Raadsvoorstel Financiering gemeentelijke bijdrage Oude Lijn; Knooppunt Schiedam Centrum

Raadsvoorstel Aan: De gemeenteraad van Schiedam 8 september 2026 Registratienummer: 26VR048 Contact Steller: [email protected] Telefoonnummer steller: 010-2191111 Portefeuillehouder: wethouder R. Karens; wethouder C. Kahramanoğlu Publicatie : Openbaar Onderwerp: Financiering gemeentelijke bijdrage Oude Lijn project ‘Knooppunt Schiedam Centrum’ A. Voorgesteld besluit: 1. akkoord te gaan met het ter beschikking stellen van 13,95 miljoen euro aanvullende financiële inzet van Schiedam voor het Oude Lijn project OV-knooppunt Schiedam Centrum; 2. voor de toekomstige kredieten busstation en inrichting openbare ruimte stationsgebied deze benodigde € 13,95 miljoen in 2026 te onttrekken aan de algemene reserve en gelijktijdig te storten in de reserve kapitaallasten ter dekking van de toekomstige kapitaallasten; 3. de programmabegroting 2026 te wijzigen conform de bijlage Begrotingswijziging SOK en financiering gemeentelijke bijdrage ‘Knooppunt Schiedam Centrum’. B. Aanleiding: Op 5 januari 2026 hebben het Rijk, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag, de provincie Zuid- Holland en de gemeenten Leiden, Den Haag, Schiedam, Rotterdam, Dordrecht en Rijswijk in het Bestuurlijk Overleg MIRT keuzes gemaakt over de toekomst van de Oude Lijn; de spoorlijn tussen Leiden en Dordrecht. Omdat er voor het totale Oude Lijn project (4 stations upgraden, spoorverdubbeling tussen Delft en Schiedam en 4 nieuwe stations) van meet af aan onvoldoende budget beschikbaar was, is gekozen voor een aanpak in twee fasen. Aan de vier knooppuntstations is een verbouwingsbudget toegedeeld voor een eerste grote verbeteringsslag. Voor deze eerste fase is voor Schiedam Centrum een realisatiebudget vastgesteld van € 153,5 miljoen (incl. BTW; prijspeil 2025). Vanwege alle kostenstijgingen sinds Covid en de daardoor noodzakelijke herverdeling van geld tussen de Oude Lijn projecten, is dit budget voor Schiedam 75% hoger dan de eerdere afspraken uit oktober 2023. De bestuurlijke afspraken die in de MIRT- verkenning Oude Lijn in december 2025 en het BO MIRT van 5 januari 2026 zijn gemaakt, zijn per knooppunt uitgewerkt in een samenwerkingsovereenkomst die in Q4 2026 door bestuurders van partijen zal worden getekend. C. Maatschappelijk doel: Vanuit Schiedam (m.n. de gebiedsontwikkeling SchieDistrict) wordt sinds 2020 gewerkt aan financiering vanuit Rijk en regio voor verbetering van het verouderde station Schiedam Centrum; hét regionale openbaar vervoerknooppunt aan de westkant van Rotterdam. Verbetering van dit station is nodig vanwege de geplande verstedelijking en verwachte reizigersgroei in de komende decennia. Daarnaast is van belang dat deze OV-knoop qua ruimtelijke kwaliteit, functionaliteit (reizigersgroei) en sociale veiligheid in de pas blijft lopen met de aangrenzende ontwikkelingen in S chieDistrict (wonen; werken; een leven lang ontwikkelen) en in Schiedam als geheel. D. Argumenten: 1.1 Forse kostenstijgingen sinds 2022 (post-Covid) maken aanvullende inzet van alle partijen in de deelstudies van de Oude Lijn nodig. In de loop van Q3 van 2024 bleek uit de eerste kostenramingen in alle deelstudies van de Oude Lijn (knooppunten Leiden, Den Haag Laan van NoI, Dordrecht en Schiedam) dat de realisatiekosten in de infrastructuur na Covid aanzienlijk waren gestegen (factor 3 tot 4) t.o.v. de ramingen uit 2022 bij de start van de Verkenning Oude Lijn. Aangezien het beschikbare realisatiebudget voor de totale Oude Lijn vast stond, werd naast een fasering ook een herschikking van budgetten tussen de verschillende deelstudies en partijen onvermijdelijk. Vooral deze herschikking vergde in 2025 een gevoelig en gecompliceerd proces. De ronde van WoMo-subsidies1 die het demissionaire kabinet Schoof in de zomer van 2025 open stelde bood kansen, doordat IenW in deze regeling een apart budget voor bereikbaarheids- verbetering beschikbaar kreeg. Hiermee kon het rijk middelen inbrengen ter verruiming van zijn aandeel in het (vaststaande) budget van de Oude Lijn. Om die rijksmiddelen als knooppuntproject toegekend te krijgen was wel een extra inzet nodig vanuit regiopartijen; in het geval van station Schiedam Centrum de MRDH en de gemeente Schiedam. Uiteindelijk hebben de knooppuntprojecten Leiden en Schiedam eind 2025 aanvullende rijksmiddelen toegewezen gekregen. De aanvullende inzet van gemeente Schiedam bedraagt € 13,95 miljoen en is onder paragraaf G. Financiën op hoofdlijnen nader uitgewerkt. Het realisatiebudget dat in het BO MIRT van januari 2026 is besloten, bestaat uit de volgende bijdragen per partij. Deze zullen na de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst in het BO MIRT van november 2026 worden geïndexeerd. Dat ziet er als volgt uit. 1 WoMo staat voor "Woningbouw en Mobiliteit", een financiële regeling van het rijk voor investeringen in de bereikbaarheid en ontsluiting van nieuwe woongebieden om de bouw van nieuwe woningen te versnellen 1.2 Het maatregelenpakket in de eerste fase pakt de twee hoofdproblemen van de OV-knoop Schiedam Centrum aan. In de deelstudie Knoop Schiedam hebben partijen (NS, ProRail, gemeente, RET en MRDH) in 2024 en 2025 een Voorkeursvariant ontwikkeld die meteen in de eerste fase de twee hoofdproblemen van de OV-knoop Schiedam Centrum structureel aanpakt. Naast de sociale veiligheid in en om het station, is dat de transfercapaciteit die vergroot moet worden vanwege de reizigersgroei in de komende 15 jaar (van 65.000 naar 100.000 per dag). Dit wordt in de komende jaren in deze eerste fase verder uitgewerkt tot definitieve ontwerpen voor de volgende maatregelen op en rond station Schiedam Centrum: - Er wordt in combinatie met de huidige reizigerstunnel een tweede tunnel in het station gebouwd. Dat biedt zicht door de gehele tunnel en vergroot de sociale veiligheid in het station - Het busstation wordt gecomprimeerd. De haltes komen centraal te liggen bij de trappen naar de stationshal. Het doorgaand verkeer over de Horvathweg komt aan de noordzijde van de weg. Dit zorgt voor een compacte OV-knoop met duidelijke en korte looplijnen. - Er komt een oostelijke metro-entree vanaf de Horvathweg. - Passend bij de ontwikkeling van Schieveste komt er een compacte nieuwe Noordentree. De Zuidentree aan de stadszijde wordt vernieuwd in aansluiting op de ontwikkelingen van Terras aan de Schie en ‘sMaak. - De openbare ruimte aan de noord- en zuidzijde van het station (pleinen) worden heringericht en toeleidende fiets- en wandelroutes worden aangepakt. De fietsenstalling die in het najaar van 2025 met 600 plaatsen is uitgebreid, zal in een volgende fase verder worden vergroot en aangepast, en krijgt een herkenbare entree aan de Schie. E. Duurzaamheid Het thema duurzaamheid is onderdeel geweest van de verkenning in 2024 en 2025 en wordt ook in de komende Planuitwerkingsfase verder meegenomen in de uitwerking tot een definitief ontwerp dat wordt getoetst aan het gemeentelijk beleid (IOT). F. Kanttekening en risico’s: 1.1 Voorgeschreven rijksaanpak van een MIRT-proces schuurt met gemeentelijke aanpak en tempo van gebiedsontwikkeling SchieDistrict en bijbehorende financiële, bestuurlijke spelregels Projecten als de vernieuwing van de OV-knoop Schiedam Centrum zijn door hun aard en schaal complex. Dit doet zich voor in alle knooppunten van de Oude Lijn. De complexiteit is met name in Schiedam een gevolg van de spanning tussen • enerzijds de dynamiek van de MIRT-werkwijze voor studie en besluitvorming. Dit is een werkwijze die bestemd is voor het grote rijksinfrastructuurprojecten (wegen; spoor) en die door sommige stakeholders soms strikt en lineair wordt toegepast; en • anderzijds de dynamiek, het tempo en het meer organische karakter van een gebiedsontwikkeling als SchieDistrict die al volop in uitvoering is. Het Directeurenoverleg Knoop Schiedam heeft op 9 april 2026 een aanpak vastgesteld om met deze spanning om te gaan, onder meer door bepaalde ontwerpwerkzaamheden (Horvathweg en busstation) uit de komende Planuitwerkingsfase al meteen te starten. Daarmee worden potentiële conflicten met lopende projecten van SchieDistrict voorkomen. 1.2 Partijen zijn gezamenlijke verantwoordelijk binnen de grens van hun eigen bijdrage. Partijen (NS, RET, MRDH, ProRail en gemeente) zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de integrale verbetering van de OV-knoop Schiedam Centrum. Zij dragen verantwoordelijkheid voor de realisatie van hun aandeel in het project. Uitgangspunt is dat elke partij dat doet binnen de grenzen van zijn eigen bijdrage. De gemeente is verantwoordelijk voor realisatie van haar onderdeel van de scope in dit project, te weten de herinrichting van de openbare ruimte in het project, de stationsomgeving. Dit omvat, samen met de MRDH, de herinrichting van de Horvathweg en de aanleg van het vernieuwde busstation. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de herinrichting van de twee stationspleinen zuid en noord en de toeleidende route naar de P&R. In de Samenwerkingsovereenkomst is afgesproken dat financiële meevallers terugvloeien in de risicoreservering van de totale scope van het project OV-knoop Schiedam. Dit betekent dat de gemeente altijd haar totale bijdrage van € 20,6 mln (incl. BTW) zal betalen. Het vraagstuk van indexatie vormt, gezien de doorlooptijd van het project, een apart aandachtspunt. Voor de bijdrage van het rijk (bestemd voor het ProRail gedeelte in het project, te weten de stationsentrees en -hal, verbreding reizigerstunnel; stijgpunten), is indexatie per jaar onzeker. Dit risico geldt in veel mindere mate voor de scope waarvoor de gemeente verantwoordelijk is door de financiële regels omtrent (voorgeschreven) indexatie. Daarnaast geldt dat de gemeentelijke scope (Horvathweg + busstation; openbare ruimte) technisch minder complex en beter voorspelbaar is. G. Financiën: De financiële verwerking van de gemeentelijke bijdrage ziet er als volgt uit Hieronder worden uitsluitend bedragen exclusief BTW en op prijspeil 1-1-2026 genoemd. Het budget voor de gemeente is opgedeeld in twee onderdelen: • ca. € 7,16 mln. voor de herinrichting van de openbare ruimte (stationspleinen e.d.). • ca. € 10,23 mln. voor de Schiedamse bijdrage van 50% aan de herinrichting van de Horvathweg en de vernieuwing van het busstation (totaal € 20,5 mln. waarvan de MRDH de andere helft betaald). Van de Schiedamse opgave van 17,39 mln. wordt ca. € 2,73 miljoen aan voorbereidingskosten gedekt via de grondexploitatie Stationsomgeving (budget is reeds in de grondexploitatie aanwezig hiervoor). Ook is er reeds een subsidie verkregen voor de (her)inrichting stationsomgeving knoop Schiedam van € 0,71 mln excl. BTW. Er resteert daarmee nog een opgave voor Schiedam van ca. € 13,95 miljoen. Voorgesteld wordt dit bedrag van € 13,95 mln in 2026 te onttrekken aan de algemene reserve en tegelijkertijd te storten in de reserve kapitaallasten ter dekking van de kapitaallasten van de toekomstige benodigde kredieten voor het busstation en het openbaar stationsgebied conform de bijlage Begrotingswijziging SOK en financiering gemeentelijke bijdrage ‘Knooppunt Schiedam Centrum’. Voor de investeringen voor de realisatie worden naar verwachting deels in 2027 (busstation) en deels in 2033/2034 (openbaar stationsgebied) kredieten aangevraagd. In 2027 is het realisatiebesluit over de start van de aanleg voorzien voor Horvathweg en busstation. De bijbehorende kapitaalslasten worden dan gedekt vanuit de reserve kapitaallasten. Hiermee wordt een toekomstige structurele belasting van de gemeentelijke begroting vermeden. Het bedrag van ca. € 13,95 mln. bestaat uit: • ca. € 8,71 mln. voor de investering in het busstation en de Horvathweg West (totaal krediet van€ 17,42 mln. waarvan de MRDH 50% bijdraagt); • ca. € 5,24 mln. voor de investering in de openbare ruimte (totaal krediet van € 5,95 mln. waarvan € 0,71 mln. wordt gedekt door een al eerder verkregen subsidie voor de (her)inrichting stationsomgeving knoop Schiedam). Daarmee wordt het totale financiële arrangement voor de verdeling van de BO MIRT gelden voor de gemeente Schiedam als volgt: De aanpassingen in de grondexploitatie Stationsomgeving worden tijdens het komende MPG eind 2026 aan de raad gepresenteerd. Een eerste inschatting geeft een positief effect van ca. € 1,9 mln. (nominaal). Dit volgt uit een vermindering van de opgenomen kosten voor de MIRT van € 2,6 mln. en de verplaatsing van de hierboven beschreven subsidie vanuit de grondexploitatie naar het krediet van € 0,7 mln. De risico’s zitten volledig verwerkt in de kredieten. In de Samenwerkingsovereenkomst is afgesproken dat financiële meevallers terugvloeien naar het budget van het totale project OV- knoop Schiedam. Daarom wordt het gehele budget inclusief alle geraamde risico’s in de kredieten voor de investeringen meegenomen. H. Uitvoering (TA-tekst, planning, communicatie, publicatie, evaluatie/controle etc.): In december 2026 worden de aanpassingen in de grex Stationsomgeving die voortvloeien uit dit raadsvoorstel gepresenteerd bij de behandeling van het MPG. Bijlage(n): - Samenwerkingsovereenkomst Knoop Schiedam Centrum 26BIJ01621 - Begrotingswijziging SOK en gemeentelijke financiering knooppunt Schiedam centrum burgemeester en wethouders van Schiedam, de secretaris, de burgemeester, C.E. Bos mr. H.M. Bergmann De raad van de gemeente Schiedam; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 8 september 2026 ( 26VR048) Besluit: 1. akkoord te gaan met het ter beschikking stellen van 13,95 miljoen euro aanvullende financiële inzet van Schiedam voor het Oude Lijn project OV-knooppunt Schiedam Centrum; 2. Voor de toekomstige kredieten busstation en inrichting openbare ruimte stationsgebied deze benodigde € 13,95 miljoen in 2026 te onttrekken aan de algemene reserve en gelijktijdig te storten in de reserve kapitaallasten ter dekking van de toekomstige kapitaallasten. 3. De programmabegroting 2026 te wijzigen conform de bijlage Begrotingswijziging SOK en financiering gemeentelijke bijdrage ‘Knooppunt Schiedam Centrum’. De wijziging van de programmabegroting 2026 luidt als volgt: Lasten verhoging Lasten verlaging Programma 2 Ruimtelijke inrichting in samenhang € 13.950.000 0 Baten verhoging Baten verlaging Programma 2 Ruimtelijke inrichting in samenhang € 13.950.000 0 Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schiedam in zijn openbare vergadering van 6 oktober 2026. de griffier, de voorzitter, {{esl:Signer1:capture:size(200,100)}} {{esl:Signer2:capture:size(200,100)}} mr. A. van der Lugt mr. H.M. Bergmann