Accountantsverslag 2025

ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 Gemeente Bunschoten 9 JULI 2026 Per saldo persoonlijker Aan de gemeenteraad Geachte leden van de gemeenteraad, van de gemeente Bunschoten Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten aan. Onze opdracht is Postbus 200 uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 6 november 2025. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van 3750 GE Bunschoten - de jaarrekening 2025. Spakenburg Bij de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten hebben wij een controleverklaring met een goedkeurend oordeel verstrekt betreffende de Datum getrouwheid. 9 juli 2026 De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten. Bij deze Ons kenmerk jaarrekening hebben wij op 9 juli een goedkeurende verklaring verstrekt. 1019575/ACV2025 Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Bunschoten voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze Behandeld door controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. J.H. Hop RA Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. drs. C.L. (Caroline) Willems RA Partner Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 2 Inhoudsopgave Inleiding Inleiding ▪ Bestuurlijke samenvatting controle 2025 4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ▪ Belangrijkste bevindingen uit onze controle 8 ▪ Rechtmatigheidsverantwoording 19 Samenvatting Samenvatting ▪ De financiële positie van uw gemeente 22 ▪ Financiële positie Bevindingen Bevindingen ▪ Resultaatanalyse Rechtmatigheid ▪ Organisatie 27 Rechtmatigheid ▪ Administratieve organisatie en interne beheersing Financiële positie ▪ IT-audit 29 Financiële positie ▪ Onze kijk op de algemene IT-beheersingsmaatregelen Organisatie ▪ Betrouwbaarheid en continuïteit van IT omgeving Organisatie ▪ Overige aangelegenheden 32 IT-audit ▪ Bijlagen 35 IT-audit ▪ Bijlage 1a: Niet-gecorrigeerde controleverschillen Overig Overig ▪ Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle ▪ Bijlage 1c: Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 Bijlagen Bijlagen ▪ Bijlage 2: Onafhankelijkheid Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 3 Bestuurlijke samenvatting Per saldo persoonlijker Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding Onderwerp Beschrijving Referentie Inleiding Getrouwheidsoordeel • Wij geven een goedkeurend oordeel af voor de getrouwheid. Pagina 10 Inhoudsopgave Inhoudsopgave • De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1.550.000. Samenvatting Financiële positie • De financiële positie ultimo 2025 is gedaald ten opzichte van 2024. Dit is met name het gevolg van het negatieve Pagina 21 Samenvatting saldo baten en lasten over 2025 ad. € 1,2 miljoen. • Het weerstandsvermogen bedraagt € 24,0 miljoen. Het weerstandsvermogen is ruim hoger dan de door de gemeente Bevindingen Bevindingen onderkende aanwezige risico’s ad € 8,0 miljoen. Interne beheersing • In het najaar 2025 hebben wij onze interim-controleuitgevoerd. Tijdens deze interim-controle richten wij ons vooral op Pagina 27 Rechtmatigheid de opzet en bestaan van de administratieve organisatie. Onze bevindingenhebben wij in een management letter aan Rechtmatigheid het college gerapporteerd. Onze algemene indruk van de gehele administratieve organisatie en interne beheersing bij de gemeente Bunschoten is positief. Met name de beheersing van de geautomatiseerde omgeving verdient meer Financiële positie aandacht gezien het aantal openstaande bevindingen. Financiële positie • Tijdens de werkzaamheden voor de 2025 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT Pagina 28 beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest kritische applicaties rond inkoopfactuurverwerking, Organisatie Organisatie belastingen en het grootboek. Wij hebben dit in 2025 nog gedaan vanuit de gedeelde back office met de andere BLNP-gemeentes. Hiervoor hebben wij diverse General IT Controls rond de relevante informatiesystemen getoetst. In een aantal systemen is sprake van ontwikkelpunten. Door het beëindigen van de BLNP-samenwerking moet IT-audit Bunschoten een keuze gaan maken over de (zelfstandige) inrichting van haar IT-omgeving, mede in het licht van de IT-audit nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbw). Kwaliteit verslaggeving • Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken Pagina 11 Overig Overig geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 5 Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding Onderwerp Beschrijving Referentie Inleiding Controleproces • Bij de start van de controle waren de jaarstukken nagenoeg gereed, het controledossier was grotendeels compleet. De rechtmatigheidsverantwoording is tijdens de controle volledig aangeleverd en na de controle verwerkt in de definitieve Inhoudsopgave versie van de jaarrekening. Inhoudsopgave • Wij willen de ambtelijke organisatie graag bedanken voor hun inzet en snelle oplevering. Samenvatting Grondexploitatie • Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie Pagina 11 Samenvatting bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Deuitgangspunten voor de grondexploitatie achten wij acceptabel. Qua ontwikkeling resteren nu vooral De Kronkels-Zuid en Eiland 6. De andere twee projecten (eilanden 4 en 5) nadere hun Bevindingen completering. Bevindingen • In 2025 is voor € 0,6 miljoen winst genomen op de Eilanden 4 en 5. Rechtmatigheid Overige • Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de Pagina 9 Rechtmatigheid Gemeente-specifieke SiSa-bijlage 2025 geconstateerd. onderwerpen • Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en Financiële positie dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Bunschoten voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Conform Financiële positie de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti-cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring. Organisatie Rechtmatigheids- • Wij hebben de rechtmatigheidsverantwoording gecontroleerd op haar getrouwheid in lijn met de handreiking 1152 van de Pagina 18 Organisatie verantwoording Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants. In lijn met deze handreiking hebben wij afzonderlijke werkzaamheden gedaan op de werkzaamheden van de VIC-functie, op het voorwaarde-, M&O-, en begrotingscriterium. Het college heeft IT-audit voor € 3,3 miljoen rechtmatigheidsbevindingen gerapporteerd. Dit is boven de verantwoordingsgrens van € 1,6 miljoen. IT-audit De geconstateerde afwijkingen leiden daarmee tot een niet goedkeurend rechtmatigheidsoordeel. De raad heeft alle begrotingsoverschrijdingen als acceptabel aangemerkt. Netto bedragen de fouten en onduidelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid € 109.000. Het rechtmatigheidsoordeel moet echter geveld worden op het bruto bedrag van € 3,3 miljoen. Overig • De rechtmatigheidsafwijkingen groter dan de rapporteringsgrens van € 30.000 zijn toegelicht in de paragraaf Overig Bedrijfsvoering. Voor verdere toelichting verwijzen wij naar het hoofdstuk “Rechtmatigheid.” Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 6 Bestuurlijke samenvatting Conclusies jaarrekeningcontrole 2025 Inleiding Inleiding Onderwerp Beschrijving Referentie Inhoudsopgave Inhoudsopgave Schatkistbankieren • Met de Wet verplicht schatkistbankieren zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige middelen in de Pagina 16 schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal een limiet van € 1,4 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening Samenvatting verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over-dan wel onderschrijding van de Samenvatting toegestane limiet. Uit de verantwoording van het schatkistbankieren over 2025 -zoals opgenomen in de paragraaf Financiering -blijkt dat de gemeente Bunschoten geen overschrijdingen laat zien. Bevindingen Bevindingen Sociaal domein • U heeft deze taken uitbesteed aan Eemkracht respectievelijk de gemeente Amersfoort. Over boekjaar 2025 is ook Pagina 17 voor hen het rechtmatigheidsoordeel verlegd van accountant naar college. U heeft met beide partijen afspraken Rechtmatigheid gemaakt over de rechtmatigheidsverantwoording. Door zowel Eemkracht als de gemeente Amersfoort is Rechtmatigheid gerapporteerd over de rechtmatigheid, wat is meegenomen in uw evaluatie. Eemkracht heeft een onzekerheid gerapporteerd van € 45.000 en Amersfoort een onzekerheid van € 65.000. Financiële positie • Vanuit de gemeente Amersfoort is in tegenstelling tot voorgaand jaar de controleverklaring van de controlerend Financiële positie accountant eerder beschikbaar gekomen. Uit de rapportage van de accountant van Amersfoort blijkt dat de problematiek die zich vorig jaar voordeed met de aanbieder die door u taakgericht gefinancierd wordt, zich niet langer voordoet. Organisatie • De gemeente Amersfoort op haar beurt taken uitbesteed aan MetMaya. Deze heeft laat haar jaarrekening Organisatie gepubliceerd en daar komt een hogere realisatie uit van € 3,5 miljoen. Voor de gemeente Bunschoten betekent dit een extra bijdrage van € 325.000 die door de late publicatie niet meer in de jaarrekening kon worden verwerkt. Wij hebben IT-audit deze extra bijdrage die betrekking heeft op 2025 meegenomen in onze foutenevaluatie. IT-audit Voorzieningen • De gemeente kent veel onderhoudsvoorzieningen. In de afgelopen jaren hebben wij gerapporteerd dat de bestedingen Pagina 14 achterblijven bij de onderliggende plannen. Dit probleem zou opgelost worden door de recente herijking van de Overig onderhoudsplannen. Dit is echter niet het geval. Wij zien voor de meerderheid van de voorzieningen dat de Overig bestedingen achterblijven ten opzichte van de plannen. Wij hebben in dit rapport een nadere analyse gemaakt van de oorzaken van het achterblijven van de bestedingen. Inmiddels staat er ongeveer € 5 miljoen op de balans aan Bijlagen voorzieningen, die door de jaren heen beperkt gebruikt worden voor het onderhoud waarvoor het bestemd is. Voor Bijlagen verdere duiding op dit onderwerp, zie pagina 15. • De voorzieningen die een omvang hebben < € 50.000 zijn door ons meegenomen in onze foutenevaluatie. Deze voorzieningen hebben bij elkaar een omvang van €113.000. De reden dat wij dit doen ligt er in dat voorzieningen alleen getroffen kunnen worden voor groot, structureel onderhoud. Kleine uitgaven horen via de exploitatie te lopen. Wij zien in de voorzieningen die kleiner zijn dan € 50.000 dat hier structureel kleine kosten doorheen lopen die niet aantoonbaar aan te merken zijn als groot onderhoud. Wij adviseren u om voor deze activiteiten onderhoudsbudgetten Accountantsverslag2025 te formuleren. gemeente Bunschoten 7 Belangrijkste bevindingen Per saldo persoonlijker Belangrijkste bevindingen in onze controle Wij verstrekken een controleverklaring bij de jaarrekening 2025 met een Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Inleiding Inleiding goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid. Met de opdrachtbevestiging getekend op6november 2025 heeft u ons opdracht Wij hebben onze controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Bunschoten gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. Inhoudsopgave uitgevoerd, en verstrekken een controleverklaring met een goedkeurend oordeel Inhoudsopgave betreffende de getrouwheid bij deze jaarrekening. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: Samenvatting • Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado). Samenvatting Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met • De Controleverordening gemeente Bunschoten (op grond van artikel 213 van de betrekking tot het vermogen en het resultaat Gemeentewet). Bevindingen Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is Bevindingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op het gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een vermogen of het resultaat van de gemeente. Hiervoor verwijzen wij naar de bijlage 1a. beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van Rechtmatigheid Rechtmatigheid onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met Financiële positie betrekking tot SiSa-bijlage Financiële positie Wij hebben geen ongecorrigeerde controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd. Organisatie Organisatie Wel is sprake geweest van mutaties ten opzichte van de origineel gedeelde SiSa- bijlage. IT-audit IT-audit Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Overig Wij hebben tijdens onze controle geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen Overig geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn op de WNT. Conform de afspraken met onze beroepsvereniging hebben wij het anti- Bijlagen Bijlagen cumulatiebeding voor de WNT niet gecontroleerd en dit ook gemeld in de controleverklaring. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 9 Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inleiding Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten Goedkeuringstoleranties Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- Inhoudsopgave en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel Inhoudsopgave mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in bijlage 2 bij deze rapportage. Samenvatting Samenvatting Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Rapporteringstolerantie € 77.500 Bevindingen Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor Bevindingen de presentatie van de financiële positie en de resultaten van de gemeente. Daarnaast 5 2 0 vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van 2 Rechtmatigheid Rechtmatigheid moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om r a a Onzekerheden € 1.550.000 jk inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De e o B Financiële positie belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de Financiële positie toelichting in de jaarrekening 2025. Fouten € 1.550.000 Organisatie Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot Organisatie belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de IT-audit Rapporteringstolerantie € 37.000 IT-audit verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen aannemelijk zijn en consistent worden gebruikt. 4 Overig 2 0 Overig 2 Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2025 uitgevoerd met inachtneming van de r a Onzekerheden € 2.256.000 a volgende goedkeuringstoleranties, zoals opgenomen in de door u vastgestelde jk e Bijlagen o controleverordening: B Bijlagen Fouten € 752.000 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 10 Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening, met uitzondering van de door De grondexploitaties zijn geactualiseerd Inleiding ons geconstateerde onzekerheden De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de De jaarstukken 2025 van uw gemeente bestaan uit: gemeente Bunschoten betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de Inhoudsopgave Inhoudsopgave • Het jaarverslag 2025 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen). bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). De balanspost heeft een omvang van € 2,8 miljoen. Dit bedrag vertegenwoordigt het vermogen dat u al in de grondexploitatie • De jaarrekening 2025 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de Samenvatting jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage). heeft geïnvesteerd. Daar tegenover staan nog te realiseren baten groot € 48,3miljoen Samenvatting en lasten groot € 42,7 miljoen. In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben Bevindingen Bevindingen we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, Ontwikkeling boekwaarde (in mln) bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Rechtmatigheid Rechtmatigheid € 12,0 € 11,2 Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle-en € 9,8 Financiële positie Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde € 10,0 Financiële positie werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere € 7,8 informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben € 8,0 Organisatie Organisatie wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: € 5,9 € 6,0 • Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis € 6,0 IT-audit van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. IT-audit • Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van € 4,0 € 2,8 de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in Overig de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de € 2,0 Overig jaarrekening zijn opgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met € - Bijlagen Bijlagen de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 11 Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inleiding Controlewerkzaamheden grondexploitaties Actualisatie grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: Inhoudsopgave Inhoudsopgave • Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden De Kronkels-Zuid –aangekochte grond in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te In 2024 hebben wij gerapporteerd over de overeenkomst voor de aanschaf van grond Samenvatting realiseren zijn in het plangebied van De Kronkels-Zuid. Deze verkoop was nog voorwaardelijk Samenvatting • Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid vanwege het voortgezet gebruik door de huidige eigenaar. De grond zou uiterlijk 31 tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse december 2025 feitelijk geleverd worden en het restant van de koopsom (€ 330.000) Bevindingen gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in zou ook pas bij de feitelijke levering van de grond verschuldigd zijn. Deze transactie Bevindingen de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? heeft in 2025 niet plaatsgevonden. In de jaarrekening is het reeds betaalde deel van • Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder de koopsom (€ 1,97 miljoen) gezien het voorgaande verwerkt als vooruitbetaling. De Rechtmatigheid Rechtmatigheid druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en daadwerkelijke grond is namelijk nog niet in uw bezit. grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is Wel zijn in 2025 voor een bedrag van € 0,8 miljoen andere beoogde gronden Financiële positie afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen verworven van andere partijen. Financiële positie bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Het verwerven van de grond duurt langer dan verwacht, in combinatie met Organisatie • Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit problematiek rondom het bestemmingsplan. Daardoor gaat het project later starten Organisatie is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke dan verwacht. Het zwaartepunt van de grondwerkzaamheden is daarom verschoven prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden naar 2028 en later. Eventueel aanvullend uitstel kan verder nog effect hebben op het IT-audit IT-audit bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende project doordat toenemende rentekosten moeten worden toegerekend. prijsontwikkelingen? Overig Eiland 6 Overig Deze vier P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals De eerste werkzaamheden bouw-en woonrijpmakenzijn uitgevoerd, maar deze zien in opgenomen in uw paragraaf “Grondbeleid”. De balanswaarde is in 2025 afgenomen 2025 vooral nog op het afschermen van het gebied voor diersoorten die worden Bijlagen van € 7,8 miljoen naar € 2,8 miljoen (geïnvesteerd vermogen). De daling is vooral Bijlagen aangemoedigd om zich elders op te houden. Het daadwerkelijke grondwerk wordt in veroorzaakt door verkopen in de Zuidelijke Hoven voor € 8,9 miljoen. Hier staan 2026 en 2027 verwacht. In de calculatie bij de jaarrekening 2024 werden deze investeringen tegenover in de Zuidelijke Hoven voor € 1,8 miljoen, de Kronkels-Zuid € werkzaamheden aanvankelijk nog in 2025 verwacht, maar deze moeten doorschuiven 1,0 miljoen en het Zuidereiland € 0,8 miljoen. omdat de diverse faunaknelpunten nog moesten worden opgelost. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 12 Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Actualisatie grondexploitaties Risicoreserveringen Inleiding Tussentijdse winstneming In de calculaties zijn opslagen verwerkt voor onvoorziene kostenstijgingen of Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 € 0,6 miljoen aan inhoudelijke tegenvallers. Het is de bedoeling dat deze opslagen bij de actualisaties Inhoudsopgave Inhoudsopgave tussentijdse winst genomen op de grondexploitaties (2024: € 0,5 miljoen). De winst steeds meer vervangen worden door concrete bedragen door bijvoorbeeld komt voor rekening van Zuiderland (eiland 4) voor € 0,4 miljoen en voor de Zuidelijke overeengekomen prijzen met aannemers. Samenvatting Hoven (eiland 5) voor € 0,2 miljoen. Voor Eiland 6 en is nog geen sprake van verkopen Omdat het Zuiderland (eiland 4) haar afronding nadert is hiervoor geen Samenvatting waardoor het BBV nog geen winstneming toestaat. Op De Kronkels-Zuid wordt een risicoreservering opgenomen. Voor de Zuidelijke Hoven (eiland 5) is deze beperkt. klein resultaat verwacht tegen het einde van de looptijd van € 44.000 waardoor Voor Eiland 6 heeft u een risicoreservering opgenomen van € 1,25 miljoen. Dat is lager Bevindingen winstneming op dit project feitelijk niet relevant zal zijn, tenzij het resultaat verbetert. dan in 2024 toen deze reservering een omvang had van € 2,0 miljoen. De afname van Bevindingen deze risicoreservering is toe te wijzen en de lagere lasten die nodig waren voor milieumaatregelen dan eerder verwacht. Wij herhalen nogmaals ons advies om de Nog te realiseren kosten Rechtmatigheid risicoreserveringen conform het Besluit Ruimtelijke Ordening toe te rekenen aan de Rechtmatigheid In de actualisatie zijn kostenstijgingen doorgevoerd die voor Kronkels-Zuid en voor diverse onderdelen van de calculatie. Zuidereiland (eiland 4) 2,5% bedragen en voor Zuidelijke hoven (eiland 5) en Eiland 6 Financiële positie 2,0%. Openbare bronnen geven voor 2026 een kostenstijging van 2,5% en voor de Financiële positie langere termijn van 2,0%. Voor eilanden 5 en 6 zijn al afspraken gemaakt met de Rente aannemer over de werkzaamheden waardoor een lagere indexatie is ingerekend Vanaf 2024 past u voor de rente de nieuwe bepalingen uit de Notitie Grondexploitatie Organisatie aangezien verwacht wordt dat de aannemer deze afspraken gestand zal doen. Voor de van de Commissie BBV toe. De wijziging ziet er op dat u niet meer een aparte Organisatie Kronkels-Zuid worden pas werkzaamheden verwacht in 2029 waardoor de indexatie berekening maakt voor de rente die wordt toegerekend aan de grondexploitaties. In juist is toegepast. Voor Eiland 4 was gerechtvaardigd gezien de afspraken met de plaats daarvan moet u aansluiten (met ingang van dit boekjaar ook verplicht) bij de IT-audit IT-audit aannemer om ook daar een lagere index toe te passen; dat is echter niet gebeurd. Het omslagrente die de gemeente in haar meerjarenbegroting hanteert. Deze rente verschil is gezien de beperkte resterende kosten niet relevant. Wij adviseren in de ontwikkelt zich zelfstandig en kan door bijvoorbeeld hogere renteopbrengsten sterk toekomst om de index gelijk te houden over de verschillende projecten. fluctueren. U moet voor de grondexploitaties de werkelijke omslagrente hanteren met Overig Overig een toegestane afwijking van 0,5%. Deze wijziging zorgt in meerjarenperspectief voor fluctuaties in de grondexploitaties die er in het verleden niet waren. Zeker bij Nog te realiseren opbrengsten Bijlagen herfinanciering of hoge renteopbrengsten door hoge bedragen in het Op de grondexploitaties bestemd voor woningbouw (de eilanden 5 en 6) zijn geen Bijlagen Schatkistbankieren kan rente sterk omhoog of omlaag fluctueren. Deze ontwikkelingen indexaties toegepast omdat de gronden of zijn verkocht of de waarde voor de zijn vooral bekend bij de afdeling Finance en Control en zijn ook van belang voor de overdracht al overeen zijn gekomen. Voor de Kronkels-Zuid is gewerkt met een afdeling grondexploitatie. Wij hebben begrepen dat deze informatie wordt besproken. opbrengstenstijging van 1,5%. Voor Zuiderland is gewerkt met een opbrengststijging Wij adviseren u om het meerjarenperspectief op de rente én eventuele bijstellingen te van 2.5%. Omdat de Kronkels-Zuid nog ettelijke jaren verwijderd is van verkoop, is dit blijven delen zodat de calculatie hier tijdig op kunnen meebewegen. Accountantsverslag2025 een terechte en voorzichtige beheersingsmaatregel. gemeente Bunschoten 13 Belangrijkste bevindingen in onze controle Belangrijkste conclusies waardering grondexploitaties Voorziening pensioen zittend en/of gewezen wethouders (nog niet Inleiding Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie pensioengerechtigd) inclusief waardeoverdracht ABP Inleiding voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele Eén van de voorzieningen die de gemeente in haar jaarrekening verantwoord die grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de betrekking heeft op toekomstige verplichtingen is de voorziening pensioen zittend en/of Inhoudsopgave waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde gewezen wethouders (nog niet pensioengerechtigd). Hiermee zijn de toekomstige Inhoudsopgave resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al pensioenen voor zowel de wethouders als de partners daarvan voorzien. Deze contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de voorziening moet op 1 januari 2028 worden overgedragen aan het Algemeen Burgerlijk Samenvatting Samenvatting door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties Pensioenfonds (ABP) op grond van de Wet Toekomst Pensioenen. Deze voorziening vastgesteld dat uw gemeente: kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een Bevindingen • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast naar de Bevindingen dekkingsgraad die het ABP per 31 december van een verslagjaar hanteert. Op 31 • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten december 2025 is dit 123,5 procent. Deze verhoogde dekkingsgraad heeft in 2025 in de grondexploitaties Rechtmatigheid geleid tot een extra dotatie aan deze voorziening van € 0,5 miljoen. De totale • Externe deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde Rechtmatigheid verhoging van deze voorziening is € 0,9 miljoen. De andere toename van € 0,4 miljoen grondprijzen en grondopbrengsten. heeft te maken met de opname van voormalig wethouders en/of partners die eerder Financiële positie • Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan-en civiele niet in deze voorziening waren opgenomen. ​ Financiële positie kosten. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn Egalisatievoorzieningen Organisatie verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Organisatie Onttrekking aan de voorzieningen In het accountantsverslag bij de jaarrekening 2023 en 2024 hebben wij gemeld dat de Voorzieningen IT-audit werkelijke bestedingen die ten laste worden gebracht van de IT-audit Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen onderhoudsvoorzieningen achter blijven bij de geplande bestedingen. Voor 2025 was die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan een totaal aan uitgaven gepland van € 1,8 miljoen. Aan de voorzieningen is werkelijk Overig de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. een bedrag onttrokken van € 1,1 miljoen. Voorzieningen die daarbij opvallen zijn de Overig voorziening onderhoud gemeentehuis, sporthal, sportvelden, baggeren binnenwater, Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen parkeergarage, groen en speelvoorzieningen. Bijlagen Bijlagen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 14 Belangrijkste bevindingen in onze controle In 2024 bedroegen de geplande bestedingen € 4,2 miljoen, werkelijk werd uitgegeven Ad 2. In de openbare ruimte is het vaak batig om onderhoud naar één moment toe te Inleiding € 2,4 miljoen. In 2023 was gepland om uit te geven € 2,0 miljoen. De werkelijke clusteren. Dat vermindert de druk op de maatschappij en verkleint het ongemak dat de Inleiding uitgaven bedroegen € 850.000. In de jaren 2023 –2025 bleven de dotaties echter werkzaamheden veroorzaken. Daarvoor is het wel nodig dat er een concreet plan ligt steeds op het geplande niveau. voor deze clustering. Dit ontbreekt nu in de onderhoudsplannen, die uitsluitend Inhoudsopgave voorzien in een gespreide uitvoering van de werkzaamheden. Hierdoor is het niet vast Inhoudsopgave te stellen dat de onderhoudsvoorziening daadwerkelijk ingezet gaat worden, en Als gevolg hiervan zijn de onderhoudsvoorzieningen collectief gestegen van € 4,5 wanneer. Het BBV vereist een dergelijke tussentijdse bijstelling van het beheerplan miljoen begin 2023 naar € 5,6 miljoen ultimo 2025. Samenvatting binnen de looptijd van het plan als er sprake is van een belangrijke afwijking is Samenvatting opgetreden in de staat van het onderhoud. Het BBV vereist dat bij het vormen van onderhoudsvoorzieningen dat de Bevindingen onderhoudsplannen strak gevolgd moeten worden, om te voorkomen dat verkapte Bevindingen Ad 3. Als onderhoud niet wordt uitgevoerd op het niveau dat de raad bepaalt heeft, kan bestemmingsreserves ontstaan met geld dat nooit wordt uitgegeven. Als wij de achterstallig onderhoud ontstaan. Het niet behalen van het door de raad noodzakelijk achterstallige bestedingen analyseren zien wij een aantal aandachtspunten: Rechtmatigheid geachte onderhoudsniveau veroorzaakt schade aan het actief en daarmee Rechtmatigheid 1) Voor bepaalde panden, specifiek het gemeentehuis, wordt nieuwbouw overwogen. achterstallig onderhoud. Achterstallig onderhoud moet zo snel mogelijk worden Hierdoor wordt het gemeentehuis functioneel onderhouden, maar niet meer dan hersteld om verdere achteruitgang van het actief te voorkomen. En –vanzelfsprekend Financiële positie dat. –om aan de opdracht van de raad te voldoen. Als college en raad echter tot de Financiële positie 2) Bepaalde panden wachten op een grote onderhoudsbeurt, zoals de sporthal en conclusie komen dat een lager onderhoudsniveau gerechtvaardigd is, dan moet het zoals recent is gebeurd met het zwembad. Daarvoor wordt ‘gespaard’ met de onderhoudsplan worden bijgesteld waardoor naar verwachting een deel van de Organisatie voorziening. Organisatie voorziening vrij kan vallen. 3) Voor bepaalde voorzieningen lijkt structureel sprake te zijn van lagere bestedingen. Dit kan er op duiden dat het onderhoud in werkelijkheid soberder IT-audit Ad 4. Ook signaleerden wij de afgelopen jaren dat een aantal voorzieningen zo klein is IT-audit wordt uitgevoerd dan gepland. De gemeentelijke organisatie is gehouden om de dat zij niet realistisch kunnen zien op groot onderhoud. De omvang van de jaarlijkse onderhoudsplannen op het kwaliteitsniveau uit te voeren dat de raad heeft onderhoudskosten reflecteert dit ook. Een voorziening voor groot onderhoud is Overig vastgesteld. Als in werkelijkheid het onderhoudsniveau lager kan zijn, moet het bestemd voor majeure kosten die bijdragen aan de levensduur van een object. Kleine Overig plan versoberd worden. onderhoudswerkzaamheden horen via het resultaat te lopen. Ook dit jaar geldt deze 4) Sommige voorzieningen zijn zo klein dat niet realistisch sprake kan zijn van groot bevinding voor de volgende voorzieningen, gemeentewerf, brandweerkazerne, Bijlagen onderhoud. veerpont, bruggen, oeververdediging en stads en dorpsvernieuwing. De totale omvang Bijlagen van deze voorzieningen is € 113.000. Wij hebben deze opgenomen in ons overzicht Ad 1. Panden waar sprake is van een onzekere toekomst kunnen in principe blijven van niet gecorrigeerde fouten. staan totdat er besluitvorming is, maar het is niet mogelijk om bij een verbouwing de voorziening in te zetten als onderdeel van de financiering van de nieuwbouw. Daarvoor Accountantsverslag2025 moet u een bestemmingsreserve vormen. gemeente Bunschoten 15 Belangrijkste bevindingen in onze controle Actualisering voorzieningen Voor alle opties zijn raadsbesluiten nodig omdat alleen de raad mag bepalen op welk Inleiding Bij de controle 2024 is toegezegd dat er in 2025 geactualiseerde onderhoudsplannen kwaliteitsniveau de activa onderhouden moeten worden. Om de Inleiding zouden worden vastgesteld. Dit is in beperkte mate gedaan maar niet voor de onderhoudsvoorziening in overeenstemming met het BBV te brengen is het nodig dat u voorzieningen zoals genoemd op de vorige bladzijde. Het totaal aan deze een keuze maakt uit één of meer van de voorgaande opties. Inhoudsopgave voorzieningen bedraagt € 3,0 miljoen. Wij willen in het licht van bovenstaande Inhoudsopgave constateringen er wederom op aandringen deze onderhoudsplannen voortvarend ter Schatkistbankieren hand te nemen. Een onderhoudsplan mag zonder verlenging van de raad maximaal vijf Samenvatting Met de Wet verplicht schatkistbankierenzijn alle decentrale overheden verplicht om Samenvatting jaar oud zijn volgens het BBV. hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden (= alle middelen boven een per decentrale overheid te bepalen limiet). Voor uw gemeente geldt voor 2025 per kwartaal Bevindingen Conclusie voorzieningen een limiet van € 1,4 miljoen. Decentrale overheden dienen in de jaarrekening Bevindingen De afgelopen jaren is sprake geweest van het achterblijven van de bestedingen ten verantwoording af te leggen over het gemiddelde banksaldo per kwartaal en de over- opzichte van de planning. Voor de duidelijkheid: de achterstanden zijn al aanwezig dan wel onderschrijding van de toegestane limiet. Uit de verantwoording van het Rechtmatigheid sinds ons aantreden in 2021. In al die tijd blijven de bestedingen niet alleen per jaar schatkistbankierenover 2025 -zoals opgenomen in de paragraaf Financiering -blijkt Rechtmatigheid achter maar worden ook de structurele achterstanden uit voorgaande jaren niet dat de gemeente Bunschoten geen overschrijdingen laat zien. ingelopen. De standen van de voorzieningen sluiten aan met de onderliggende Financiële positie Financiële positie plannen, maar uit onze eerdere analyse mag u concluderen dat deze plannen om diverse redenen niet tot uitvoering komen. Het BBV biedt hiervoor de volgende Organisatie oplossingen (Notitie Materiële Vaste Activa): Organisatie 1) Het overtollige deel van de voorziening laten vrijvallen; 2) Het terugbrengen van de toekomstige jaarlijkse dotaties via een raadsbesluit; IT-audit IT-audit 3) Het laten vervallen van de onderhoudsvoorzieningen waarna deze opnieuw worden gevormd tot bestemmingsreserves. Jaarlijks worden de werkelijke Overig onderhoudslasten via de resultaatbestemming ten laste van de Overig bestemmingsreserve gebracht; 4) U laat het onderhoudsplan opnieuw vaststellen op een structureel lager Bijlagen onderhoudsniveau, gevolgd door optie 1 of 2. Bijlagen Op de vorige pagina hebben wij verder nog de optie benoemd om aan te tonen dat u onderhoud concreet gaat clusteren op één vast moment waarbij al het onderhoud uit voorgaande jaren wordt uitgevoerd. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 16 Belangrijkste bevindingen in onze controle Sociaal domein (3 decentralisaties) De bestedingen in 2025 blijven stijgen voor zowel de Jeugdwet als de WMO. Dit is een Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij –met inachtneming van de Audit Alert landelijke trend, waarbij stijgende tarieven, toenemende complexiteit en hogere Inleiding Sociaal Domein van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) –de bezettingen een rol spelen. De sterkste stijging is zichtbaar in Jeugd, WMO stijgt met Inleiding door uw gemeente getroffen maatregelen om te komen tot een getrouwe besteding 2,9% en Jeugd met 7,6%. van de zorg in natura (Wmoen Jeugd, exclusief PGB’s) geëvalueerd. Inhoudsopgave Inhoudsopgave De gemeente Amersfoort heeft de taken middels taakgerichte financiering geregeld Zorg in Natura/Jeugdzorg en WMO met een externe partij (MetMaya). Deze aanbieder heeft pas recentelijk haar Samenvatting Deze taken zijn uitbesteed aan Eemkracht (voorheen: BBS) en de gemeente jaarrekening gepubliceerd en daaruit blijkt dat zij in 2025 voor € 3,5 miljoen meer heeft Samenvatting Amersfoort. Vanwege de wijziging van het rechtmatigheidsoordeel heeft u met deze besteed dan begroot. Deze extra besteding wordt op grond van de overeenkomst partijen afspraken gemaakt over de inrichting van de rechtmatigheidscontrole. In 2025 waarin verschillende gemeenten deelnemen omgeslagen over die gemeenten. Voor de Bevindingen Bevindingen hebben beide partijen samen een onzekerheid gerapporteerd van € 109.000. Gezien gemeente Bunschoten gaat het om een bedrag van € 325.098. Omdat de jaarrekening de situatie in 2024 is dit een aanmerkelijke verbetering in het proces. van MetMayapas recentelijk is gepubliceerd is deze aanvullende bijdrage niet verwerkt in de jaarrekening en hebben wij deze op moeten nemen in onze Rechtmatigheid Rechtmatigheid foutenevaluatie en op bijlage 1b ‘geconstateerde onzekerheden’. Financiële positie De gemeente Bunschoten is zich ervan bewust dat de financiële positie van MetMaya Financiële positie beperkt is waardoor de zorgaanbieder aandringt op betaling van de verplichting. Een € 12.000.000 dergelijke nabetaling verhoudt zich echter slecht tot de taakgerichte Organisatie € 10.402.000 financieringsafspraken die u met MetMayaheeft gemaakt. De gemeente Bunschoten Organisatie € 9.668.000 € 10.000.000 € 8.949.000 wil daarom eerst de uitkomsten van een onderzoek naar de prijs-en budgetstelling voor MetMayaafwachten. Vervolgens moet ook de raad van Bunschoten zich buigen IT-audit IT-audit € 8.000.000 over de kwestie van de nabetaling vanuit hun budgetrecht. Omdat Bunschoten nu nog niet weet wat de uitkomsten van deze beraadslagingen zijn, kunt u nu nog niet zeggen Overig € 6.000.000 welk deel van de gevraagde vergoeding u zult betalen. De gevraagde bijdrage is Overig € 4.127.000 € 4.010.000 daarom als onzekerheid aangemerkt. € 3.759.000 € 4.000.000 Bijlagen Bijlagen € 2.000.000 € - Jeugdwet WMO Bestedingen 2025 Bestedingen 2024 Bestedingen 2023 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 17 Belangrijkste bevindingen in onze controle Inleiding Inleiding Facturatie N.V. SRO Uit onze werkzaamheden komen de volgende bevindingen naar voren: De gemeente Bunschoten is een overeenkomst met N.V. SRO (hierna: SRO) ad 1) Dit betreft de jaarlijkse eindafrekeningen (van 2024 en 2025) van de Inhoudsopgave aangegaan voor het beheer en onderhoud van haar sportvoorzieningen. Hiertoe werkzaamheden die SRO uitvoert op basis van het meerjarenonderhoudsplan(MJOP). Inhoudsopgave participeren Bunschoten en SRO vanaf 1 januari 2025 samen in de joint venture SRO ad 2) Ten aanzien van werkzaamheden voor het MJOP geldt dat voor een substantieel Samenvatting Bunschoten B.V.. SRO is echter al langer de dienstverlener voor het sportbeheer-en deel gebruik is gemaakt van onderaannemers. Het deel dat bij S&O ligt (volgens hun Samenvatting onderhoud van Bunschoten. opgave) is onder de materialiteit. ad 3) Ten aanzien van projecten die op offertebasis zijn afgesloten met SRO beschikt Bevindingen SRO heeft op 23 juni 2026 openbaar gemaakt dat zij getroffen is door fraude. De de gemeente Bunschoten over offertes van andere partijen. Uit deze offertes blijkt dat Bevindingen fraude ziet op het onterecht registreren van uren op werkorders bij de afdeling Service de prijsstelling van SRO niet boven de markt was. & Onderhoud (hierna: S&O) Amersfoort. De directie van SRO heeft een forensisch ad 4) Van de directie is een schriftelijke bevestiging ontvangen dat geen signalen Rechtmatigheid Rechtmatigheid accountant ingeschakeld om onderzoek uit te voeren na het ontvangen van bekend zijn dat de fraude zich ook heeft voorgedaan bij werkzaamheden voor de klokkenluiderssignalen over deze kwestie. Het onderzoek heeft zich beperkt tot de Gemeente Bunschoten. administratie van de afdeling S&O Amersfoort en ziet op de jaren 2024 en 2025. De Financiële positie Financiële positie onterechte urenregistratie heeft geleid tot onjuiste facturen die aan cliënten van SRO Hierdoor komen wij voor deze kwestie tot de conclusie dat aan de hand van thans zijn verzonden. beschikbare informatie er voor nu geen reden is om aan te nemen dat Bunschoten Organisatie onterechte betalingen aan SRO heeft overgemaakt. Organisatie Het is onbekend of de geconstateerde feiten zich ook voorgedaan hebben bij werkzaamheden die voor de gemeente Bunschoten zijn uitgevoerd. Wij hebben IT-audit daarom in overleg met uw ambtelijk medewerkers de volgende analyses uitgevoerd: IT-audit 1) Analyse welk deel van de vergoedingen die aan SRO betaald zijn, op uren-en Overig tariefbasis zijn afgerekend. Dit betreft primair de jaarlijkse eindafrekeningen (van Overig 2024 en 2025) van de werkzaamheden die SRO uitvoert op basis van het meerjarenonderhoudsplan(MJOP); Bijlagen 2) Verkrijgen van inzicht welk deel van de eindafrekeningen 2024 en 2025 door SRO Bijlagen is uitgevoerd en welk deel door externe onderaannemers; 3) Evaluatie van de opdrachten die SRO op offertebasis heeft uitgevoerd waarbij onderzocht is of er ook sprake is van het opvragen van concurrerende offertes; 4) Opvragen van een bevestiging van de directiesecretaris van SRO die het Accountantsverslag2025 aanspreekpunt is voor de gemeente Bunschoten. gemeente Bunschoten 18 Rechtmatigheids - verantwoording Per saldo persoonlijker Rechtmatigheidsverantwoording Rechtmatigheidsverantwoording Kaders rechtmatigheid​ Inleiding Het boekjaar 2025 is het derde jaar waarin het college een Bij het controleren van de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording hebben wij Inleiding rechtmatigheidsverantwoording opneemt in de jaarrekening. De ons naast landelijke wet-en regelgeving gebaseerd op de volgende gemeentelijke rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de gemeente Bunschoten kaders: ​ Inhoudsopgave rechtmatig heeft gehandeld. De aspecten die in de voorbereiding van de • Controleverordening ​ Inhoudsopgave rechtmatigheidsverantwoording aan de orde komen zijn het voorwaardencriterium, het • Controleprotocol, inclusief verantwoordingsgrens begrotingscriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik. Samenvatting • Financiële verordening​ Samenvatting • Normenkader​ • Nota Beleidskader Rechtmatigheidsverantwoording Bevindingen Bevindingen Voorwaarden Misbruik en oneigenlijk Begrotingscriterium criterium gebruik Rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten, zoals geconstateerd Rechtmatigheid door de VIC-functie Rechtmatigheid Criterium Fouten Onduidelijkheden Totaal Financiële positie Rol van de accountant​ Financiële positie Begrotingscriterium € 3.173.344 € 0 € 3.173.344 De accountant geeft nadat het college de rechtmatigheidsverantwoording heeft Organisatie opgesteld een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening waarin de Organisatie rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen. De accountant geeft geen afzonderlijk Voorwaardencriterium € 44.824 € 64.560 € 109.384 oordeel over de rechtmatigheid. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van IT-audit rechtmatigheid (voor zover deze niet ook van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen M&O-criterium € 0 € 0 € 0 IT-audit invloed hebben op de strekking van de controleverklaring. Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid zijn Totale rechtmatigheids- € 3.218.158 € 64.560 € 3.282.728 Overig opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording van het college, terwijl de strekking afwijkingen Overig van de controleverklaring toch goedkeurend is. ​ Verantwoordingsgrens (2% van € € 1.556.347 77.817.365) Bijlagen Bijlagen Overschrijding van de grens -€ 1.726.381 goedkeurend oordeel rechtmatigheid Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 20 Rechtmatigheidsverantwoording Oordeel over het rechtmatig handelen Voorwaardencriterium Inleiding Het college rapporteert in de rechtmatigheidsverantwoording een onrechtmatigheid Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de Inleiding van € 3,3 miljoen. Dit betekent dat de door het college geconstateerde uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden zijn afkomstig uit de rechtmatigheidsbevindingen de verantwoordingsgrens hebben overschreden. De regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: termijnen, grondslagen, Inhoudsopgave verantwoordingsgrens is door de raad in de financiële verordening vastgesteld op 2% administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte Inhoudsopgave van de totale lasten en komt voor 2025 uit op € 1,6 miljoen. Het totaal aan en duur. rechtmatigheidsbevindingen is daarmee 1,7 miljoen hoger dan de Samenvatting Samenvatting verantwoordingsgrens. De totale omvang van de uitgaven waarbij sprake is van het niet voldoen aan het voorwaardencriterium is afgerond € 0,1 miljoen. Dit bedrag heeft in zijn geheel betrekking Bevindingen Begrotingscriterium op de uitvoering binnen het Sociaal Domein. De afwijkingen zijn gerapporteerd door Bevindingen Het begrotingscriterium heeft te maken met het budgetrecht van de raad. Iedere Amersfoort en Eemkracht. Bij veel gemeenten is bij dit onderdeel ook sprake van wijziging van baten, lasten of investeringen moet aan u worden voorgelegd. Als binnen afwijkingen van de Europese aanbestedingswet, maar Bunschoten is er ook in 2025 in Rechtmatigheid een programma de werkelijke lasten de begrote lasten overschrijden en deze geslaagd om geen fouten te maken bij het Europese aanbesteden. Rechtmatigheid overschrijding is niet gemeld dan is deze onrechtmatig. Onderschrijdingen van lasten en over-of onderschrijdingen van baten moeten tijdig worden gemeld omdat anders Financiële positie Financiële positie ook sprake kan zijn van onrechtmatigheid. Lagere lasten of hogere baten bieden u Misbruik en oneigenlijk gebruik immers de gelegenheid een andere bestemming voor die middelen te vinden. Wat Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al Organisatie tijdig is heeft u in 2025 geregeld in de aangepaste financiële verordening en de dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of Organisatie Gewijzigde Nota Beleidskaders Rechtmatigheidsverantwoording. Hierin liggen de het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in afspraken tussen raad en college over tijdigheid vast. Effectief is in deze verordening overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en IT-audit geregeld dat de genoemde afwijkingen tot en met de aanbieding van de jaarrekening IT-audit de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen gemeld mogen worden. Overschrijdingen van de lasten kunnen alleen met een zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet-en regelgeving. raadsbesluit geaccordeerd worden. Het rechtmatigheidsoordeel moet gegeven worden Overig Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. Er zijn geen bevindingen die te maken op de overschrijdingen van de lastenbegroting waar géén raadsbesluit aan ten Overig hebben met misbruik en oneigenlijk. grondslag ligt. Wij noemen dit de bruto foutenlast. Wel kan de raad bij ontstentenis van een dergelijk besluit aangeven dat zij de afwijkingen acceptabel achten. Dit is de netto Bijlagen foutenlast. Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 21 Financiële positie Per saldo persoonlijker Financiële positie In dit hoofdstuk geven wij op hoofdlijnen een samenvatting van de ontwikkelingen in het vermogen en het resultaat van uw gemeente. De financiële positie is onder voorbehoud van de door ons geconstateerde onzekerheden. Inleiding Inleiding De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2024 afgenomen. Inhoudsopgave In het BBV, de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het Inhoudsopgave overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. Samenvatting Samenvatting De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten 2025 bedraagt € 1,2 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 0,6 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 0,6 miljoen nadelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk Bevindingen vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogenopgenomen. De omvang van het eigen Bevindingen vermogen bedraagt ultimo 2025 33,7% van het balanstotaal (2024: 34,4% van het balanstotaal). Vermogenspositie (in € 1.000) Rechtmatigheid Rechtmatigheid Toename Afname Totaal Financiële positie Financiële positie € 40.000 € 35.000 € 1.410 Organisatie € 1.219 € 31.968 € 32.045 € 8.150 € 30.749 € 30.823 Organisatie € 30.000 € -573 IT-audit € 25.000 € 2.114 € 22.600 IT-audit € 20.486 € 20.000 Overig € 15.000 Overig € 10.000 Bijlagen € 5.000 Bijlagen € - Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd Gerealiseerd resultaat 2021 resultaat 2022 resultaat 2023 resultaat 2024 resultaat 2025 Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Accountantsverslag2025 31.12.2020 31.12.2021 31.12.2022 31.12.2023 31.12.2024 31.12.2025 gemeente Bunschoten 23 Financiële positie Inleiding Saldo baten en lasten Inleiding Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het Resultaat (in € 1.000) gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het Inhoudsopgave Inhoudsopgave gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of € 10.000 min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de Samenvatting loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in Samenvatting de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis € 8.150 van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van € 8.000 Bevindingen de politieke besluitvorming. De exploitatie over 2025 laat een nadeliggerealiseerd saldo Bevindingen van baten en lasten van € 0,6miljoen zien, ten opzichte van een begroot positief saldo van €17 duizend. Rechtmatigheid Rechtmatigheid € 6.000 Exploitatieresultaat(in € 1.000) Financiële positie Financiële positie Totale baten € 76.638 € 4.443 € 4.000 Totale lasten € 77.860 , Organisatie Organisatie Gerealiseerde saldo van baten en lasten €-1.221 € 2.114 IT-audit IT-audit € 2.000 € 1.410 Af: stortingen in reserves € 2.459 € 1.219 Overig Overig Bij: onttrekkingen aan reserves € 3.107 € - Bijlagen Bijlagen Saldo mutaties reserves € 648 € -573 Gerealiseerd resultaat € -573 € -2.000 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 24 Financiële positie Inleiding Inleiding Het weerstandsvermogen is toegenomen Uw gemeente heeft op basis van een kans en impact analyse berekend wat de Het weerstandsvermogen betreft de relatie tussen de beschikbare benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan Inhoudsopgave weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 8,0 miljoen (2024: € 8,0 miljoen). Inhoudsopgave risico’s. De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit (voor de Evenals in voorgaande jaren is het beschikbare vermogen ruim meer dan het samenstelling hiervan verwijzen wij naar de paragraaf 2.2 Weerstandsvermogen en benodigde vermogen. Doordat de benodigde capaciteit meer is toegenomen dan de Samenvatting Samenvatting risicobeheersing in uw jaarverslag 2025) bedraagt € 24,05 miljoen positief (2024: beschikbare capaciteit is er wel sprake van een daling in de ratio weerstandscapaciteit. € 23,2 miljoen positief). Daarbij wordt de benodigde capaciteit uitgedrukt als percentage van de beschikbare Bevindingen capaciteit. Deze is in 2025 gestegen naar 3,0ten opzichte van 2,9in 2024. Bevindingen De inventarisatie van de risico’s die in de paragraaf Weerstandsvermogen (in het jaarverslag) is opgenomen, geeft een indicatie van de financiële omvang van de Rechtmatigheid belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een kans inschatting van het zich voordoen Ratio weestandsvermogen Rechtmatigheid van het geïdentificeerde risico, om zo de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen 4,2 4,5 bepalen. Daarbij wordt een doorlopend inzicht gegeven in de grootste risico’s (qua Financiële positie Financiële positie financiële impact en kans) voor uw gemeente, en wordt vermeld welke risico’s zijn 4,0 verdwenen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook wordt een inhoudelijke toelichting 3,5 3,1 3,0 2,9 2,9 Organisatie gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de grootste 3,0 Organisatie risico’s. 2,5 2,0 Weerstandvermogen (in miljoenen) 2,0 IT-audit IT-audit 1,5 €30,00 €24,05 1,0 €23,20 Overig €25,00 €21,20 0,5 Overig €20,00 - €14,90 €15,70 2020 2021 2022 2023 2024 2025 €15,00 Bijlagen €10,30 Bijlagen €8,00 €8,00 €10,00 €5,20 €5,20 €5,00 €5,00 €5,00 €- 2020 2021 2022 2023 2024 2025 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten Benodigde capaciteit Beschikbare capaciteit 25 Financiële positie Ravijnjaar –vooruitblik op de ontwikkeling van het vermogen U heeft de begroting 2026 vastgesteld inclusief de ramingen voor de jaren 2027 tot en met 2029. U verwacht de komende jaren positieve resultaten. In onderstaande staafdiagram Inleiding Inleiding hebben wij inzichtelijk gemaakt dat de verwachte stand van het eigen vermogen toeneemt. Bij gelijk blijvende risico’s zoals in uw paragraaf weerstandvermogen omschreven en wanneer de positieve resultaten ten gunste komen van de algemene reserve zal dit een positief effect hebben op het weerstandsvermogen. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting Vermogenspositie (in € 1.000) Samenvatting € 40.000 Bevindingen Bevindingen € 35.000 € 619 € 33.887 € 667 € 34.554 € 822 € 33.268 € 32.148 € 298 € 32.446 Rechtmatigheid Rechtmatigheid € 30.000 Financiële positie € 25.000 Financiële positie € 20.000 Organisatie Organisatie € 15.000 IT-audit IT-audit € 10.000 Overig Overig € 5.000 Bijlagen Bijlagen € - Verwacht Verwacht Verwacht Verwacht resultaat 2028 resultaat 2026 resultaat 2027 resultaat 2028 Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen Eigen vermogen 31-12-2029 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 26 Organisatie Per saldo persoonlijker Administratieve organisatie en interne beheersing Inleiding Inleiding Wij hebben in november 2025 een interimcontroleverricht bij de gemeente Toereikend met verbetermogelijkheden: Bunschoten. Tijdens deze interimcontrolerichten wij ons vooral op de opzet en Binnen het proces is sprake van verhoogd risico en/of er is sprake van Inhoudsopgave Inhoudsopgave bestaan van de administratieve organisatie. Wij verrichten werkzaamheden verschillende observaties binnen de AO/IB en vragen hier op middellange ten aanzien van de procedures binnen de gemeente voor zover deze van termijn (opvolging in boekjaar T+1) uw aandacht voor; Samenvatting belang zijn om een oordeel te vormen over de getrouwheid van de Samenvatting jaarrekening van de gemeente. Wij hebben hieronder een samenvatting Toereikend: opgenomen van de getoetste processen. Voor onderliggende details en Bevindingen Binnen het proces is sprake van risico en er is geen sprake van observaties Bevindingen bevindingen verwijzen wij naar onze managementletter. binnen de AO/IB. Hiermee concluderen wij dat dit proces in opzet en bestaan voldoende is om het proces van het opstellen van de jaarrekening te Rechtmatigheid In onze controle zijn de volgende significante processen onderkend: Rechtmatigheid ondersteunen. • Administratie en verslaglegging, Planning & Control Conclusie per getest proces Financiële positie • Inkopen (inclusief EU-aanbestedingen) Financiële positie • Factuurverwerking en betalingen Organisatie • Algemene en specifieke uitkering Verbetermogelijk Organisatie heden; 2 • Personeel en salarisadministratie • Subsidieverstrekkingen IT-audit Toereikend; 3 IT-audit • Grondexploitatie • Geautomatiseerde omgeving Overig Overig Ten aanzien van opzet en bestaan geven wij het proces een classificatie mee: Bijlagen Bijlagen Verbetermogelijkheden: Toereikend met Binnen het proces is sprake van significant risico en/of er is sprake van verbetermogelijk heden; 3 verschillende tekortkomingen observaties binnen de AO/IB en vragen hier op Accountantsverslag2025 korte termijn uw aandacht voor; gemeente Bunschoten 28 IT - audit Per saldo persoonlijker IT - audit Inleiding Inleiding Samenvatting bevindingen IT-audit • Hoge rechten accounts Key2Financiën Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de • Aanvragen, ontwikkelen, testen, goedkeuren en implementeren van wijzigingen Inhoudsopgave Inhoudsopgave jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de • Monitoren van het wijzigingsbeheer proces betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als • Backup& recovery Samenvatting geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de Onze conclusies over de opzet en het bestaan zijn in onderstaande grafiek Samenvatting onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil samengevat. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij u naar onze managementletter zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. 2025. Bevindingen Bevindingen In het kader van de jaarrekeningcontrole over het boekjaar 2025 heeft Eshuis IT- Samenvatting bevindingen IT-maatregelen auditwerkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot de opzet en het bestaan van de Rechtmatigheid Rechtmatigheid algemene IT-beheersmaatregelen binnen de automatiseringsomgeving van de gemeente Bunschoten. Wij hebben daarbij uitsluitend die maatregelen getest die het Financiële positie meest relevant zijn in het kader van de jaarrekeningcontrole. Tijdens de Onvoldoende; 2 Financiële positie werkzaamheden voor de 2025 jaarrekeningcontrole zijn voor gemeente Bunschoten de algemene IT-beheersmaatregelen in opzet en bestaan beoordeeld van de meest Organisatie kritische applicaties rond het sociaal domein, inkoopfactuurverwerking, belastingen en Organisatie het grootboek. Hiervoor hebben wij de volgende General IT Controls rond de relevante Voldoende; 4 informatiesystemen getoetst: IT-audit • Aanvragen en goedkeuren van autorisaties voor nieuwe en bestaande IT-audit gebruikersaccounts Overig • Tijdig intrekken van autorisaties van medewerkers die uitdienst zijn getreden of Overig van functie zijn gewisseld Verbeterpunten; 2 • Monitoren van actieve gebruikersaccounts en toegewezen rechten Bijlagen • Wachtwoordinstellingen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 30 IT - audit Inleiding Inleiding Betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om Inhoudsopgave onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit Inhoudsopgave van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten Samenvatting Samenvatting worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor besproken. Bevindingen Bevindingen Rechtmatigheid Rechtmatigheid Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 31 Overige aangelegen - heden Per saldo persoonlijker Overige aangelegenheden Inleiding Inleiding In dit onderdeel geven wij een samenvatting van overige aangelegenheden en Handreikingen van de IBD bepaalde vereiste communicaties. De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten Inhoudsopgave (VNG) heeft diverse handreikingen opgesteld om gemeenten te ondersteunen bij het Inhoudsopgave Bevestigingen van het management bepalen van hun zorgplicht onder de Cyberbeveiligings-wet. Deze zorgplicht strekt zich uit tot samenwerkingsverbanden, zoals gemeenschappelijke regelingen, die namens Samenvatting Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen Samenvatting gemeenten digitale processen uitvoeren en beheren. De handreikingen bieden aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben concrete richtlijnen voor risicomanagement, het opstellen van beveiligingsmaatregelen van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Bunschoten een Bevindingen ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. en het afhandelen van beveiligingsincidenten. Bevindingen Daarnaast heeft de IBD een uitgebreide risico-analyseuitgevoerd van de kritische processen binnen gemeenten. Deze analyse heeft in kaart gebracht welke processen Geen meningsverschil met het management of beperking in reikwijdte van de Rechtmatigheid essentieel zijn voor de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening en daarmee Rechtmatigheid controle onder de zorgplicht vallen. Hieruit blijkt dat met name processen die betrekking hebben Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen op het sociaal domein, het belastingproces, burgerzaken, verkeersregelsystemen en Financiële positie beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de Financiële positie de algemene bedrijfsvoering een verhoogd risico op cyberdreigingen kennen. Concreet uitvoering van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van betekent dit dat onder andere de grote applicaties zoals die voor financiële en de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot personele administratie, actief moeten worden meegenomen in de risico-inventarisatie Organisatie de benodigde informatie gehad. Organisatie en de 93 beveiligingsmaatregelen uit de BIO2 die als normenkader dient voor de zorgplicht. Dit vraagt om structureel toezicht, regelmatige audits en een helder IT-audit Update inzake Cyberbeveiligingswet actieplan om kwetsbaarheden te verkleinen en incidenten adequaat op te vangen. Ook IT-audit aan de processen die zijn uitbesteed zoals het sociaal domein en de belastingen moet De implementatie van de Cyberbeveiligingswet, voortvloeiend uit de NIS2-richtlijn, u aandacht geven. heeft directe gevolgen voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen en komt Overig steeds dichterbij. Deze wet stelt strengere eisen aan de digitale weerbaarheid en Overig verplicht organisaties die essentiële en belangrijke diensten leveren om adequate Reactie VNG Bijlagen maatregelen te treffen voor cyberveiligheid en incidentrapportage. Naar verwachting In een recente publicatie benadrukt de VNG de impact van de Cyberbeveiligingswet op Bijlagen worden de wetsvoorstellen van de Cbwin het tweede kwartaal van 2026 ingevoerd gemeenten en hun samenwerkingsverbanden. De VNG roept op tot een actieve worden. ​ voorbereiding en adviseert gemeenten en gemeenschappelijke regelingen om hun huidige informatiebeveiligingsmaatregelen te toetsen aan de nieuwe wettelijke verplichtingen. De volledige reactie van de VNG is te lezen via de volgende link: VNG: Gevolgen Cyberbeveiligingswet voor gemeenten. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 33 Overige aangelegenheden Inleiding Inleiding Toezicht en Sancties De gemeenteraad heeft een toezichthoudende rol bij de naleving van de Inhoudsopgave Cyberbeveiligingswet, terwijl de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) toezicht Inhoudsopgave houdt op de naleving door de gehele overheid. Dit betekent dat gemeenten en gemeenschappelijke regelingen moeten zorgen voor een transparant en aantoonbaar Samenvatting Samenvatting beveiligingsbeleid. Bij inbreuken op de zorgplicht en meldplicht kunnen er aanzienlijke sancties volgen. Bestuurlijke boetes kunnen oplopen tot € 10 miljoen voor de Bevindingen gemeentelijke organisatie. Daarnaast kunnen bestuurders persoonlijk worden beboet Bevindingen tot een bedrag van € 25.000 indien zij niet voldoen aan de verplichte training op het gebied van informatiebeveiliging en risicomanagement. Rechtmatigheid Rechtmatigheid Acties voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen Financiële positie Voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen betekent dit dat: Financiële positie • De bestaande informatiebeveiligingsmaatregelen kritisch moeten worden beoordeeld en waar nodig aangescherpt. Organisatie • Er structureel aandacht moet zijn voor risicomanagement en incidentrespons. Organisatie • Samenwerking met de IBD en gemeenten essentieel is om aan de zorgplicht te voldoen. IT-audit IT-audit • Rapportageverplichtingen en escalatieprocedures helder moeten zijn, zodat incidenten tijdig worden gemeld en afgehandeld. Overig • Te werken volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid 2 (BIO2), die als Overig leidraad dient voor informatiebeveiliging binnen overheidsorganisaties. • Gebruik te maken van een Informatie Security Management Systeem (ISMS) om Bijlagen Bijlagen risico’s gestructureerd te beheersen en incidenten adequaat af te handelen. • Bewustwording en training voor bestuurders en medewerkers te stimuleren, zodat zij voldoen aan de eisen van de wet en hun verantwoordelijkheid begrijpen. Door deze maatregelen tijdig te implementeren, kunnen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen hun rol als betrouwbare uitvoeringsorganisatie blijven Accountantsverslag2025 waarborgen en voldoen aan de eisen van de Cyberbeveiligingswet. gemeente Bunschoten 34 Bijlagen Per saldo persoonlijker Bijlage 1a: Niet - gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 77.200. Inleiding Inleiding Niet-gecorrigeerde controleverschillen Jaarrekeningpost Resultatenrekening Balans Inhoudsopgave Inhoudsopgave Debet Credit Debet Credit Voorzieningen met een omvang < € 50.000 Voorzieningen € 113.000 Samenvatting Samenvatting € 113.000 Bevindingen Bevindingen Rechtmatigheid Rechtmatigheid Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 36 Bijlage 1b: Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 77.200. Inleiding Inleiding Niet gecorrigeerde controleverschillen Jaarrekeningpost Resultatenrekening Balans Inhoudsopgave Debet Credit Debet Credit Inhoudsopgave Niet verantwoorde zorgkosten Sociaal Domein – verzoek tot Lasten sociaal domein € 325.089 Samenvatting nabetaling van MetMaya Samenvatting Overlopende passiva € 325.089 Bevindingen Bevindingen Rechtmatigheid Rechtmatigheid Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 37 Bijlage 1e: Onzekerheden in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te Inleiding beoordelen. Inleiding Inhoudsopgave Aard van de onzekerheden Rechtmatigheid Getrouwheid Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting Bevindingen Bevindingen Rechtmatigheid Rechtmatigheid Financiële positie Financiële positie Organisatie Organisatie IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 38 Bijlage 1f: Bevindingen controle SiSa - bijlage 2025 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Inleiding Inleiding Bevindingen controle SiSa-bijlage Fout of onzekerheid Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid Inhoudsopgave Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden Inhoudsopgave FIN B2 kinderopvangtoeslagproblematiek 2021 BZK C62 Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Samenvatting Samenvatting BZK C92 Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid OCW D8 Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB) Bevindingen Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde Bevindingen OCW D14 onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen IenW E120 Regeling specifieke uitkering verkeersveiligheidsmaatregelen 2025-2030 Rechtmatigheid Rechtmatigheid IenW E44B Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden) SZW G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2025 Financiële positie Financiële positie SZW G2A Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2024 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend Organisatie SZW G3 kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2025 Organisatie Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_totaal SZW G3A 2024 IT-audit IT-audit SZW G4 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2025 SZW G4A Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_totaal 2024 Overig Overig SZW G10 Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2025 SZW G10A Wet inburgering 2021_ Totaal 2024 Bijlagen Bijlagen Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): Goedkeurend Accountantsverslag2025 Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: Goedkeurend gemeente Bunschoten 39 Bijlage 1f: Bevindingen controle SiSa - bijlage 2025 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Inleiding Inleiding Bevindingen controle SiSa-bijlage Fout of onzekerheid Financiële omvang Toelichting fout/onzekerheid Inhoudsopgave Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Inhoudsopgave SZW G12 kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2025 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie Samenvatting SZW G12A kinderopvangtoeslagaffaire_ totalen 2024 Samenvatting SZW G13 Onderwijsroute _ deel gemeente 2025 VWS H4 Regeling specifieke uitkering stimulering sport Bevindingen Bevindingen Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, VWS H30 cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026 Rechtmatigheid VRO J105 Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls Rechtmatigheid VRO J17 Realisatiestimulans Financiële positie VRO J55 Aanpak energiearmoede Financiële positie VRO J56 Regeling huisvesting aandachtsgroepen Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten Organisatie VRO J94 verduurzaming [...] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties Organisatie KGG K28 Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid IT-audit AenM M16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring): Goedkeurend Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening: Goedkeurend Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 40 Bijlage 2: Onafhankelijkheid Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Bunschoten De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de “Verordening inzake Inleiding Inleiding Onafhankelijkheid (ViO)” en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen de organisatie van Eshuis ingebed. Inhoudsopgave Inhoudsopgave Ons zijn geen relaties bekend tussen Eshuis Registeraccountants B.V. en haar zuster- en of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Samenvatting Samenvatting Stelsel van waarborgen om onze onafhankelijke positie te waarborgen Bevindingen Eshuis beschikt over een stelsel van maatregelen om haar onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Dit stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de Bevindingen bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: Rechtmatigheid • Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan Rechtmatigheid gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. Financiële positie • Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle partners en werknemers bij Eshuis. Financiële positie • Procedures voor de organisatie van periodieke trainingen inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften. • Procedures die erop gericht zijn dat onze partners en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. Organisatie Organisatie • Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. IT-audit IT-audit Overig Overig Bijlagen Bijlagen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 41 Bijlage 3: Fraude en integriteit Inleiding Inleiding De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico Wij merken op dat de gemeente in haar paragraaf bedrijfsvoering specifieke aandacht van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het heeft besteed aan frauderisicobeheersing. Inhoudsopgave overtreden van wet- en regelgeving Inhoudsopgave Als uw accountant zijn we vol vertrouwen dat de gemeente op de goede weg is om Samenvatting Als onderdeel van onze controle vragen wij uw organisatie jaarlijks om inzicht te geven een robuust kader voor fraudepreventie te ontwikkelen en te handhaven. We blijven de Samenvatting in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking zou gemeente attenderen om ervoor te zorgen dat deze inspanningen worden versterkt en kunnen bevatten als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving effectief worden uitgevoerd, met als uiteindelijk doel het beschermen van de financiële Bevindingen (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van deze belangen van de gemeenschap en het bevorderen van een cultuur van vertrouwen en Bevindingen inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, alsook de communicatie daarover met integriteit. het personeel en met de gemeenteraad (of met de auditcommissie). Tijdens deze Rechtmatigheid gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, Rechtmatigheid waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Financiële positie Financiële positie De gemeente Bunschoten beschikt over een eigen frauderisicoanalyse. In het huidige Organisatie klimaat van toenemende complexiteit en uitdagingen op het gebied van financiën en Organisatie bestuur, benadrukt de gemeente het cruciale belang van fraudepreventie op alle niveaus van de organisatie. Het waarborgen van integriteit en transparantie in alle IT-audit activiteiten van de gemeente is niet alleen een verantwoordelijkheid, maar ook een IT-audit essentieel onderdeel van het publiek vertrouwen. Fraudepreventie is een dynamisch en continu proces dat voortdurend evolueert om gelijke tred te houden met ru Overig Overig veranderende omstandigheden en opkomende risico's. Het beleid en het werkplan van de gemeente vormen solide leidraden voor het implementeren van effectieve anti- fraudebeheersing. We hebben vastgesteld dat deze documenten een gedegen basis Bijlagen Bijlagen bieden voor het identificeren, analyseren en aanpakken van potentiële frauderisico's op een gestructureerde en proactieve manier. Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten 42 Bijlage 3: Fraude en integriteit Inleiding Rapporteren over fraude De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een Inleiding Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te Inhoudsopgave Inhoudsopgave materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. Samenvatting In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing Samenvatting De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen Bevindingen in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen Bevindingen organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben Rechtmatigheid Rechtmatigheid bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. de prestatielevering bij inkooptransacties, het naleven van het inkoopbeleid en aanbestedingsregels. Financiële positie Financiële positie Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid Fraude en integriteit Organisatie van de organisatie. Voor gemeenten geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren Het onderwerp fraude en integriteit is toereikend toegelicht in uw jaarrekening. Er zijn Organisatie vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 in 2025 een drietal integriteitsmeldingen geweest. Op deze meldingen is op passende lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de wijze aandacht gegeven. Er zijn geen fraude meldingen bekend over boekjaar 2025. IT-audit IT-audit paragraaf bedrijfsvoering. Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen Overig fraudemanagement van de gemeente. aanwijzingen voor fraude Overig De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en Bijlagen Bijlagen (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de stap in dit proces. De gemeente Bunschoten beschikt over een stelsel aan betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Dit is benoemd bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als in de jaarrekening, namelijk in paragraaf Bedrijfsvoering. Hiertoe verwijzen wij ook in accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”. jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van Accountantsverslag2025 fraude of fouten. gemeente Bunschoten 43 Bijlage 3: Fraude en integriteit Inleiding Inleiding Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, Inhoudsopgave het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen Inhoudsopgave van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat Samenvatting Samenvatting wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse Bevindingen Bevindingen controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Rechtmatigheid Continuïteitsbeoordeling Rechtmatigheid In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Financiële positie Financiële positie Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van Organisatie eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij Organisatie als uw accountant signaleren. IT-audit Vanwege de geopolitieke situatie, de inflatie, de energieprijsontwikkeling en IT-audit ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de Overig Overig continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Bijlagen Bijlagen De continuïteitsafwegingen worden bij u veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Bijvoorbeeld in de meerjarenbegroting en de beleidsplannen voor het aanstaande ‘ravijnjaar’. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risicobeheersing en de gestelde norm kengetallen Accountantsverslag2025 gemeente Bunschoten waarop de provincie Utrecht haar beoordeling baseert. 44