Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030

nr Partij Vraag Pagina Antwoord 1e ronde technische vragen 1 D66 Heeft het college berekend wat de gevolgen voor het begrotingssaldo Algemeen: Als alle risico's zich tegelijkertijd met maximaal gevolg zouden voordoen zou dit leiden tot een kostenpost van € 3,61 miljoen in 2028–2030 zijn als meerdere belangrijke financiële risico’s financiële positie in 2027, zie ook de risicoparagraaf. tegelijkertijd optreden? Zo ja, kan het college die berekening en de gebruikte aannames beschikbaar stellen? 2 D66 Kan het college op basis van de beschikbare begrotingsgegevens, Algemeen: De begroting en financiële administratie bieden inzicht in de omvang van deze uitgavencategorieën, maar bevatten geen financiële administratie en bestaande verplichtingen op hoofdlijnen financiële positie afzonderlijke classificatie naar de mate van bestuurlijke beïnvloedbaarheid. Daardoor kan op dit moment niet betrouwbaar aangeven welk deel van de geraamde uitgaven in 2028–2030 worden aangegeven welk exact percentage van de totale uitgaven in 2028–2030 vrij beïnvloedbaar is. De mate waarin beïnvloedbaar is? Graag per belangrijke uitgavencategorie, voor zover gemeentelijke uitgaven beïnvloedbaar zijn, verschilt per uitgavencategorie en hangt samen met wettelijke verplichtingen, al beschikbaar, inzicht geven in (1) de jaarlijkse uitgaven, (2) het deel bestaande contracten en eerder genomen bestuurlijke besluiten. Een aanzienlijk deel van de gemeentelijke uitgaven ligt op dat wettelijk, contractueel of door eerdere besluiten vastligt, (3) de korte termijn vast. Dit betreft onder meer wettelijke taken binnen het sociaal domein, bijdragen aan gemeenschappelijke beïnvloedbaarheid op korte en langere termijn, (4) bekende financiële regelingen, personele en contractuele verplichtingen en kapitaallasten van gerealiseerde investeringen. Deze uitgaven zijn gevolgen en verplichtingen bij aanpassing en (5) het moment waarop niet zonder meer te verlagen zonder juridische, financiële of maatschappelijke gevolgen. Tegelijkertijd beschikt de raad over de raad hierover opnieuw kan besluiten. Maak hierbij onderscheid mogelijkheden om de toekomstige uitgavenontwikkeling te beïnvloeden. Deze mogelijkheden nemen doorgaans toe tussen jaarlijkse exploitatie-uitgaven en investeringen. Als geen naarmate de termijn langer wordt. integraal overzicht beschikbaar is, welke onderdelen zijn dan al wel bekend zonder aanvullend onderzoek? 3 D66 Gezien de voorziene tekorten in de jaren 2028 en verder is het Algemeen: Dit kan financieel bijdragen, echter momenteel is hier geen politiek draagvlak voor. We zoeken naar andere mogelijkheden. essentieel om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren. In hoeverre financiële positie kan het invoeren van betaald parkeren bijdragen aan het verlagen van het structurele begrotingstekort? 4 D66 Is de efficiencytaakstelling van €200.000 uit de Larense risicoparagraaf Bestuur en Nee. De in de risicoparagraaf genoemde efficiencytaakstelling van € 200.000 betreft een mogelijke beheersmaatregel om (p 85) al verwerkt als besparing in de BEL-begroting 2027? d i e n s t v e r l e n i n g t o e k o m s t i g e k o s t e n s t i j gingen bij de BEL Combinatie geheel of gedeeltelijk op te vangen. Deze taakstelling is niet als besparing Zo ja, op welke post en met welk bedrag voor Laren? Zo nee, welke pagina 85 verwerkt in de BEL-begroting 2027 en is evenmin in mindering gebracht op het gekwantificeerde financiële risico. Het risico is financiële betekenis heeft deze taakstelling voor de Larense daarmee volledig in de risico-inschatting gehandhaafd. De efficiencytaakstelling heeft het karakter van een af te roepen begroting? beheersmaatregel. Als het risico zich daadwerkelijk voordoet, kan bestuurlijk worden besloten concrete efficiencymaatregelen uit te werken en in te zetten om de financiële gevolgen te beperken. Voor de gemeente Laren betekent dit dat er geen sprake is van een reeds ingeboekt begrotingsvoordeel. De eventuele financiële doorwerking is afhankelijk van de daadwerkelijk te realiseren besparingen en de verdeling daarvan over de deelnemende gemeenten. De € 200.000 is daarmee geen gerealiseerde besparing of reductie van het ingeschatte risico, maar een mogelijke beheersmaatregel die pas na nadere besluitvorming financieel effect kan krijgen. 5 D66 Welke dienstverlening en wettelijke taken vallen precies onder de Bestuur en Dit is een nieuwe smart-geformuleerde doelstelling uit het recent vastgestelde collegeprogramma. Dit werd om die reden in doelstelling van 90% tijdige uitvoering in 2030? Hoe dienstverlening 2025 nog niet op die manier gemeten. Wel kunt u de realisatie aflezen van de destijds geformuleerde doelstellingen in de was dit percentage daadwerkelijk/het geleverde resultaat in 2025? pagina 25 jaarrekening 2025. 6 D66 Er is 219.00 begroot in 2026 en in 2027 269.000 begroot voor Economie Een belangrijk onderdeel hiervan vormt de bijdrage van € 180K voor Bijzonder Laren. Hier is voor 2027 een extra incidentele onderzoek naar de economische positie van Laren. Welke post begroot van € 50K voor het uitvoeren van een onderzoek. Bijzonder Laren formuleert de onderzoeksvraag, samen met onderzoeken gaat het hier concreet om en wat is de reden van deze de stakeholders. Uiteindelijk stelt het college samen met Bijzonder Laren de onderzoeksvraag vast en beoordelen zij samen relatief forse stijging? Gezien de uitkomsten. Bijzonder Laren voert het onderzoek uit. het ontbreken van ambtelijke ondersteuning voor economie: wie formuleert deze onderzoeken? Wie beoordeelt deze onderzoeken en wie brengt ze tot uitvoering? 7 D66 De komende jaren is circa 1,8 miljoen per jaar gereserveerd voor Openbare ruimte Wij werken de komende jaren aan de vervangingsopgave: 1,8 miljoen is voor groen en grijs openbaar groen en recreatie: Is hierbij rekening gehouden met inhalen van achterstanden in het onderhouden van het groen? Hoeveel van In de exploitatie is budget opgenomen voor het jaarlijks onderhoud. het budget uit voorgaande jaren is uitgegeven of zijn er budgetten Daarnaast is de komende jaren voor renovatie van plantvakken de volgende bedragen naar 2026 en verder overgeheveld? Opgenomen in het investeringsplan: 2027 € 270.000 2028 € 100.000 2029 € 100.000 2030 € 100.000 8 D66 Kan er een prognose gegeven worden van de ontwikkeling van de Duurzaam en Prognose is momenteel nul, in de hoop dat wij conform onze woonvisie bouwen waardoor uiteindelijk geen afdrachten aan opbouw en de tegoeden van het vereveningsfonds in de komende prettig wonen in het vereveningsfonds noodzakelijk zijn. jaren? Laren Zo ja, graag beschikbaar stellen met toelichting. 9 D66 Wonen en bouwen p 160: voor 2027 zijn hier zowel baten als lasten te Duurzaam en Ja, hierin zitten structureel de opbrengsten voor omgevingsvergunningen ad € 1,1 miljoen, qua kosten is dit veelal dvo zien van rond de 1,1 miljoen. prettig wonen in bijdrage, volkshuisvestingsbeleid et cetera. In de geraadpleegde stukken is geen prognose aangetroffen. Om deze beschikbaar Wat zijn deze baten en lasten precies? L a r e n t e kunnen stellen moeten de actuele fondsstand, vastgelegde financiele verplichtingen en verwachte bijdragen per project En geldt dit ook voor 2028 en verder? pagina 160 worden samengebracht. Daarbij moet vervolgens worden toegelicht welke bedragen vaststaan en welke afhankelijk zijn van verdere besluitvorming en uitvoering. 10 D66 Welke onttrekkingen liggen er in 2027 in het verschiet vanuit de Duurzaam en Voor 2027 worden naar verwachting onttrekkingen uit de reserve Klimaat- en Duurzaamheidsbeleid gedaan voor meerdere reserve klimaat- en duurzaamheidsbeleid? prettig wonen in lopende en geplande activiteiten. Het gaat onder andere om de uitvoering van het warmteprogramma, de inzet voor het Laren Soortenmanagementplan (SMP), de voortzetting van de samenwerking met de Hut van Mie, en de doorontwikkeling naar mogelijke duurzame energieopwekking (zoals zon op parkeerplaatsen). 11 D66 In Laren is er slechts 0,1 fte binnen de ambtelijke organisatie voor Duurzaam en Binnen de ambtelijke organisatie is inderdaad monumentenbeleid bij een beleidsmedewerker RO belegd. Daarnaast wordt monumentenbeleid beschikbaar. Is er in de begroting financiële prettig wonen in in incidentele voorkomende gevallen gebruik gemaakt van externe expertise (MooiSticht). De praktijkervaring leert dat middelen gereserveerd voor uitbreiding van deze capaciteit? Zo Laren hiermee de taken op dit beleidsveld voldoende zijn belegd. niet, zou de reserve Sterke Samenleving hiervoor een bron kunnen zijn? 12 D66 Op p 121 staat aangegeven dat door de groei van het aantal leerlingen Onderwijs en Dit betreft een nieuwe ontwikkeling, die niet direct met het vastgestelde IHP Onderwijs te maken heeft. Door groei van het van Laar en Berg de investeringen van 11.219.790 naar 15.970.790 samenleving a a n t a l l e erlingen bij Laar & Berg en de verhoging van de vaste voet (Laar & Berg is een hoofdvestiging geworden) is de gaan en dat daar nog geen rekening mee is gehouden. Dit is nog niet in pagina 121 ruimtebehoefte van de school nu groter dan waarmee in het IHP Onderwijs rekening is gehouden. Dit is nog niet in de de begroting verwerkt? Zo nee, hoe zou begroting opgenomen omdat nog niet duidelijk is hoe hoog de investering precies zal zijn (er is alleen een globale raming) en de begroting eruit zien? wanneer de gemeente met deze kosten te maken krijgt. Met het schoolbestuur lopen gesprekken hierover om tot een oplossing te komen. Over deze extra investering is nog niet besloten, dus ook nog niet verwerkt. Dit zou leiden tot extra kapitaallasten, maar zoals aangegeven is nog niet bekend wanneer deze extra investering nodig zou zijn, derhalve is ook nog niet bekend wanneer die extra lasten zouden starten. 13 D66 De subsidie voor de stichting Dynamic Arts wordt onderdeel van de Onderwijs en De activiteiten subsidie bedraagt € 50.000, comform de aanvraag. Daarnaast ontvangt de stichting een bijdrage voor de huur reguliere begroting. Hoe hoog is deze subsidie en hoe verhoudt zich dit samenleving van de locatie de Scheper. tot de aangevraagde subsidie? 14 D66 In de begroting wordt gesproken over dat we een inclusieve Onderwijs en Er is een incidenteel budget van € 10.000 gereserveerd voor de uitvoering van de lokale inclusie agenda, zie blz.9. Hierbij gemeenschap belangrijk vinden. In dit kader gaat de gemeente samenleving willen we aanhaken bij effectieve regionale activiteiten. uitvoering geven aan de lokale inclusie-agenda. Welke financiële middelen zijn hiervoor gereserveerd en waar wordt dit aan besteed? 15 VVD Inzake de parkeergarage staat een fout: het onderzoek naar de pagina 4 Dit is geen fout, we nemen ook nadrukkelijk de optie van een parkeergarage onder het Hertenkamp mee. parkeergarage gaat om de locatie bij het Singer; bij het Hertenkamp wordt gekeken naar uitbreiding van parkeergelegenheid, geen parkeergarage. 16 VVD Opvallende volatiliteit in de meicirculaire (negatief). Waar zit dit in? pagina 9 Dit wordt met name veroorzaakt door een besluit van het rijk dat huishoudelijke hulp niet langer via de Wmo wordt vergoed voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Dit leidt tot een structurele korting van ruim € 7 ton vanaf 2029. Er is bij de kosten van de Wmo ook rekening gehouden met lagere kosten als gevolg van deze taakmutatie, het beleid zal hier nml op worden aangepast. 17 VVD De DVO met de BEL neemt toe met € 600.000. Dit is meer dan de pagina 10 Loon- en prijsstijgingen is ongeveer € 393K, het bestendigen van uitvoeringstaken binnen de BEL bedraagt € 106K en € 104K stijging van de cao-kosten. Waar wordt de andere € 330.000 aan betreft overige ontwikkelingen. De belangrijkste daarvan is incidenteel alleen voor 2027 en betreft de omgevingswet (€ 65K). besteed? 18 VVD Vanaf 2028 heeft de begroting een tekort van 782k tot 617k per jaar. pagina 11 De stijgende kapitaallasten van de investeringen Onderwijs Huisvesting spelen hier een belangrijke rol in. In de huidige Het college heeft het over een OZB-verhoging als eventueel vangnet berekening is nog niet gerekend met mogelijke subsidiebijdragen Dumava. De verwachting is dat we hier wel aanspraak op (p. 85). Welke andere maatregelen liggen er om dit tekort op te kunnen maken, maar dit is nog onzeker. Verder is het altijd mogelijk om keuzes te maken of om bestaand beleid af te schalen, lossen? dat zijn politieke keuzes voor de toekomst. 19 VVD De bedragen van programma 5 en 6 zijn hoog ten opzichte van pagina 13 Alle bedragen zijn gerelateerd aan doelstellingen en beoogde activiteiten. De kosten daarvan kunnen per programma zeer programma 3. Is dit redelijk? uiteenlopend zijn. 20 VVD Laren heeft relatief hogere apparaatskosten dan Blaricum (+14%) en pagina 17 De apparaatskosten houden inderdaad direct verband met de hogere bijdrage BEL, want zijn beide gebaseerd op de ook hogere inhuurkosten. Hoe verhoudt zich dit tot de hogere bijdrage afgesproken verdeelsleutel. De hogere inhuurkosten worden gerelateerd aan de loonkosten van het personeel in dienst van aan de BEL Combinatie? de gemeente Laren, daarom is dit relatief hoog. De inhuurkosten zijn voor de helft begroot tbv buurtsportcoaches. Hier staan weer rijksbijdragen tegenover. 21 VVD Laren heeft een lager percentage hernieuwbare energie dan Blaricum, pagina 21 Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat er binnen de gemeente Laren weinig geschikte ruimte beschikbaar is voor terwijl er een vergelijkbare vorm van bebouwing is. Wat zijn de grootschalige duurzame energieopwekking. Zo heeft Laren deelgenomen aan het programma Opwek van Energie op plannen van het college om dit te verbeteren? Rijksvastgoed (OER), waarin mogelijkheden voor duurzame energieopwekking langs snelwegen zijn onderzocht. Voor de locaties binnen het grondgebied van Laren bleek uiteindelijk dat deze niet geschikt waren. We blijven inzetten op zon-op dak; onder andere door middel van het Afwegingskader Zonne-energie bij monumenten en panden in beschermde gezichten. Daarnaast onderzoeken wij of binnen de gemeente mogelijkheden bestaan voor zon-op- parkeerplaatsen. Op die manier zetten we, binnen de ruimtelijke mogelijkheden die Laren heeft, in op een verdere groei van de lokale duurzame energieopwekking. 22 VVD Is het noodzakelijk om continu drie separate loketten te bemannen pagina 23 We hebben niet continu drie separate loketten open. De servicenorm is: Inwoners moeten binnen een week terecht kunnen voor de drie gemeenten in de BEL? Kunt u inzicht geven waarom dit zo bij een van de balies in het gemeentehuis. Iedere week hebben we een KTO waarin we de workload en aanvraagbehoefte van is ingericht? de inwoners toetsen. Daarna draaien we aan de "knoppen"om meer baliesagenda's open te zetten of om balie's te combineren. Zo kunnen we ook bij piekbelasting voldoen aan de norm. Over de resultaten gaan we comuniceren in de PHO overleggen. 23 VVD (doel 1.1.1.4) Welke servicenormen gelden nu voor de dienstverlening, pagina 23 1. Servicenorm telefonie. We nemen <30 seconden de telefoon op Norm: 80% 2.Servicenorm wachttijd balie. Met een hoeveel procent wordt gehaald en welke verbeteringen staan voor afspraak helpen wij de burger binnen 5 minuten na binnenkomst. 3.Servicenorm terugbelverzoeken. We bellen binnen twee 2027 gepland? werkdagen terug. Norm: 90% 4.Servicenormen omgevingsvergunning. We behandelen een omgevingsvergunning binnen 8 weken. Norm: 90% 5.Servicenorm MOR. Wij behandelen binnengekomen MOR meldingen binnen 10 werkdagen. 6. Servicenorm binnen een week een afspraak bij Burgerzaken. We hebben ingezet op het verbeteren van de norm t.a.v. terugbelnotities. In 2027 willen we de norm van 80% behaald hebben. Worden gecommuniseerd in de PHO dienstverlening. 24 VVD Visie: "Daarom investeren wij in toegankelijke dienstverlening" etc. pagina 23 Investeren in een toegankelijke dienstverlening betekent dat alle inwoners, ongeacht een beperking, taalbarriere of digitale Wat betekent investeren hier, en hoe worden middelen ingezet om vaardigheden, zelfstandig toegang hebben en gebruik kunnen maken van de gemeentelijke diensten. We zorgen dat onze ervoor te zorgen dat ambtenaren meldingen van inwoners burgerzaken communicatie op B1 niveau is. We gaan een klantreis MOR meldingen inzichtelijk maken om daar een daadwerkelijk beantwoorden? verbeterslag in te maken. We zorgen voor vindbare informatie op onze websites en zetten daar het spel "Mij wel bellen" voor in. 25 VVD (doel 1.2.1.2). Wie bepaalt of een project onder directe pagina 24 Uiteindelijk bepaald het college dit. maatschappelijke impact valt en hoe wordt dat bepaald? 26 VVD (doel 1.2.2.2). Wat is de huidige score en hoe wordt die gemeten? pagina24 Dit is een nieuwe doelstelling, beoogd is om dit via een enquete uit te vragen. 27 VVD (doel 1.2.4.2). Wat is dat percentage nu en wat is de verwachte pagina 25 Zie het antwoord op regel 23. Er is geen groeiprognose voor 2030 omdat de servicenormen een landelijk vastgestelde norm groeiprognose tot 2030? heeft. Het streven is wel om, daar waar het kan, een hoger percentage te realiseren binnen bepaalde servicenormen. 28 VVD 1.2.4: In 2030 wordt 90% van de gemeentelijke dienstverlening pagina 25 Zie vraag 5. 1. Servicenorm telefonie. We nemen <30 seconden de telefoon op Norm: 80% 2.Servicenorm wachttijd balie. Met uitgevoerd binnen de vastgestelde normen. Wat is het percentage op een afspraak helpen wij de burger binnen 5 minuten na binnenkomst. 3.Servicenorm terugbelverzoeken. We bellen binnen dit moment en wat is nodig om dit te halen? Wederom de situatie dat twee werkdagen terug. Norm: 90% 4.Servicenormen omgevingsvergunning. We behandelen een omgevingsvergunning inwoners meldingen en vragen hebben die niet of niet tijdig worden binnen 8 weken. Norm: 90% 5.Servicenorm MOR. Wij behandelen binnengekomen MOR meldingen binnen 10 werkdagen. 6. beantwoord. Servicenorm binnen een week een afspraak bij Burgerzaken. We hebben ingezet op het verbeteren van de norm t.a.v. terugbelnotities. In 2027 willen we de norm van 80% behaald hebben. Worden gecommuniseerd in de PHO dienstverlening. Op dit moment zitten we op 82,66% gemiddeld, waarvan de terugbelnotities achterblijven. Daar is inzet op en dit percentage zit duidelijk in de lift. 29 VVD 1.3.1.1: Uitvoering geven aan het Integrale veiligheidsplan: wat zijn de pagina 26 De prioriteiten zijn geformuleerd in de regionale Veiligheidsstrategie. prioriteiten voor Laren? 30 VVD Hoe worden de boa's met het dashboard resultaatgerichter en pagina 27 zichtbaarder ingezet op parkeer- en verkeersoverlast in het centrum, en op basis van welke data? 31 VVD (doel 1.3.6). Wat is de nulmeting, en krijgt de raad inzage in het pagina 27 dashboard? 32 VVD 1.3.6.1: Dagelijks inzetten op parkeeroverlast. Hoeveel overtredingen pagina 27 zijn in 2025 en 2026 vastgesteld, op welke dagen worden boa's ingezet en wie bepaalt de inzet van de boa's? 33 VVD 1.3.8.1: Hoe wordt voorkomen dat de regeldruk voor evenementen pagina 27 zodanig kostbaar wordt dat het organiseren van een evenement verlieslatend wordt? 34 VVD De lasten voor Openbare Orde en Veiligheid stijgen. Waar wordt dit pagina 29 geld aan uitgegeven? 35 VVD P29 en verder: wat is de allocatie van budget per pagina 29 Onder het kopje 'Wat mag het kosten?' is per programma begroot wat de lasten en baten zijn per jaar en per product. Per programmaonderdeel? product bestaan soms meerdere doelstellingen. De gehanteerde nummering van de producten corresponderen met de De raad wil begrijpen hoeveel geld wordt geïnvesteerd in de nummering in deze tabel. doelstellingen, om inzichtelijk te maken waar de nadruk dient te liggen. Er worden veel doelstellingen genoemd waarvan niet duidelijk is wat de investering en de verwachte opbrengst is. 36 VVD Minimaal 5% van het openbaar groen wordt jaarlijks gerenoveerd, pagina 30 Het college zet niet alleen in op kwaliteitsverbetering in het centrum, maar ook op andere locaties binnen de gemeente. vooral in het centrum. Volgens mij wilde het college ook buiten het Daarbij worden de kosten zorgvuldig bewaakt. Verouderde groenvakken zijn in onderhoud vaak net zo duur, of zelfs duurder, centrum meer aandacht geven. Hoe houdt het college de kosten over dan gerenoveerde vakken. Door te kiezen voor een duurzame en toekomstbestendige inrichting blijven de onderhoudskosten de jaren stabiel als de kwaliteit in zowel A- als B-locaties wordt per saldo naar verwachting stabiel, terwijl de kwaliteit van het groen verbetert. verbeterd? (Onderhoudsbudget, zie p. 89.) 37 VVD (doel 2.1.3). Wat is de huidige waardering en hoe wordt die gemeten? pagina 30 De waardering van inwoners wordt periodiek gemeten via een brede bewonersenquête. Deze enquête richt zich op verschillende onderwerpen binnen de openbare ruimte, waaronder het openbaar groen. De uitkomsten geven inzicht in de huidige waardering van inwoners en vormen een belangrijke basis om de ontwikkeling van de tevredenheid in de komende jaren te volgen. 38 VVD Er wordt gekeken naar "vrachtverkeer in verblijfsgebied bij ervaren pagina 31 Er zal een onderzoek worden uitgevoerd naar de hoeveelheid vrachtverkeer in relatie tot overlast. Het versnellen van beleid overlast". Wat houdt dit in? Kan het beleid versneld worden wordt niet aanbevolen. Verwacht wordt dat geheel 2027 nodig is om een gedegen onderzoek uit te voern en met een ontwikkeld, in plaats van de uitvoering pas in 2028? passend voorstel voor maatregelen te komen. 39 VVD Hoe wordt doel 2.2.2 gehandhaafd, met name het behoud van de pagina 32 kortparkeerplaatsen in het centrum? 40 VVD Welk kwartaal start het onderzoek naar de parkeergarage? pagina 32 In het eerste kwartaal van 2027 41 VVD In de zin "Door de eenmalige investering van het GNR van € 6,5 mln in pagina 34 akkoord hun toekomstbestendige huisvesting de zal de door te schuiven btw ..." het woord "de" weglaten. 42 VVD Fout op p. 34: "Jaarlijks ontvangt de gemeente Blaricum als participant pagina 34 De gebruikte cijfers kloppen inderdaad en zijn overgenomen vanuit de begroting van het GNR. Op 19 juni 2025 heeft het van het GNR een bedrag ...". Kloppen de gebruikte cijfers wel? bestuur van GNR besloten om een financiele bijdrage te leveren aan de nieuwbouw van de toekomstbestendige huisvesting van het GNR. Deze eenmalige bijdrage door de participanten is gebaseerd op 10% van het totale investeringsbedrag van €6,5 miljoen. Dus de bijdrage is €650.000 in totaal voor alle participanten gezamenlijk. De bijdrage van de participanten komt +/- overeen met de terug te ontvangen BTW die de gemeente door dit project krijgt, wat gezamenlijk tussen de 700-900 duizend euro bedraagt. Voor Laren is de bijdrage nu ingezet op €33.780,- (hierover heeft onze Raad positief besloten). De terug te ontvangen BTW-compensatie is €36.370,- . Dit komt overeen met wat er in de begroting 2027 is opgenomen. 43 VVD Campus Crailo ligt vrijwel geheel op Larens grondgebied. Hier is pagina 36 In de grondexploitatie is rekening gehouden met een combinatie van wonen en bedrijvigheid in deze gebiedsontwikkeling. bedrijvigheid ingetekend (5 hectare, zie ook p. 116). Dat is bestuurlijk stevig verankerd bij de drie deelnemende gemeenten (naast Laren ook Gooise Meren en Hilversum). Kunnen hier ook andere zaken worden gerealiseerd? Daarmee kunnen niet zomaar andere vormen of activiteiten worden gerealiseerd. 44 VVD Wat voor soort woningen worden in de Caliskamp gerealiseerd? Er pagina 37 Er is een principeakkoord met eigenaar van het braakliggend kavel aan Caliskamp en Heideveldweg 10a voor herontwikkeling worden alleen 35 tot 45 woningen genoemd. Er staat dat de conform woonvisie met gebruik van het Vereveningsfonds voor tekort van 1 woning in gereguleerd segment. Het gaat om een vergunning fasegewijs wordt verleend: hoe moeten we dat zien, in mix van grondgebonden woningen en betrokkenheid van G&O voor gereguleerd segment in gestapelde bouw. Het 2027 of later? Kan het college dit concretiseren in tijd, fase en type principeakkoord moet worden overgezet worden naar een intentieovereenkomst met afspraken over participatie, toetsing woningen? stedenbouwkundige aspecten, inrichting openbare ruimte en kostenverhaal. De raad wordt betrokken van het noodzakelijk bindend advies voor de BOPA/instemming wijziging omgevingsplan. Eerste fase was Caliskamp 3, dit is tweede fase met verwachte startbouw in 2028. We zetten in op toewijzingsafspraken waarbij deze beschikbaar komen voor Laarders. Voor de overige percelen met bedrijfsbestemming op Caliskamp zijn informerende gesprekken. Voor de woningontwikkeling moeten de ruimtelijke gevolgen voor deze bestaande bedrijven (milieuzonering) inzichtelijk worden gemaakt en eventueel vastgelegd met maatwerkafspraken; dit maakt ook onderdeel uit van de participatie. 45 VVD Bij "Te denken valt aan ..." staat een spatie te veel. pagina 37 akkoord 46 VVD Gaat de wethouder proactief met grondeigenaren aan tafel, en zo ja, pagina 37 Met de uitkomsten van het locatieonderzoek woningbouw als basis is Laren proactief in gesprek over de ingediende locaties hoe wordt dat ingericht (de gronden zijn vaak niet van de gemeente)? die kansrijk worden geacht. Dit is de basis voor de uitvoering van de woningbouwplannen. In de coalitiebespreking is gesproken over een "bouwtafel" met o.a. projectontwikkelaars, taxateurs, makelaars en gemeente. Dit zie ik niet terug in de begroting. 47 VVD Hier wordt gesproken van 2/3 betaalbare woningen, terwijl het pagina 37 We bedoelen hetzelfde. Het uitgangspunt 1/3-1/3-1/3 maakt onderdeel uit van de woonvisie (zie p38). Het wettelijk uitgangspunt 1/3-1/3-1/3 is. Graag aanpassen. uitgangspunt is 2/3e betaalbaarheid, daarmee de minimumeis. 48 VVD Gaat u eerst de nieuwe prestatieafspraken met Hut van Mie pagina 39 De huidige afspraken, waaronder de afspraken over de financiële bijdrage, lopen eind 2026 af. Daarom worden voor de vaststellen voordat de bijdrage ter beschikking wordt gesteld? periode vanaf 2027 nieuwe afspraken opgesteld. Hierin worden onder andere de activiteiten, de beoogde resultaten, de financiële bijdrage van de gemeente en de wijze van bevoorschotting en uitbetaling vastgelegd. Ook wordt afgesproken op welke momenten de vergoedingen beschikbaar worden gesteld. De financiële bijdrage voor 2027 maakt daarmee onderdeel uit van de nog vast te stellen afspraken. 49 VVD SMP: welk effect heeft deze deregulering? pagina 39 Het effect van het SMP is dat gebouweigenaren in veel gevallen niet langer individueel ecologisch onderzoek hoeven te laten Betekent dit dat huiseigenaren minder kosten maken bij een uitvoeren bij verbouwing. Op grond van de Wet natuurbescherming moet bij ruimtelijke ontwikkelingen, zoals verbouwing? isolatiewerkzaamheden, vooraf worden onderzocht of beschermde diersoorten aanwezig zijn. Normaal gesproken gebeurt dit Kan de gemeente dit zelf besluiten bij de aanvraag van een op het niveau van een individueel gebouw. omgevingsvergunning? Met een SMP wordt dit onderzoek echter gebiedsgericht uitgevoerd. De bescherming van gebouwbewonende diersoorten wordt daarmee op gemeentelijk niveau georganiseerd in plaats van per afzonderlijk project. Gebouweigenaren kunnen vervolgens gebruikmaken van het SMP, waardoor een individueel ecologisch onderzoek in veel gevallen niet meer nodig is. Dit levert voordelen op voor gebouweigenaren. Individueel ecologisch onderzoek is vaak duur en tijdrovend. Door gebruik te maken van het SMP vervallen die kosten, nemen de administratieve lasten af en kunnen werkzaamheden sneller worden uitgevoerd. De gemeente kan dit niet zelfstandig regelen via een omgevingsvergunning. Het SMP kan pas worden toegepast nadat de provincie Noord-Holland de benodigde vergunning heeft verleend. Tot dat moment blijven de reguliere regels voor soortenbescherming van kracht. 50 VVD Bij het besluit om rest- en plasticafval samen in te zamelen werd pagina 41 Het gaat om het beperken van de kostenstijging; zonder de invoering van nascheiding zouden de kosten nog meer zijn behalve betere scheiding ook een kostenbesparing verwacht. Kunt u gestegen. De lastenstijging van ca 118.000 komt grotendeels van de GAD (+46), vervolgens de kwijtscheldingen (+36) en de de verhoging van de kosten nader toelichten? urenbelasting vanuit de BEL (+15), vermeerderd met de BTW (+13). 51 VVD Kunnen er meer details worden gegeven over de baten en lasten van pagina 42 Jazeker, hier zijn de baten en lasten begroot in relatie tot de omgevingsvergunningen, grondverkopen, begraafplaats, markt product Wonen en bouwen, en waar zijn die te verifiëren? en welstandstoezicht. 52 VVD Product 3.2 Wonen en bouwen: waardoor nemen de lasten met € pagina 42 De stijging van circa € 500.000 wordt voornamelijk veroorzaakt door een herberekening van de uren van de BEL Combinatie. 500.000 toe? Dit staat niet duidelijk in het overzicht mutaties op Hierdoor worden de kosten van de BEL Combinatie nauwkeuriger verdeeld over de programma's. De totale doorbelasting hoofdlijnen. vanuit de BEL Combinatie blijft per saldo gelijk, maar de toerekening aan product 3.2 Wonen en bouwen valt hoger uit dan in de voorgaande raming. 53 VVD Er wordt onderzocht of bij nieuwe investeringen de kostenverdeling pagina 47 Als de andere gemeenten niet willen meebetalen, dan komt de totale last bij de gemeente Laren te liggen, waardoor het met de buurgemeenten herijkt kan worden. Er wordt niet aangegeven voortbestaan van het zwembad in gevaar kan komen. hoe dit financieel wordt opgelost als de andere gemeenten niet willen meebetalen. Hoe ziet het college dat? 54 VVD Kunt u data delen over de behaalde KPI's en de resultaten van de pagina 47 De nieuwe buurtsportcoachpartij is pas deze zomer gestart. Eind oktober ontvangen we de eerste factsheet met daarin de werkzaamheden van de buurtsportcoaches? eerste resultaten. Deze kunnen na controle met de raad worden gedeeld. 55 VVD Het gaat over een meerjarig investeringsplan voor pagina 47 We zien op dit moment dat verschillende verenigingen in Laren grote investeringen aan de sportaccommodaties dienen te sportaccommodaties, maar in de investeringsplanning staat geen doen, waarbij in principe de huidige regeling investeringssubsidies sportaccommodaties toegepast zou moeten worden, enkele sportinvestering (p. 135–137) en in de reserve Sport en alleen staan er geen middelen in de begroting. Tegelijkertijd moet er ook gekeken worden naar een structuur voor de accommodaties zit nog € 60k (p. 139). Wanneer komt het plan naar de aankomende 20 jaar t.a.v. het onderhoud en het beheer van de Sportaccomodaties. De verwachting zal zijn dat er een plan raad, welke investering is er nodig en hoe wordt dat gefinancierd? voor de korte termijn en voor de lange termijn aan de raad wordt voorgelegd. Aan de sportverenigingen is gevraagd de lange termijnsinvesteringen in kaart te brengen. Op basis daarvan zal een plan voor de lange termijn worden ontwikkeld en aan de raad worden voorgelegd. 56 VVD Brengt het mogelijk maken van Agora-onderwijs in Laren nog kosten pagina 48 Hier zijn kosten aan verbonden. Naast kosten voor huisvesting zijn er kosten 1e inrichting met meubiliar en met zich mee? onderwijsleerpakket en faciliteren gymonderwijs. Voor het Primair Onderwijs ontvangt de gemeente geen extra middelen. Worden voor dit dossier gelden van de Rijksoverheid ontvangen? Voor het Voortgezet Onderwijs is dit wel het geval (bedrag per leerling) 57 VVD Hoe gaat het college de aanpak van femicide inzetten? Er worden pagina 49 Concreet zetten we in op de jaarlijkse Orange the World-campagne (25 november t/m 10 december), waarbij aandacht wordt behalve samenwerking geen concrete maatregelen genoemd. gevraagd voor geweld tegen vrouwen en meisjes. De focus ligt daarbij op jongeren, om bewustwording te vergroten over gezonde relaties, grensoverschrijdend gedrag en het herkennen van signalen van geweld. Daarnaast neemt het team Openbare Orde en Veiligheid (OOV) deel aan de regionale uitwerking van het Plan van Aanpak Stop Femicide. Binnen deze regionale aanpak wordt gewerkt aan het versterken van signalering, risicotaxatie en samenwerking tussen gemeenten en partners in de veiligheids- en zorgketen. De doorvertaling van deze regionale aanpak biedt ook voor Laren handvatten voor verdere inzet op de preventie en aanpak van femicide. 58 VVD De subsidie aan Dynamic Arts wordt vast onderdeel van de reguliere pagina 49 De afgelopen jaren voerde Stichting Dynamic Arts hun activiteiten uit onder de vlag van Versa Welzijn. Nu vraagt Dynamic begroting. Wat houdt dit precies in, en wat is het gevolg voor de Arts voor het eerst zelfstandig een subsidie aan. Dit zorgt voor de gemeente voor meer transparantie in wat ze precies doen, financiële controle op de subsidie? wat daarvan het maatschappelijke effect is en wat daarvoor de kosten zijn. De aard van de activtiteiten van Dynamic Arts gericht op jongeren verandert niet. 59 VVD Het inkoop- en contractmanagement voor maatwerk, circa 175k, deze pagina 52 De regio heeft ingezet op versterking van contractmanagement voor het maatwerkdeel. De € 175.000 in de begroting is de werkzaamheden werden voorheen lokaal gedaan. Welke kosten dalen totale stijging van de bijdrage aan de Regio voor meerdere onderdelen. Het gaat dus niet alleen om het inkoop- en hierdoor en met welk bedrag? contractmanagement. 60 VVD Compensatie OZB voor is structureel 70k. Welke organisaties komen in pagina 52 De compensatie is gericht op maatschappelijke instellingen die eigenaar en/of gebruiker van vastgoed zijn, de regeling moet aanmerking, volgens welke criteria, en hoe wordt het bedrag nog worden vastgesteld. In de conceptregeling wordt er vooralsnog vanuit gegaan dat de organisaties gecompenseerd verdeeld? worden voor de stijging van +/- 78% in 2026 ten opzicht van 2025. 61 VVD 5.1.3: Inzetten op eigen kracht en zelfredzaamheid: wat is het project pagina 55 Bij de pilot Reablement is ingezet op een innovatieve benadering in de maatschappelijke ondersteuning die gericht is op het reablement huishoudelijke hulp? versterken van de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van inwoners. Hierbij wordt uitgegaan van het principe dat niet wordt overgenomen wat mensen zelf kunnen. Inwoners worden geholpen bij het herwinnen van wat ze niet meer kunnen en er wordt een oplossing gezocht voor wat er over blijft. Het gaat om intensieve en korte trajecten bedoeld om de eigen vaardigheden en vertrouwen terug te krijgen of verder te ontwikkelen. Er wordt gekeken naar hulp op verschillende levensdomeinen. Hierbij kunnen ergotherapeuten, fysiotherapeuten en de huishoudelijke hulpen ingezet worden. 62 VVD Krijgt de raad toegang tot het dashboard sociaal domein en welke pagina 57 De raad krijgt geen directe toegang tot het dashboard sociaal domein, maar wordt periodiek geinformeerd over de cijfers cijfers bevat het? binnen het dashboard in de vorm van een RIB over: de jaarrekening de prognose Q2 de prognose Q4 Het dashboard sociaal domein is op dit moment ontworpen als een sturingsdashboard voor het interne management van de uitvoering; het gaat om technische sturingsinformatie. Door de informatie vanuit het dashboard periodiek te delen via een RIB, kan er duiding worden gegeven aan de cijfers. 63 VVD De lasten voor jeugd stijgen in één jaar van € 3.5 mln naar € 4.2 mln. pagina 60 Informatie over het eerste deel van de vraag (uitgaven t.o.v. begroting) is terug te vinden in: Hoeveel werd in 2025 en naar verwachting in 2026 meer uitgegeven o(cid:9)RIB HBEL bij jaarrekening 2025: dan begroot, hoeveel jongeren ontvangen jeugdhulp en wat kost een https://laren.raadsinformatie.nl/modules/8/raadsinformatiebrieven/1203777?parent_event=1432065 traject gemiddeld? o(cid:9)RIB HBEL prognose Q2 2026: https://laren.raadsinformatie.nl/modules/8/raadsinformatiebrieven/1204342?parent_event=1432065 Op dit moment wordt gewerkt aan de prognose Q4 voor 2026. In 2025 maakten 333 inwoners gebruik van jeugdhulp, belangrijk om hier te beseffen is dat één inwoner meerdere voorzieningen kan hebben. De kosten per traject verschillen sterk (per categorie en individueel zorgproduct), daarnaast is op sommige voorzieningen veel gedeclareerd en op anderen weinig. Dit maakt het lastig om in het algemeen iets te zeggen over de gemiddelde kosten per traject en dit zou vragen om een diepere analyse. 64 VVD 6.2.2: Waarom krijgt Huizen de opdracht om alternatieven voor pagina 64 Zij kunnen nml een goede inschatting maken van de uitvoerbaarheid, de kosten en de te verwachte opbrengst. belastingheffing te onderzoeken? Huizen moet de uitvoering Toeristenbelasting wordt bijv. door gemeente Blaricum al door de HBEL uitgevoerd, het is wel zo efficient om dit bij één verzorgen; Laren onderzoekt en besluit. uitvoeringsinstantie te beleggen. 65 VVD Waarom stijgen de overheadkosten jaarlijks zo hard? pagina 66 Voornamelijk door de hogere bijdrage BEL, maar ook door de benodigde structurele gelden WOO. 66 VVD Waarom stijgt de bijdrage aan de BEL met € 600.000? pagina 67 zie beantwoording vraag 17 67 VVD Verduurzaming De Biezem, onttrekking algemene reserve: waarom pagina 67 De verduurzaming van de Biezem zijn niet alleen investeringen maar betreffen ook eenmalige kosten die niet geactiveerd wordt dit niet als lening geboekt waarop kan worden afgeschreven? mogen worden. 68 VVD Waarop is de stijging van de omgevingsvergunningen van € 712k naar pagina 70 Er staat structureel een opbrengst begroot van € 1,112miljoen, bij de najaarsnota is nu een incidenteel nadeel gemeld van € € 1.1 mln gebaseerd en wordt hierin genoeg rekening gehouden met 400.000. De ervaring leert dat het erg lastig is om een goede prognose te maken. Daarom is nu alleen een inschatting voor het tegenvallers? huidige jaar gemaakt. Doorgaans worden er jaarlijks veel aanvragen ontvangen, met grote verbouwingen die niet te voorspellen zijn, daarom kiest het college ervoor om de meerjarige raming ongemoeid te laten. 69 VVD De solvabiliteit zou liefst tussen 25% en 40% liggen. Laren zit op 20,4% pagina 88 Zoals in het voorwoord is opgenomen concludeert de wethouder met de zin: dit betekent dat er aanvullende financiële in 2026 en zakt naar 15,4% in 2030. Maakt de wethouder Financiën ruimte moet worden gevonden om onze ambities te kunnen blijven realiseren. Hier wordt uiteraard over nagedacht. Een zich hier zorgen over, en hoe wordt weer richting de juiste grens mogelijkheid is om belastingen te verhogen, kritisch te kijken naar geplande uitgaven en/of investeringen etc. bewogen? 70 VVD Het budget is afgestemd op kwaliteit B. Wat is kwaliteit B, en kan in pagina 95 Kwaliteit B heeft te maken met de uitstraling en netheid van de totale omgeving. Voor straatverlichting betekent dit dat het centrum en het buitengebied één type straatverlichting worden lichtmasten slechts minimaal scheef mogen staan en waar nodig worden schoongemaakt. gebruikt (welk type) om eenheid in het hele dorp te krijgen? Het is niet mogelijk slechts één type straatverlichting toe te passen voor de gehele gemeente. De inrichting van een straat is bepalend voor bijvoorbeeld een hogere of lagere mast, waar ook een ander type armatuur op hoort om voldoende licht te kunnen verspreiden. Daarnaast is ervoor gekozen om in het centrum van Laren een specifiek type verlichting neer te zetten. In het buitengebied (buiten de bebouwde kom) wordt in eerste instantie geen verlichting geplaatst. We streven er wel naar het aantal verschillende typen masten en armaturen terug te brengen. Dit heeft voordelen qua onderhoud. Bij vervanging van masten en armaturen wordt hier rekening mee gehouden. 71 VVD Laren betaalt meer aan BEL-kosten. Waar zit dat in (duurdere pagina 102 Dit is de vastgestelde verdeelsleutel, volgend jaar wordt dit herzien. Uiteindelijk heeft dit ook te maken met de afname van de projecten of moeilijke dossiers)? Aan het inwoneraantal is het niet verschillende producten van de BEL. gekoppeld: stand 1-1-2026 Blaricum 12.934, Laren 11.545, Eemnes 10.063.