbosch met als bestemming natuur. Er zijn geen specifieke passages opgenomen over het bereiken van de natuurdoelen. Nu vraagt u of wij vinden dat de eigenaar aan deze verplichtingen uit het bestemmingsplan voldoet. Met betrekking tot het verwijderen van de onderbegroeiing is zoals gezegd nader onderzoek nodig of dat in strijd is met de regels. En de vraag welke acties we gaan uitzetten, eventueel samen met de provincie, om een einde te maken aan deze manier, kunnen we pas beantwoorden nadat het vervolgonderzoek heeft plaatsgevonden. We blijven wel in contact met de ODBN over welke stappen zij nemen in relatie tot hun bevoegdheden. De ODBN controleert actief, in antwoord op uw vraag welke rol de ODBN heeft ten aanzien van het Sparrenburgbos, en ziet toe op naleving van de geldende wet- en regelgeving, voor zover de provincie bevoegd gezag is. Bij navraag bij de ODBN is aangegeven dat meldingen ten aanzien van het Sparrenburgbos zorgvuldig worden opgepakt en aanleiding zijn voor controle ter plaatse. Wat de acties betreft die wij gaan uitzetten, heeft het college in de brief van 22 september jl. aangegeven dat we daar later bij u op terugkomen en dat antwoord is nog niet veranderd. Ik kan daar nu nog niet op vooruitlopen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Heel kort twee vervolgvragen. Allereerst, op dit moment vindt er nog vervolgonderzoek plaats. Wat is er mogelijk ten aanzien van mogelijk bevriezing van de huidige situatie? Mogelijk vindt er overtreding plaats maar weten we het nog niet, het wordt nog onderzocht. Om te voorkomen dat dat mogelijk verdergaat, eerst even kijken wat er nu gebeurt voordat de eigenaar wellicht verder kan gaan. Ten tweede ook richting contact van ODBN naar de inwoners. Is het college in de mogelijkheid om aandacht te vragen bij de ODBN in de communicatie richting de inwoners zodat we de meldingsbereidheid natuurlijk ook wel op peil houden? De heer HOEBEN: In dezelfde lijn, onderbegroeiing weghalen, daar doen we dan wat langer over. Dat moeten we dan onderzoeken. Maar ondertussen is de onderbegroeiing weg en dan moeten de inwoners die een melding maken eerst maar eens aantonen dat er beschermde diersoorten leven. Alsof Bambi zich eventueel nog daar beschut voelt in dat stuk van dat bos. Wij vinden dus echt dat we gewoon moeten ingrijpen. Dus of de wethouder zich daarin kan vinden. 5 Wethouder KORVER: In antwoord op de tweede vraag, want die wordt eigenlijk twee keer gesteld, de meldingsbereidheid is volgens mij nog op peil en wij hebben geen aanleiding om aan te nemen dat dat minder is. Wij hebben geen signalen ontvangen anders dan die u aangeeft, en hebben niet rechtstreeks signalen ontvangen dat dat niet goed zou gaan. De ODBN geeft dat ook niet aan, dus ik vind het heel lastig om daar hier een antwoord op te geven. En bevriezing van de situatie, ik heb geen idee wat daarin mogelijk is want wij zijn daarin geen bevoegd gezag. Dat is de provincie met ODBN. Dat hebben we zo niet uitgevraagd dus ik heb geen idee wat daarin mogelijk is en welke afspraken eventueel al zijn gemaakt. De heer VAN CREIJ: Afgelopen week zijn de Woo-stukken vrijgekomen over het Campanile Hotel en deze staan eigenlijk haaks op de antwoorden die de PVV gekregen heeft op raadsvragen die gesteld zijn. Vandaar dat wij in samenwerking met de wijkraad, want die voelt zich echt in z'n hemd gezet omdat hij de mening van het college toch heeft doorgedragen, de volgende vragen hebben. Het schijnt dat in januari van dit jaar al bekend was wat er nu eigenlijk per september medegedeeld is. Dat was toen eigenlijk al ter sprake. Waarom is dat achtergehouden? Past in de huidige bestemming al een soort shortstay? Want het is nu bedrijvigheid/horeca. Past het daarin als de huidige eigenaar daar mensen gaat laten wonen? En dan de communicatie in de buurt, in juni was al bekend dat de huidige eigenaar dit wilde gaan voeren zoals het nu opgevoerd is. In de brief van september heeft de wijkraad uitleg gegeven. Vandaar ook dat de wijkraad zegt: hadden wij deze informatie gehad, dan hadden wij heel anders kunnen reageren en acteren. Wethouder GEERS: Als college snappen we dat veranderingen in iemands omgeving ook zorgvuldigheid vragen en zeker als er al lang ook onzekerheid is over wat de toekomst is van een bepaalde functie in een gebied waar ook veel aan de hand is geweest. Ik snap dat er ook vragen kunnen ontstaan over de tijdslijn. Ik heb vanmiddag ook de gelegenheid genomen om alle zeven pdf- bestanden als antwoord op het Woo-verzoek door te nemen en daarmee kan ik die vragen ook beantwoorden. Er zijn twee trajecten. Aan de ene kant liep er, toen er nog de hotelfunctie was, een traject vanuit Veiligheid over verkeerd gebruik van de locatie en allerlei overtredingen. Vandaar dat ook onze afdeling Openbare orde en veiligheid contactpersoon was voor het hotel. Daarnaast is er een situatie waarin het gaat over de toekomst van het gebouw. In januari heeft een partij die op dat moment geen eigenaar was van de locatie maar bezig met voorbereidingen, een mail gestuurd: ik heb misschien plannen, kunnen we het daarover hebben? Daarvan is ook gezegd: we zijn nu bezig met het veiligheidsaspect in het kader van de zienswijze rond het besluit van de burgemeester om het pand voorlopig te sluiten. Daarmee is er geen eigenaar met een uitgewerkt plan waar sprake van is. Er is ook geen opvolging op gegeven. Vervolgens heeft in juni de nieuwe eigenaar zich gemeld en gezegd: locatie gepasseerd, wij willen graag een kennismakingsgesprek en hebben voor onze gedachten alvast een plan van aanpak, omdat wij het belangrijk vinden om een goede relatie op te bouwen met de omgeving, wijkraad en gemeente, en laten zien dat we dat doen. Dat is de tekst zoals die in juni is gedeeld, ook in de mailwisseling te zien. Wat ik snap uit die zeven documenten, de ordening van hoe we het stuk hebben aangeleverd is niet praktisch. Dus de mail waarin dit staat is document 2, en de bijlage zit in document 4, waardoor dat vragen oproept: waar hoort die nu thuis op welk moment? Dus die vraag snap ik. Maar daarmee… op dat moment kwam dat verzoek. Dat is toen ook vanuit de afdeling Veiligheid doorgestuurd naar de afdeling Ruimtelijke ordening en stedenbouw. Daar is een opvolging op geweest en dat gesprek is, zoals ook in de beantwoording van vragen van de PVV staat op 7 of 8 september geweest. De aanname in deze set vragen is dat wij in die antwoorden hebben gezegd dat die plannen toen pas op tafel kwamen. De eerste zin van het antwoord op de vraag van de PVV is: op 8 september heeft er een gesprek plaatsgevonden. Dat is feitelijk het eerste gesprek over de toekomst dat er met de ambtelijke organisatie een kennismakingsgesprek is geweest. Dat was ook de conclusie van het gesprek, zoals u in de antwoorden aan de PVV ook leest, ga richting een conceptverzoek zodat wij kunnen gaan toetsen. Daarom kan ik ook over vraag 2 op dit moment geen duidelijkheid geven, omdat het namelijk afhangt van de vorm waarvoor gekozen wordt, of het valt onder de logiesfunctie, die toegestaan is, of dat er bijvoorbeeld sprake is van dat mensen hun hoofdverblijf op die locatie vormen. Dat wordt niet rechtstreeks toegestaan in het bestemmingsplan. Maar omdat wij daarin nog geen onderbouwd verzoek getoetst hebben, kan ik die duidelijkheid daarin ook niet geven. Dan het derde deel over communicatie. Er wordt verwezen naar het woord verwachtingenmanagement. Die zat in eerste instantie, voor zover ik hem terug heb gevonden, niet op de buurt. Het ging erom, waarin de collega van Ruimtelijke ordening en stedenbouw zegt: stuur ze maar naar mij voor info hoe je een conceptverzoek kunt indienen, dan kan ik meteen verwachtingenmanagement doen hoe snel ze een 6 reactie van de gemeente kunnen verwachten. Vervolgens heeft daar nog iemand intern op gereageerd dat we ook checken hoe we het met de communicatie gaan doen, gaan zij communiceren dat zij nieuwe eigenaar zijn, want dat is niet aan ons als gemeente om te doen. Daar ging het element over, over het verwachtingenmanagement, want het is niet onze intentie om plannen weg te houden. Sterker nog, 8 september is het kennismakingsgesprek geweest met de organisatie. Later in die maand is er al een eerste bijeenkomst geweest met de omgeving, nog voordat er een conceptverzoek ligt, wat ook nog maar enigszins getoetst is aan wet- en regelgeving, en daarom ook correct passend binnen de beantwoording zoals we die eerder op de vragen van de PVV hebben gedaan. In memoriam Paul Kagie De VOORZITTER: Het was een moment dat je niet snel vergeet. Een telefoontje van de politie, vorige week maandag. Ik denk een grote schok voor ons allemaal. Het bericht dat Paul Kagie was overleden als gevolg van een noodlottig ongeval op zijn fiets. Zijn fiets, die alle straten van onze gemeente wel gezien moet hebben. Zijn fiets, die hem naar de mensen bracht die hem nodig hadden. Want dat was Paul. Altijd luisteren naar inwoners, altijd in gesprek, in straten, in wijken, in buurten, en altijd in de hulpstand. Jan van Zanen zei tijdens ons recente bezoek van onze raad aan Den Haag: ombudspolitiek is nodig, hard nodig. Het verkleint de afstand tussen het systeem en de mensen, maar je hebt wel mensen nodig die de ombudspolitiek handen en voeten kunnen geven. Niet meteen iedereen gelijk geven, maar luisteren, analyseren en een route creëren naar de oplossing. En van Den Bosch was Paul de uitvinder en behartiger van die politiek. Er zijn voor mensen. Niet vanuit een positie, maar als mens voor de mensen. Of het nu ging over te hard rijden, de veiligheid in de wijk, een individuele zorgcasus, welk verschil kan ik, Paul Kagie, maken voor de mensen met die zorgen en die vragen? Voor Paul bestond de politiek en het bestuur uit al die gesprekken in de gemeenschap. Nieuwsgierig zijn wat mensen bezighoudt, waar de zorgen zitten, maar ook waar de dromen waargemaakt konden worden. Hij was altijd op zoek naar de echte verhalen, de onderstroom, de oorzaak van het probleem of de zorg, in plaats van meteen op zoek te gaan naar de oplossing. Toen ik vorige week met mijn voorganger Ton Rombouts sprak over Paul, was hij ook vol lof over Paul en juist die rol. Hij gaf me aan over het verhaal van Paul, met de opkomst van de Centrumdemocraten, hier ook in 's-Hertogenbosch. Paul ging toen op zoek naar de ontevredenheid in de samenleving, die mede de voedingsbodem was van die partij toen. Hij ging de wijken in, met open vizier, een open blik, maar vooral met een luisterend oor. Die aanpak zorgde er mede voor dat de Centrumdemocraten geen voet aan de grond kregen in onze gemeente. Die stijl van toen, het luisteren, het er zijn en kijken naar de onderstroom, die bevlogenheid en die stijl hebben onze gemeente en de samenleving verder gebracht. Meer dan veertig jaar lang. Waarbij die aanpak leidend was, en niet de discussies in deze raad. Politiek en betekenis geven doe je buiten het clubhuis. Besluitvorming is een sluitstuk, was zijn adagium. En toen Paul zelf aan het bestuurdersstuur zat, hield hij dezelfde aanpak en stijl aan. Dat was niet altijd makkelijk voor anderen. Paul deed geen concessies aan het systeem, hij was er voor de mensen. Juist daarom roemde ik hem bij zijn afscheid als wethouder in 2018 de wethouder van alles. Hij had overal een mening over, hij wist overal wat er speelde, hij wilde altijd resultaten voor de mensen en bij alles deed hij dat met liefde en vol overtuiging voor zijn Bosschenaren. Een karakter, zo zou ik Paul willen typeren. Niet met alle winden meewaaien, niet de man van het veilige standpunt, maar iemand die altijd over alles wel een mening had. En die zijn nek durfde uitsteken. Die lef had, niet zomaar uit de heup, maar gebaseerd op de vele gesprekken die hij in de stad voerde. Markant, strijdvaardig en bevlogen. En ook in zijn controlerende taak als raadslid was Paul scherp. Of het nu ging over het theater, het Design Museum of Weener XL. Goed voorbereid, stevige dossierkennis en fel in het debat. Hij heeft in alle opzichten kleur gegeven aan de politiek en aan het bestuur van 's- Hertogenbosch. Met dossiers, skenario's en clubhuis, zijn woorden in het Bossche vocabulaire ontstaan die onlosmakelijk verbonden zijn aan Paul. Gisteren was het afscheid van Paul en werden mooie ervaringen over hem gedeeld. De mooiste waren van zijn kinderen, die met liefde, waardering en trots over hem spraken. Een man die overal een mening over had, altijd wilde discussiëren, zelfs thuis. Maar zijn kinderen hadden het juist ook over de mens achter de politicus. De lieve vader, de familieman en de vriend. Paul met al zijn warmte voor de mensen, voor zijn kinderen, voor zijn partner, zijn familie en voor de Bosschenaren. En daarmee werd wederom dat beeld bevestigd. Een man voor mensen. De politiek van Den Bosch zal niet meer hetzelfde zijn zonder Paul, maar ik hoop dat zijn levenslessen verankerd zijn in ons politiek en bestuurlijk handelen. En ik hoop dat het niet alleen terugkomt bij zijn partij Leefbaar 's-Hertogenbosch, maar dat ombudspolitiek ook een beetje bij ons allemaal hoort. Voor Leefbaar 's-Hertogenbosch is het een groot verlies, waarbij Maarten niet 7 alleen zijn politieke leermeester moet missen, maar vooral zijn vader. Veel sterkte voor hem, zijn broer Thomas en zijn zus Renée. Maar ook voor de partner van Paul, Mariëtte, en de overige familieleden, waaronder zijn kleinkinderen. Ook sterkte aan jullie allemaal. Want Paul was niet alleen van Leefbaar, maar hij heeft voor ieder van ons een rol gespeeld in ons leven, in onze samenwerking, hier in de raad, in het bestuurscentrum, bij de griffie, in het stadhuis oftewel het clubhuis, voor de bodes, maar zeker ook bij de nazit na de vergadering in de cafés van onze stad. Op zijn bidprentje staan de woorden die zo bij Paul passen en ons ruimte geven om één minuut stil te staan bij de betekenis van Paul voor ieder van ons. Paul, auf Wiedersehen. [Stilte] De heer Mees heeft namens Leefbaar 's-Hertogenbosch nog het woord gevraagd. De heer MEES: Burgemeester, dank voor de mooie woorden. Paul Kagie, de founding father van Leefbaar 's-Hertogenbosch. Door hem ben ik de politiek ingegaan en ik heb acht jaar samen met hem de fractie gedraaid. Ik heb veel van hem geleerd, hij was een inspirerende man, niet alleen voor mij, maar ook voor vele andere Bosschenaren die hij betrok bij zijn werk voor onze stad, voor de inwoners en ondernemers. En afgelopen week zijn we bedolven onder reacties die overwegend positief en hartverwarmend waren. Wij van Leefbaar 's-Hertogenbosch kunnen alleen maar trots zijn op Paul Kagie en gaan er alles aan doen om in zijn geest door te gaan. Graag willen we langs deze weg alle mensen bedanken die ons tot steun zijn geweest. Dank u wel. 2. Vaststellen agenda van de raadsvergadering De VOORZITTER: Er zijn een aantal afwezigen vanavond. De heer Roovers, de heer El Amraoui, de heer Kagie, de heer Van Hattem, mevrouw Hendrickx en de heer Van Asch zijn vandaag afwezig. We zijn dus met 33 raadsleden. We hebben een relatief overzichtelijke agenda. Bij agendapunt 12, de zienswijze op het beleidsplan GGD, zijn de aangekondigde moties niet ingediend, dus het voorstel is om dat als A-stuk te behandelen. De actuele motie Gratis ov voor minima is toegevoegd aan de agenda met het voorstel om dit als C-stuk te behandelen. Met deze opmerkingen wordt de agenda vastgesteld. 3. Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 16 september 2026 De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4. Ingekomen stukken en mededelingen De lijst ingekomen stukken is conform voorgestelde afhandeling vastgesteld. AFVOEREN VAN DE AGENDA 5. Aanvullend uitvoeringskrediet Structuurfonds voor de Lage Diezebrug Dit agendapunt wordt afgevoerd van de agenda. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6. Delegatie voordrachtsrecht lid Raad van Toezicht ATO-scholenkring van raad aan college en statutenwijziging ATO-Scholenkring 2026 De VOORZITTER: Bij deze stemming verlaat raadslid Kokken de vergadering in verband met haar werkkring. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 7. Zienswijzeverzoek deelname VRBN aan stichting KCR2 i.o. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8 8. Verantwoording fractieondersteuning 2025/2026 Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9. Zienswijzeverzoek verlengingsvoorstel Regionaal Veiligheidsplan 2027-2028 Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 12. Zienswijze GGD beleidsplan 2027-2030 Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 10. Huisvestingsverordening 's-Hertogenbosch 2026 – Eerste wijziging De VOORZITTER: We gaan over naar agendapunt 10, de Huisvestingsverordening 's- Hertogenbosch 2026 – eerste wijziging. Het is een B-stuk want het is ook in de commissie behandeld. Op aangeven van de PVV-fractie waren er een aantal omissies wat betreft optellingen in kolommen. Dat heeft niets te maken met het voorstel maar wel met het onderliggende stuk. Dat is vanmiddag nog aangepast in de stukken, dus dat de stukken wel voldoen aan de juiste besluitvorming. Dat heeft niets met het besluit te maken maar wel met de onderliggende stukken, dus dank aan de PVV-fractie voor die opmerkzaamheid. Er is een amendement ingediend, Opkoopbescherming gelijk aan NHG, door de fractie van De Bossche Groenen, gewoon ge- DREVEN, SP, Partij voor de Dieren, en wordt kort toegelicht door de heer Hoeben. De heer HOEBEN: We hebben binnen de fractie nog nagepraat over wat nu te doen na de discussie in de commissie. Zeker gezien de huidige krantenartikelen over de NHG, ophoging naar € 500.000, denken wij toch dat een koppeling heel erg nuttig is. We hebben getracht het te omschrijven en misschien nog een geste richting de wethouder als hij dit te gortig vindt, je zou ook met een percentage kunnen werken, van zoveel procent onder de NHG-handleiding. Maar we vinden het toch belangrijk dat die koppeling er komt en dat het dynamisch meebeweegt. Dat we niet ieder jaar weer met zo'n zelfde discussie zitten. Vandaar dit amendement om de tekst enigszins aan te passen en dan toch gewoon voor het voorstel te stemmen. Wethouder SLIKKER: Ik zei het in de commissie al, de opkoopbescherming moet de schaarse voorraad beschermen, een objectief peil hebben en proportioneel zijn. In januari voerden we daar met de raad het gesprek over tussen college en raad. Toen zei uw raad: we sturen u op pad met 30% van de woningvoorraad en de koop te definiëren als betaalbaar ongeveer 12.000 woningen. Dat hebben we gedaan. Die is lokaal objectief vastgesteld en daarmee proportioneel. Die NHG- grens is nadrukkelijk niet lokaal, die is landelijk. Hij beweegt ook mee, de waardepeiling 1 januari 2025, want die groeit gewoon keurig mee met wat het koopvolume met elkaar doet. Wat u eigenlijk zelf al zegt in uw amendement, € 500.000 is volgend jaar het prijspeil van de NHG en dat rekenen wij, zeg ik erbij, gelukkig in Den Bosch niet tot de betaalbaarheidsgrens, want dan zou het ook betekenen dat we de betaalbaarheid van woningen die we opleveren in de betaalbare koop er daarmee ook aan zouden koppelen en dat willen we nadrukkelijk niet. Dus juist vanwege die proportionaliteit op de Bossche situatie ontraden wij het amendement. Amendement 1, Opkoopbescherming gelijk aan NHG, van De Bossche Groenen, gewoon ge- DREVEN, SP en de Partij voor de Dieren De heer PETERS (stemverklaring): Wij zijn niet principieel tegenstander van verdere uitbreiding van de opkoopbescherming, maar we zetten met dit voorstel een heel mooie stap, dus we willen eerst kijken wat hier de effecten van zijn voordat we verdere stappen gaan zetten. De heer VAN DE VEN (stemverklaring): In lijn met de heer Peters, wat ons betreft zonder 9 oplossing voor de middenhuur nog niet helemaal wenselijk. De heer LIEBREGTS (stemverklaring): Als 50PLUS stemmen we ervoor de verhoging van de betaalbare koopwoningen te beschermen. We willen wel graag op de hoogte gehouden worden wat dit de inwoners daadwerkelijk oplevert en wat de gevolgen zijn voor de mensen die moeten blijven huren. De VOORZITTER: Dit was eigenlijk uw stemverklaring over het voorstel. Het amendement wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 's- Hertogenbosch (Holterman, Krol, Mees), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), Partij voor de Dieren (Samshuijzen), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Raadsvoorstel Huisvestingsverordening 's-Hertogenbosch 2026 – Eerste wijziging wordt unaniem door de gemeenteraad aangenomen. 11. Wijziging omgevingsplan 'deel Aawijk en thema's bouwen, bomen water en groen' De VOORZITTER: Bij dit agendapunt zijn twee moties ingediend. Een over de Omgevingswet, minder doorverwijzen, meer duidelijkheid, onder andere ingediend door PRO, VVD, D66, CDA, 50PLUS, SP en Partij voor de Dieren. En de tweede motie, Behoud van de ecologische waarde van bomen, ingediend door de Partij voor de Dieren en De Bossche Groenen. De heer BOS: PRO kan van harte instemmen met de eerste wijziging van het omgevingsplan. Tegelijkertijd, het doel van de Omgevingswet is ook dat vergunningverlening efficiënter, makkelijker en toegankelijker wordt, en daar zien we nog wel een toevoeging voor. Daarom hebben we deze motie voorgelegd om juist het omgevingsloket, de bevraging daarvan, duidelijker te maken, met een duidelijk advies voor bewoners waar ze aan toe zijn als ze een vergunning aanvragen en ook in contact te treden met de waterschappen en omgevingsdienst als het gaat over een stukje dienstverlening daarbij. Mevrouw SAMSHUIJZEN: In het nieuwe omgevingsplan is nog wat werk te verzetten om ervoor te zorgen dat bomen goed beschermd worden en dat de ecologische waarde van bomen behouden blijft, ook in het geval van kap. Dit is ook waar de raad om gevraagd heeft in 2024 met de motie Ecologische compensatie bij bomenkap. Opvolging hiervan in het omgevingsplan heeft helaas nog niet echt plaatsgevonden. Daarbij sluit deze motie ook nog aan bij de verplichting van de Europese natuurherstelverordening, omdat de boomkroonbedekking niet mag afnemen. Vandaag stellen we als raad het omgevingsplan vast en zoals eerder afgesproken wordt het omgevingsplan eerst verhuisd, dan verbouwd. In lijn daarmee vragen we met de motie om vervolgens dan bij de eerst haalbare gelegenheid het omgevingsplan aan te passen, zodat bomen en hun ecologische waarde beter beschermd worden en het goed in het omgevingsplan is opgenomen. Nogmaals, de raad heeft in 2024 al een duidelijke uitspraak gedaan dat bomen beter beschermd moeten worden. Nu dan nog een goede uitwerking. Wethouder SCHONIS: De eerste motie van een heleboel partijen, bijna uit het hart gegrepen. Dit is ook een van de bedoelingen waarom wij met de Omgevingswet bezig zijn. De oude slogan was nu al eenvoudig beter, dus deze motie kunnen wij van harte aanraden en het oordeel aan uw raad laten. De tweede motie, van De Bossche Groenen en Partij voor de Dieren, is wat ingewikkelder, want op zichzelf is het dictum van de motie wel: bij de eerstvolgende gelegenheid. Maar u voegt toch een aantal nieuwe aspecten toe ten opzichte van de huidige regelingen die we nu integreren in het omgevingsplan. Op dit moment is dat eigenlijk wat ontijdig. Bij de eerstvolgende herziening van het omgevingsplan zullen wij weer met een uitgangspuntennotitie komen. Dan kunt u dit inbrengen. Het staat u natuurlijk ook vrij om met een eigen discussienota of met een initiatiefnota te komen om dat toe te voegen, want op een aantal punten gaat u toch wat dieper in of wordt toch een wat afwijkende regeling voorgesteld dan dat we in het omgevingsplan opnemen. Dus dat is de reden dat ik de tweede motie moet ontraden. Motie 1, De Omgevingswet: Minder doorverwijzen, meer duidelijkheid, van PRO, VVD, D66, CDA, 50PLUS, SP en Partij voor de Dieren 10 De heer HOEBEN (stemverklaring): Niet om het ongezellig te maken, ik dacht, en dat hoor ik zojuist de wethouder zeggen, dat hij toen hij de motie zag, dacht: dit is nu precies de bedoeling wat eigenlijk in het stuk staat wat we al zouden gaan doen. Echter, de wethouder omarmt hem dus dan kunnen wij niet anders dan hem ook omarmen, dus we zullen keurig netjes voorstemmen, maar dat was voor ons de reden dat we hem niet mee ingediend hebben. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Bijna hetzelfde verhaal. Het zou een heel stuk duidelijker moeten zijn, maar is van een term als bewonersreis nu zo duidelijk voor alle inwoners wat daarmee bedoeld wordt? Maar we zullen van harte instemmen, maar het zou duidelijker moeten zijn. De motie wordt unaniem door de gemeenteraad aangenomen. Motie 2, Behoud van de ecologische waarde van bomen, van Partij voor de Dieren en De Bossche Groenen De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Deze motie hebben wij voorgelegd aan deskundigen wat betreft bomenbeleid en die zeggen gewoon: economisch kun je niet de waarde van een boom compenseren en het geeft een vrijbrief aan projectontwikkelaars om van een boom die gekapt is te zeggen: u plaatst er een aantal terug. Wij zullen dus tegen deze motie stemmen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben) en Partij voor de Dieren (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Raadsvoorstel Wijziging omgevingsplan 'deel Aawijk en thema's bouwen, bomen water en groen' wordt unaniem door de gemeenteraad aangenomen. ACTUELE MOTIES – BESPROKEN IN COMMISSIE 13. Actuele motie Onderzoek Gratis-OV minima De VOORZITTER: De actuele motie Onderzoek Gratis-OV minima is ingediend door Leefbaar 's-Hertogenbosch, Partij voor de Dieren, De Bossche Groenen, CDA en gewoon ge-DREVEN. De heer MEES: In de commissie van 30 september jl. hebben we gesproken over de mogelijkheden van gratis ov. De directe aanleiding voor de notitie was het wegvallen van de korting van 34% voor 65-plussers per 1 januari a.s. En vooral degenen met een laag inkomen worden hierdoor beperkt, maar ook anderen met een laag inkomen hebben vaak moeite om rond te komen en via het ov deel te nemen aan het maatschappelijk verkeer. Vervoersarmoede moeten we zien te voorkomen, mensen moeten kunnen participeren. Niet voor niets hebben we vorig jaar de Bossche Pas ingevoerd. Met ons onderzoek en de motie die nu voorligt willen we een aanzet doen tot een onderzoek om de mogelijkheden te bekijken. Mevrouw DOĞAN: Ik heb een aantal vragen aan de heer Mees over de motie. Als ik het dictum lees dan is het best wel een brede vraag. Er staat: om onderzoek te doen naar de mogelijkheden van gratis ov in onze gemeente en daarbij verschillende scenario's uit te werken. U heeft natuurlijk naar aanleiding van de bespreeknotitie duidelijk aangegeven dat het eigenlijk ging om de korting die straks vervalt. Vervolgens stelt u best wel een brede vraag. Hoe moeten wij dat voor ons zien? De heer MEES: Het is bewust breed ingestoken om het college alle ruimte te geven om verschillende scenario's te onderzoeken. Want je kan de doelgroep beperken tot bijvoorbeeld mensen die kwijtschelding gemeentelijke belastingen krijgen. Maar je kan het ook heel breed maken: iedereen die bijzondere bijstand ontvangt. Daar zit een heel brede scope tussen. Je kan met een eigen bijdrage werken of niet, dus je zult daarmee aan de slag moeten. Je zult verschillende scenario's even moeten bekijken: wat komt nu het dichtst bij ons uit, wat past het best bij onze gemeente? Je zou ook eens met Arriva in gesprek kunnen gaan: welke mogelijkheden hebben jullie allemaal? Dus we willen het college juist alle ruimte geven om die mogelijkheden te verkennen. In onze notitie en de onderliggende stukken hebben wij zelf al een deelonderzoek gedaan, maar dat is niet absoluut bepaald. Daar kun je nog alle kanten mee op. 11 Mevrouw DOĞAN: Dan vraag ik me af: wat nu als een onderzoek heeft plaatsgevonden en het blijkt dat we daar heel veel geld voor moeten betalen. Wat gaat u dan doen? Als het college zegt: we hebben een onderzoek gedaan maar het is eigenlijk niet mogelijk want het kost hartstikke veel geld. De heer MEES: Dan kom ik bij een beetje bij de burgemeester uit. Die hoorde ik onlangs nog zeggen: je moet niet met het geld beginnen, je moet met het idee beginnen. Laten we dat in dit geval nu eens doen. Eerst met het idee beginnen en vanuit die scenario's kun je een scenario hebben dat je bij wijze van spreken € 200.000 of € 250.000 kwijt bent, maar je kan er ook € 1,5 miljoen van maken. Daar hebben wij ook in onze berekeningen al wat dingen van laten zien. Maar als je bij voorbaat begint: het gaat hartstikke duur worden. We weten dat helemaal nog niet want dat hangt af van keuzes die we willen maken en waarvan het college zegt: die zou het best bij onze gemeente passen. Maar je kan heel goedkoop beginnen en je kan heel duur beginnen, en dan kijken wat de financiële mogelijkheden zijn. We hebben gisteravond toelichting op de begroting gehad en daarin zit ook wel wat ruimte. We zien jaarlijks een rekeningresultaat dat positief uitvalt en binnen die grote context moet je dit soort dingen wegen. Maar laten we eerst eens met het idee aan de slag gaan. De VOORZITTER: Mevrouw Doğan, nog een interruptie? U hebt eventueel ook nog een termijn. Mevrouw DOĞAN: Maar ik ben heel erg benieuwd naar de antwoorden van de heer Mees, omdat wij eigenlijk een beetje verrast zijn door de motie, omdat de heer Mees in de commissie had aangegeven: we gaan nog even kijken en we waren heel erg benieuwd naar de reactie van partijen. Dus mijnheer Mees komt nu met zo'n motie, en vandaar die vragen als u dat niet erg vindt. Maar mijnheer Mees, u geeft wel aan dat we nu niet over geld moeten beginnen, maar wat nu als we een onderzoek hebben waaruit blijkt dat het gewoon niet mogelijk is, dan is het toch zonde van al die energie en tijd die erin gestoken wordt? De heer MEES: Dan val ik toch even in herhaling, er is voor elk nieuw onderwerp in principe nooit geld beschikbaar, tenzij het al regulier in de begroting zit. Het is altijd kiezen uit schaarste, en dan moeten we opnieuw keuzes maken binnen de begroting. Het is ook niet zo dat we het op 1 januari moeten invoeren. Nee, we gaan ermee aan de slag en dan kun je eventueel bij de voorjaarsnota volgend jaar kijken, want dan doen we weer een integrale afweging van van alles en nog wat en kunnen wij als raad ook allerlei ideeën inbrengen en er geld aan hangen. Het is maar net welke keuze je maakt. Dus wat dat betreft moeten we niet op de zaken vooruitlopen, gewoon kijken: is dit een goed idee, past het bij ons? Als ik ook even kijk naar de doelgroep ouderen, uitkeringen als AOW en dergelijke gaan maar heel beperkt omhoog en we zien dat de kosten van het levensonderhoud sterk toenemen. Dus als je nu ziet dat met name de ouderen erop achteruitgaan, dan zou je specifiek voor die doelgroep dit bijvoorbeeld kunnen laten starten. Dat moet je bekijken aan de hand van een goed onderzoek en daar hebben wij denk ik al een heleboel tools voor aangegeven. Mevrouw DOĞAN: Nog een laatste vraag. Wat vindt u ervan dat, stel, er komt inderdaad een bepaald bedrag uit en het is gewoon hartstikke veel geld en we moeten korten op andere budgetten. Want we hebben best wel wat geld uitgetrokken voor armoede in het bestuursakkoord. Denk aan energiearmoede, kinderarmoede, wat vindt u er dan van als we daarin moeten snijden? De heer MEES: Ik kijk gewoon naar de actuele stand, naar de begroting en we staan er als gemeente hartstikke goed voor. Dus die zorgen deel ik niet. Mevrouw MULLER: We hebben in het bestuursakkoord de komende periode € 4,5 miljoen extra uitgetrokken voor armoede, omdat we die grens oprekken naar 130%. Hoe kijkt u daarnaar? De heer MEES: Leefbaar 's-Hertogenbosch heeft jarenlang gepleit om de grens op te hogen van 120% naar 130%, dus daar zijn we heel blij mee. Maar als wij mogelijkheden zien om zaken te verbeteren, ook in het kader van het armoedebeleid, dan komen wij met voorstellen, zoals dit er nu ligt. Dat wil niet zeggen dat als het bestuursakkoord iets zegt dat wij dan eigenlijk zeggen: nu is onze mond gesnoerd want dit is zo'n goed idee, dan kunnen we de komende vier jaar niets meer doen. Nee, we blijven met ideeën komen. 12 Mevrouw MULLER: We kunnen elke euro natuurlijk maar één keer uitgeven. Is er iets wat u dan niet zou willen doen als we dit gaan doen? Of zegt u: dit moet erbovenop komen? De heer MEES: Dan lopen we toch op de zaken vooruit, want we gaan eerst naar het idee kijken. Dan kijken we naar wat nu de beste optie is. Dan kijken we welk geld erbij nodig is en dan ga je dat integraal afwegen. Als er misschien een meevaller is kun je het daaruit financieren. Maar zo ver kan ik niet op de zaken vooruitlopen. De jaarrekening komt na dit jaar, dus ergens begin volgend jaar weten we hoe we er financieel weer voorstaan. Misschien kunnen we wel met incidenteel geld een paar jaar vooruit financieren. Dat gebeurt ook wel eens. Mevrouw MULLER: Niet alle minima hebben behoefte aan gratis ov. Niet alle minima maken gebruik van ov. U zegt: we hebben een idee, want daar is heel veel behoefte aan. Waarom denkt u nu dat daar meer behoefte aan is dan aan bijvoorbeeld energiearmoede, schulden, voedselzekerheid of kinderarmoede? Waarom denkt u nu dat dat extra geld zou behoeven? De heer MEES: Ik kijk gewoon naar de ervaringen in den lande en dan zie je dat overal waar ze dit gefaciliteerd hebben het een enorme toename geeft. En sterker nog, het heeft ook een ander effect dat bijvoorbeeld het WMO-vervoer sterk terugloopt. Er gaan mensen liever met de bus mee. In die zin zit er dus ook nog een stukje opbrengst op. De heer RADEMAKERS: Allereerst sluiten we ons aan bij de woorden van de heer Mees. Als CDA hebben we altijd geloofd in de Bossche Pas en daarom hebben we er ook aan de wieg mee gestaan, samen met mede-indieners van andere politieke partijen hebben we die mogelijk gemaakt. We zijn ook blij met de brief van de wethouder waaruit blijkt dat de Bossche Pas een succes is. We hebben meer mensen in armoede weten te bereiken, juist ook kinderen. Dat is waar het om gaat en dat is wat het CDA betreft ontzettend belangrijk. Wij zijn dan ook blij met deze motie om de Bossche Pas uit te breiden en dit is dan ook een logische vervolgstap. Wel willen we extra aandacht vragen voor de werkende armen. Het is een mythe dat succes verdient, de werkende armen zijn daar het voorbeeld van. Ook als je hard werkt blijkt soms dat je niet rond kan komen en wij denken dat deze maatregel daarbij een mogelijkheid kan zijn. Laten we het eerst onderzoeken, op tafel krijgen en daarna kunnen we beslissen om de Bossche Pas nog succesvoller te maken. Dat is onze inzet voor vanavond. Mevrouw MUSTAFA: Allereerst, de Bossche VVD vindt dat iedereen moet kunnen meedoen, dat staat voorop. Daarom investeren we met het bestuursakkoord in bestaanszekerheid, het verlagen van drempels naar hulp en het voorkomen van financiële problemen door vroegsignalering. Maar de VVD is ook duidelijk hierin. Werken moet lonen. Bij gratis openbaar vervoer voor minima moeten we ons afvragen of we hiermee daadwerkelijk bijdragen aan het oplossen van armoede en of dit de meest effectieve inzet is van gemeenschapsgeld. Geld dat uiteindelijk door de burger wordt betaald. Pakken we hiermee de oorzaken van armoede aan of bestrijden we vooral symptomen? De motie vraagt om verschillende scenario's te onderzoeken waaronder reizen in de daluren en een eigen bijdrage. Toch vinden wij dat de aanpak bij de verkeerde vragen begint. Voor de VVD staat niet gratis ov voorop, maar de vragen welke inwoners vervoersproblemen ervaren en welke ondersteuning zij daadwerkelijk nodig hebben. Daarom willen we blijven inzetten op bestaande inkomensondersteuning en gerichte hulp. Voor inwoners die vervoer nodig hebben om te werken, te leren, sociaal contact te onderhouden en bijvoorbeeld ook mantelzorg te verlenen. Denk aan inwoners die nachtdiensten draaien en niet altijd gebruik kunnen maken van ov überhaupt. Gratis ov is dus niet voor iedereen de oplossing. Daarnaast biedt de nieuwe ov-concessie ook mogelijkheden om met Arriva en de provincie te kijken naar betaalbare alternatieven. Naar een betaalbaar tarief voor inwoners met een laag inkomen. Dat zal in december ook besproken worden of zelfs ingezet worden. Laten we die mogelijkheden eerst serieus onderzoeken voor we toewerken naar een nieuwe brede regeling. Tot slot, de Bossche VVD wil inwoners helpen om mee te doen en waar mogelijk zelfstandig vooruit te komen. Dat vraagt om oplossingen die aansluiten bij de daadwerkelijke behoefte van de bewoner. De heer MEES: De VVD heeft het erover om de vervoerders te laten kijken naar betaalbare alternatieven of kortingen. Kunt u daar wat specifieker in zijn want ik weet niet goed wat u daarmee bedoelt. Mevrouw MUSTAFA: Het kan zijn dat ik niet helemaal duidelijk ben geweest ook door de 13 zenuwen, omdat het natuurlijk de eerste keer is dat ik moet spreken, maar het gaat er uiteindelijk ook om dat we al bestaande regelingen hebben, we zijn al bezig met een nieuwe ov-concessie. Laten we dat eerst goed onderzoeken voordat we met een nieuwe brede regeling komen die misschien uiteindelijk zelfs niet nodig zal hoeven te zijn. De heer MEES: Het is een maidenspeech, dan mogen we eigenlijk niet interrumperen. De VOORZITTER: Die afspraak hebben we hier niet. De heer MEES: Ze staat er en we kunnen vragen stellen. Arriva zet in feite gewoon een bestaande concessie voort want dat deden zij al. En daar zat die korting in voor de ouderen, maar die wordt vervangen door een korting voor jongeren. Maar iets anders hebben we toch niet in het vat zitten? Ik weet werkelijk niet waar u op zou kunnen doelen. Mevrouw MUSTAFA: Daar zou ik u dan wel graag over willen informeren. In geval van de nieuwe ov-concessie wordt ook gekeken naar betaalbare alternatieven en ook met een maximaal peil van € 34 in de maand, uit mijn hoofd. De heer MEES: Daar moeten wij het na de vergadering maar eens een keer met elkaar over hebben, want dit is voor mij volkomen nieuw. Ik denk niet dat mensen met een laag inkomen er veel mee opschieten, dus mocht het nu allemaal niet mogelijk zijn, zou u dan toch niet denken: misschien moeten we toch maar eens van onze gemeente voor de meest kwetsbaren iets onderzoeken? Mevrouw MUSTAFA: Dat versta ik als een technische vraag en die zou ik ook graag aan de wethouder willen voorleggen. De heer RADEMAKERS: Ik wil mevrouw Mustafa allereerst feliciteren met een heel duidelijke maidenspeech. Er was voor ons nog één klein dingetje onduidelijk, dus vandaar mijn interruptie. Ik hoorde mevrouw Mustafa zeggen dat werken moet lonen. Wij zien in onze gemeente dat er ontzettend veel werkende armen zijn, wat ik net ook al aangaf. Vanuit de andere gemeenten waar dit al wel is ingevoerd weten we dat het een ontzettend doeltreffende maatregel is om werkende armen te bereiken. Is mevrouw Mustafa dan ook niet bereid om in ieder geval het onderzoek af te wachten en te kijken wat het zou betekenen voor de werkende armen hier in Den Bosch? Mevrouw MUSTAFA: Bedankt voor deze vraag. Voor heel veel werkenden is er natuurlijk al een regeling dat je bijvoorbeeld gratis of met korting naar je werk zou kunnen gaan. Dat is er natuurlijk al. Maar ik heb het echt inderdaad over bestaande regelingen die we al in de gemeente of regionaal treffen, dat daar eerst onderzoek naar gedaan moet worden. De heer RADEMAKERS: Toch nog een heel kleine vervolgvraag. Ook al hebben we deze regelingen, zien we toch dat er nog steeds een heel grote groep werkende armen is, ook een groep waarvan ik denk dat de VVD daar graag voor zou willen opkomen. Moeten we dan toch niet dat onderzoek gaan afwachten en kijken wat het zou betekenen voor die groep die we graag willen bereiken? Mevrouw MUSTAFA: Ik denk dat we daarover gewoon van mening verschillen. Ik heb het idee: laten we onderzoek treffen naar bestaande regelingen voor we een nieuwe regeling van het begin af aan moeten onderzoeken. Wethouder KORVER: Wat een mooie naam hè, een motie die heet Gratis ov voor minima. U zult snappen dat het college in basis enthousiast is, want we investeren enorm in bestaanszekerheid. Niet alleen in bestaanszekerheid op het gebied van vervoersarmoede, maar wij willen graag armoede in zijn totaliteit voorkomen. En daarom, een aantal mensen stipte het al aan, investeren we met het nieuwe bestuursakkoord echt met ruim een miljoen in 2027 voor de bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en doen we onder andere veel aan het voorkomen van kinderarmoede. Als ik dan naar de inhoud van de motie kijk, komt er toch wel wat verwarring bij mij naar boven, want in de eerste constatering, en de heer Mees noemde dat net zelf al, gaat het over 65-plussers. Lang niet iedereen uit die doelgroep behoort tot minima, sterker nog, er gaan wel eens geluiden op dat die generatie op dit moment de meest welvarende generatie van Nederland is. Ik weet niet of dat klopt, maar ze behoren zeker lang niet allemaal tot de doelgroep. Natuurlijk richt 14 de rest van de constateringen en overwegingen zich dan wel weer op minima, maar als ik dan naar het dictum kijk, gaat het ineens over gratis ov in onze gemeente, zonder verdere toelichting van de doelgroep. En wij doen veel voor minima, maar in onze ogen is dit verzoek wel heel erg breed. In de Bossche Pas willen wij heel graag zorgen dat het niet gebruik van regelingen minder wordt, dat we daar veel mee kunnen doen. Maar het geld dat wij beschikbaar hebben voor armoede hebben wij al elders aan besteed, dus wij zouden heel graag kijken naar een budgetneutrale toevoeging van een mogelijkheid voor de gebruikers van de Bossche Pas, om te kijken of zij wel gebruik kunnen maken van gratis openbaar vervoer, maar om nu zo'n breed onderzoek te doen, dat gaat ons echt wat ver, dus dat wil ik graag ontraden. De heer MEES: Er zijn heel veel 65-plussers die het goed hebben, dat klopt. Maar er is ook een groep die het heel moeilijk heeft. Mensen met bijvoorbeeld alleen maar AOW of een heel klein pensioentje. Ook de ouderenbonden hebben, toen dit voorstel er kwam om die korting af te schaffen, dat ook met name aangekaart. Die opmerking wil ik dus even maken. Verder, wat ik in mijn betoog al zei, we hebben juist de vrijheid aan het college willen geven, want je kunt bijvoorbeeld zeggen: inderdaad, je pakt een stukje financiering uit de Bossche Pas, je kan een eigen bijdrage opleggen, dus je kunt ook heel beperkt beginnen in de zin dat mensen nog steeds wel zelf daar een bijdrage aan moeten betalen, maar het kan een eerste stap zijn om te kijken: wat is nu het effect op bijvoorbeeld deelname aan het maatschappelijk verkeer, het tegengaan van eenzaamheid en dergelijke? Herkent de wethouder daar iets in om daar iets mee te gaan doen? Wethouder KORVER: Wat ik net eigenlijk zei, is volgens mij van toepassing op de vraag van de heer Mees van dit moment. Zolang het budgetneutraal is, willen wij graag een onderzoek doen naar wat er kan voor de gebruikers van de Bossche Pas binnen het budget dat daarop beschikbaar is, ook voor openbaar vervoer. De heer MEES: Dan vraag ik me toch af: budgetneutraal, in feite zegt u nu: de budgetten voor de komende vier jaar liggen vast, maar elk jaar maken we natuurlijk opnieuw die integrale afweging. Of zegt u eigenlijk: we doen een betonnen ring om het armoedebeleid heen en er kan niets extra's de komende vier jaar? Wethouder KORVER: Volgens mij is niets extra's… wij hebben heel recent, een half jaartje geleden, ontzettend veel extra's gedaan. Daar zijn wij heel trots op, daar staan wij heel erg achter. En er zijn toch ook nog heel veel andere dingen die wij ook willen doen met het budget dat de gemeente heeft, dus in dit geval zeggen wij niet elk jaar een beetje extra. De heer MEES: Dan moet ik constateren dat wij op dit onderdeel een 'njet' hebben voor de komende vier jaar. De VOORZITTER: Dat was geen vraag. Is er behoefte aan een tweede termijn? Niemand? Motie Onderzoek Gratis-OV minima, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, Partij voor de Dieren, De Bossche Groenen, CDA en gewoon ge-DREVEN Mevrouw VAN DER KALLEN (stemverklaring): Wij stemmen tegen deze motie omdat we niet steeds nieuwe regelingen voor specifieke doelgroepen willen invoeren, terwijl bijvoorbeeld middeninkomens vaak buiten de boot vallen. Bovendien investeren we al fors in de Bossche Pas, die juist bedoeld is om inwoners met een kleinere beurs te ondersteunen. De heer LIEBREGTS (stemverklaring): Ik begrijp wat de wethouder hier zegt en misschien ook wel logisch. Anderzijds ben ik blij dat we hier met een motie komen waarbij de mens vooropstaat en niet het geld, dus als 50PLUS zullen we voor deze motie stemmen. Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Als ik het goed heb begrepen heeft de wethouder zojuist een toezegging gedaan om te laten onderzoeken of het mogelijk is om via de Bossche Pas gratis ov aan te bieden. De VOORZITTER: U kunt via een stemverklaring niet vragen of het een toezegging is. Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Zo heb ik het begrepen, dus met die toezegging zullen wij 15 tegenstemmen. De VOORZITTER: U maakt het wel heel lastig. Dan ga ik wel even aan de wethouder vragen of het een toezegging was, want anders krijgen we dadelijk een soort invuloefening. Dan hadden we beter een tweede termijn kunnen hebben. Wethouder KORVER: Ik heb hem niet als toezegging gezegd, maar u mag hem wel als toezegging interpreteren. Als dat wenselijk is, wil ik die toezegging hier wel doen. De VOORZITTER: Wat is dan de toezegging, want dan is het voor iedereen helder. Wethouder KORVER: Dan doen we een onderzoek naar de mogelijkheid om het budget dat reeds beschikbaar is op de Bossche Pas voor de mensen die de doelgroep zijn van de gratis Bossche Pas gebruik te laten maken van gratis openbaar vervoer via de Bossche Pas. Mevrouw MULLER (stemverklaring): Ondanks het feit dat wij het een sympathieke motie vinden, zullen wij tegenstemmen. We willen dat de gelden voor armoede zo goed mogelijk besteed worden. Elke euro kan maar één keer uitgegeven worden en is dit de beste besteding? Wij willen dat er integraal naar het armoedeprobleem gekeken wordt en niet per deelgebied. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 's- Hertogenbosch (Holterman, Krol, Mees), CDA (Rademakers, Van der Sloot, Van de Ven), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), Partij voor de Dieren (Samshuijzen), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Sluiting De VOORZITTER: Dames en heren, het is echt ongelofelijk, om 20.10 uur sluit de voorzitter de vergadering. Ik wens u allen een fijne avond. Sluiting om 20.10 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 10 november 2026 16